تیتر خبرها
خانه / بخش 5) جنگ تحمیلی / 5)7) مقالات / نوشتاري از «آنتوني كردزمن» درباره جنگ ايران و عراق

نوشتاري از «آنتوني كردزمن» درباره جنگ ايران و عراق

جنگ نفتکش ها مهمترین جنبه از نبرد دریایی ایران و عراق بود

خبرگزاري فارس: آنتوني كردزمن تحليل گر سرشناس پنتاگون مي نويسد:جنگ نفتكش ها مهمترين جنبه از نبرد دريايي ايران و عراق بود ، اما اين اتفاق هرگز نتوانست وقفه محسوسي در صادرات نفت ايران ايجاد كند .

**جنگ نفتكش ها و نبردهاي دريايي

در جنگ ايران و عراق ، نبرد دريايي ميان دو كشور را مي توان به دو بخش متفاوت اما پيچيده تفكيك كرد :
* تلاش هاي عراق در راستاي كاهش صادرات نفت ايران از طريق منهدم كردن نفتكش هاي اين كشور و
*حضور ناوگان دريايي غرب به رهبري آمريكا در منطقه خليج فارس براي تضمين آزادي تردد نفتكش ها تا ميادين نفتي كويت و برقراري امنيت كامل تردد خطوط كشتيراني به كشورهاي بي طرف منطقه خليج فارس .

هر دو مورد در نهايت به تشديد درگيري ها منتهي شدند . ايران با افزايش فشارهاي سياسي و نظامي بر كشورهاي جنوبي حاشيه خليج فارس در قبال جنگ نفتي عراق واكنش نشان داد تا بدين ترتيب آنها را وادار نمايد به حمايت هاي خود از عراق پايان دهند . حضور نيروهاي غربي و آمريكايي در منطقه نيز به افزايش درگيري با نيروهاي ايراني انجاميد و رفته رفته به مرحله اي رسيد كه يكي از عوامل تاثيرگذار در تصميم ايران براي پذيرش آتش بس شد .
پيش از اين ، تاريخچه دو نبرد دريايي فوق و تاثير كلي آن بر روند جنگ ايران و عراق به طور مفصل مورد بحث قرار گرفت . هرچند نبرد دريايي مستلزم شركت در جنگ مين ها و بهره گيري از انواع سيستم هاي دريايي ، هوايي ، موشكي است اما در خصوص استفاده از اين سيستم ها در جريان نبرد دريايي درسهاي جالبي نيز مي توان آموخت . با مطالعه چنين نبردهايي همچنين مي توان به نكات مهمي پيرامون تاثير حملات هوايي استراتژيك عليه ناوگان دريايي و مشكلات موجود در حوزه مديريت نبرد و شيوه هاي جلوگيري از تشديد درگيري ها دست يافت .
در ذيل به درسها و موضوعات كليدي مطرح در اين نوع جنگ اشاره اي خواهيم داشت :

*جنگ نفتكش ها مهمترين جنبه از نبرد دريايي ايران و عراق بود ، اما اين اتفاق هرگز نتوانست وقفه محسوسي در صادرات نفت ايران ايجاد كند . بنا به دلايل سياسي و نظامي ، عراق هيچگاه موفق نشد تا براي كاهش قابل توجه صادرات نفت ايران نيروهاي خود را متمركز گرداند ، ضمن اينكه در راستاي دستيابي به نتايج قطعي در جنگ فاقد تجهيزات هدف گيري و توانايي لازم براي بكارگيري از سلاحهاي مرگبار و مخرّب خود بود .

*در مقابل ، ايران با حمله به نفتكش هاي عراق توسط نيروهاي كم تجربه سپاه پاسداران كه به قايق ها و كشتي هاي مين گذار كوچك اما كاملاً مجهز دسترسي داشتند و نيز حمله به كشتي هايي كه عازم كشورهاي متحد عراق بودند ، توانست به وزنه اي تاكتيكي عليه فن آوري پيشرفته عراق دست پيدا كند . نيروي دريايي سپاه به دليل مداخله نظامي آمريكا دستاورد چنداني از اين حملات نداشت ، اما نشان داد كه جنگ نامتعارف مي تواند به مثابه يك تهديد دريايي جدي عليه نيروهاي دشمن به شمار رود .

*آمريكا و ديگر نيروهاي غربي در بهره گيري از پروژه قدرت نمايي با هدف كنترل و پايان دادن به مخاصمات خليج فارس تا حد زيادي موفق بودند . معهذا ، در هنگام مواجهه با جنگهاي سطح پايين با مشكلات متعددي در حوزه هاي مختلف روبرو بودند . اين معضلات از وجود مشكلات جدي در جنگ مين گرفته تا مشكلات ناشي از مديريت پدافند موشكي و سيستم شناسايي دوست از دشمن را در بر مي گرفت كه دائماً كشتي ها و هواپيماهاي دوست و دشمن حاضر در همان منطقه را تهديد مي كردند .

*به لحاظ فني ، تجربيات جنگ ايران و عراق تا اندازه اي مشابه با نبرد فالكلند بودند كه ضرورت بهره گيري از پدافند هاي موشكي با واكنش سريع و قابليت اطمينان بيشتر و نيز تاكيد بيشتر بر عمليات اطفاي حريق و كنترل خسارت را به ما يادآور مي شوند . اين تجربيات همچنين ضرورت شركت در جنگ مين ها را به تصوير مي كشند كه براي جنگهاي سطح پايين ، شناسايي بهتر سيستم هاي دوست از دشمن ، هماهنگ نمودن سيستم هاي فرماندهي و كنترل و ارائه آموزش لازم براي شرايط سياسي – نظامي خاص مناسب بوده و جزء لاينفكي از اين نوع جنگ مي باشند .

**: عمليات هاي دريايي و “جنگ نفتكش ها ”

“جنگ نفتكش ها ” در پايان بخشيدن به جنگ ايران و عراق ، به مثابه يكي از كاتاليزورهاي اصلي ظاهر گشت . جنگ مزبور يك از اهرم هاي مورد استفاده عراق در حمله به ايران بود به ويژه زماني كه نيروهاي ايراني مدام در حال حمله به خاك اين كشور بودند زيرا دولتمردان عراق ابزار ديگري براي تحت فشار گذاشتن ايران در اختيار نداشتند . واكنش ايران به اين تاكتيك عراق نيز خود عاملي مهم در ايجاد انگيزه ميان آمريكا و متحدان اروپايي بود تا با اين بهانه بتوانند در امور خليج فارس دخالت نمايند . اما “جنگ نفتكش ها ” فقط در چهارمين سال جنگ ميان دو كشور اهميت پيدا كرد . هرچند طرفين در آغاز جنگ به ناوگان دريايي يكديگر حمله مي كردند ، اما حمله گسترده به ناوگان دريايي كشور ثالث در سال 1984 نبرد دريايي ميان ايران و عراق را به اوج خود رساند . پس از آن ، “جنگ نفتكش ها ” به جنگي بدل گرديد كه در جريان آن عراق دائماً تلاش مي كرد تا از طريق حملات متعدد هوايي عليه نفتكش ها و تاسيسات نفتي ايران ، اين كشور را به پذيرش قطعنامه وادار نمايد . ايران نيز در مقابل سعي مي كرد تا با حمله هوايي و دريايي به كشتي ها و نفتكش هاي كشورهاي بي طرف كه عازم كشورهاي حامي عراق بودند ، به اين اقدام دشمن خود پاسخ دهد . در نتيجه ، جنگ نفتكش ها پاي كشورهاي غربي را نيز به منازعات دريايي خليج فارس كشاند .
تاريخچه اين جنگ قبلاً به تفصيل تشريح گرديد . بايد خاطرنشان كرد كه درسهاي اين حوزه از جنگ ايران و عراق بيشتر به تشديد جنگ و مديريت نبرد باز مي گردد تا به تاكتيك ها و فن آوري دو كشور . با اين وجود ، برخي از ابعاد “جنگ نفتكش ها ” به بررسي و تعمق بيشتري نياز دارد .
1-1-14 : آغاز “جنگ نفتكش ها ” و تاتير اوليه آن بر روند جنگ : 1984-1980
جنگ نفتكش ها ايده هاي مهمي در مورد تشديد جنگ به نيروهاي نظامي دو كشور داد كه در نهايت به بروز نبرد دريايي ايران و عراق منتهي گرديد . پس از سال 1985، جنگ نفتكشها وارد ساختار كلّي جنگ ايران و عراق در خليج فارس شد به طوريكه نمي توان نبرد دريايي را از روند كلي جنگ تفكيك كرد . هرچند كه بررسي جنگ نفتكش ها از سال 1980 تا 1984 روندي متغير را نشان مي دهد اما در عين حال مثال جالبي است از اينكه چگونه موضوعي به ظاهر كم اهميت در جنگ كشورهاي جهان سوم مي تواند ناگهان ديدگاه دولتمردان غربي و استراتژي آنها را تغيير دهد .
گاهشماري اوليه “جنگ نفتكش ها ” به طور خلاصه در جدول 1-14 ارائه شده است . جالب توجه اينجاست اگرچه عراق دشوارترين مشكلات در صادرات نفتي خود را بين سالهاي 1980 تا 1984 تجربه كرد ، اما در بهره گيري از تاكتيك كشاندن جنگ به مناطق آبي به مثابه ابزاري براي وارد آوردن خسارات مشابه به ايران بسيار كند عمل كرد . اين مسئله را اينگونه مي توان توجيه كرد كه نيروي دريايي ايران توانست تا حدي تحركات نيروي دريايي دشمن را در خود بنادر عراق از كار بياندازد . از ديگر دلايل وقوع اين مسئله ، وجود مشكلاتي نظير ميزان برد و مقدار مواد منفجره تسليحات جنگنده بمب افكن ها بود كه عراق با آنها دست و پنجه نرم مي كرد . ضمناً ، تا قبل از اينكه ايران بخش اعظمي از قابليت پدافند هوايي خود را از دست بدهد ، نيروهاي نظامي عراق براي انجام ماموريت هاي با ريسك بالا تمايل چنداني از خود نشان نمي دادند .
مشكل واقعي كه عراق بايد در جهت رفع آن تلاش مي كرد ، يافتن راهي كم خطر براي استفاده از هواپيما با هدف نفوذ به داخل آب هاي ايران بود . كنترل دريايي ايران ، نيروهاي دشمن را از ساير گزينه ها محروم ساخت و سالها به طول انجاميد تا عراق بتواند به چند فروند جنگنده بمب افكن و موشك هوا به دريا دست يابد . همانگونه كه در جدول 1-14 مشاهده مي كنيد حتي موشك هاي “اگزوست ” نتوانستند جايگزين تجهيزات كنترل دريايي شوند . با وجوديكه عراق از تسليحات بسيار پيشرفته نظير موشك هوا به سطح اگزوست بهره فراوان برد ، اما ايران با استفاده از راكت هاي هوا به هواي بدون سيستم هدايت كننده موفق شد تا در هر سورتي پرواز تعداد كثيري از اهداف دشمن را منهدم نمايد .

جدول :

جنگ نفتكش ها : گاهشماري محدود وقايع :

*سال 1980:
7 اكتبر
در جريان تبادل آتش با نيروهاي عراقي در بندر خرمشهر ، گلوله هاي توپ ايران سه كشتي باربري خارجي را غرق كرده و به دو كشتي ديگر نيز خساراتي وارد آورد . در اين ميان حداقل 20 خدمه دريايي كشته شدند .

*شال: 1981:
21 مه
هواپيماي عراقي به يك كشتي فله بر پانامايي موسوم به Louise I كه در قسمت شمالي بندر امام خميني ايران پهلو گرفته بود ، خساراتي وارد كرد .

19 اكتبر
موشك هاي عراق به يك كشتي فله بر ليبريايي با عنوان ال تاجدار در نزديكي بندر امام خميني خساراتي وارد كردند . كشتي باربري پاناما موسوم به Moira بمباران شد و به شدت آسيب ديد . هر دو كشتي بعدها تعمير شدند .

25 اكتبر
موشك هاي عراق كشتي فله بر هندي با عنوان Vish Wamitra در نزديكي بندر امام خميني را به آتش كشيدند كه خسارات فراواني به اين ناوگان وارد آورد .

*سال1982:
11 ژانويه
دو موشك عراق بر روي كشتي باربري پاناما موسوم به success آتش گشوده و گريختند . كشتي باربري يوناني با عنوان Anabella بوسيله ميني در حوالي بندر امام خميني آسيب ديد

14 فوريه:
نفتكش 16000 تني ايران موسوم به مكران بوسيله مين هايي كه نيروهاي عراقي در حوالي قسمت شمالي بندر ماهشهر كار گذاشته بود به شدت آسيب ديد

30 مه
نفتكش Atlas تركيه در جريان بمباران جزيره خارك توسط نيروهاي عراقي متحمل خسارات فراواني گرديد

6 ژوئن
كشتي فله بر 26000 تني يونان با نام Good Luck در بندر امام خميني مورد هدف موشك هاي عراقي قرار گرفت . تعدادي از خدمه ناوگان كشته شدند

9 اوت
موشك هاي عراق كشتي باربري 15000 تني يونان موسوم به Lition Bride را در نزديكي بندر امام خميني غرق كرده و به كشتي باربري 16000 تني كره جنوبي با نام Sanbow Banner صدمات فراواني وارد آوردند تا آن حد كه امكان تعمير آن تقريباً وجود نداشت . 8 خدمه اين كشتي مفقود و يك تن نيز كشته شدند

4 سپتامبر
كشتي فله بر تركيه موسوم به Mar Transporter با اصابت مستقيم موشك عراق به اتاق موتور در محدوده آبهاي نزديك بندر امام خميني به شدت آسيب ديد كه البته امكان تعمير آن نيز وجود نداشت . اين كشتي همراه با 10 كشتي ديگر توسط ناوگان دريايي ايران اسكورت مي شد

11 سپتامبر
كشتي باربري يونان موسوم به Evangelia S. بوسيله يك مين عراقي در مدخل اسكله بندر امام خميني غرق شد . اين مين توسط نيروهاي عراقي كار گذاشته شده بود

*سال 1983:

2 ژانويه
يك هواپيماي عراقي بر روي كشتي باربري سنگاپور با نام Eastern و كشتي ليبريايي Orient Horizon كه در حال خروج از بندر امام خميني بودند ، آتش گشودند و آنها را وادار كردند تا دوباره در كنار اسكله پهلو بگيرند

15 مه
نفتكش پانامايي Pan Oceanic Saneپس از حمله موشكي عراق به آتش كشيده شد و در كانال بندر امام خميني بدون خدمه رها گرديد .
21 نوامبر كشتي فله بر هندي با نام Archana متعاقب حمله موشكي عراق در نزديكي بندر بوشهر متحمل خسارات اندكي شد

18 دسامبر
موشك هاي عراق به روي نفتكش يوناني Scapmount آتش گشودند . نفتكش مزبور در كانال منتهي به بندر امام خميني رها گرديد

25 مه
هواپيماي عراق به يك كشتي تداركاتي پانامايي موسوم به Seatrans-21 خسارت اندكي وارد كرد

31 مه
كشتي فله بر هندي با نام Ati Priti در نزديكي بندر امام خميني بوسيله موشك هاي عراقي به شدت آسيب ديد

31 اكتبر
با وجود اسكورت ناوگان دريايي ايران ، كشتي باربري يوناني ملقب به Avra در حوالي بندر امام خميني مورد هدف موشك هاي عراقي قرار گرفت

21 نوامبر
در اين روز با وجود اسكورت ناوگان دريايي ايران ، موشك هاي عراق توانستند كشتي فله بر 13000 تني يوناني با نام Antigoni را در اطراف بندر امام خميني غراق كنند
8 دسامبر كشتي فله بر 16000 تني يونان موسوم به Lapetos در حوالي بندر امام خميني مورد حمله موشك هاي عراق قرار گرفت و رها شد .

*سال1984:

1 فوريه
كارواني متشكل از 4 كشتي باربري قبرسي – با نام هاي Breeze ، Neptune ، Skaros و City of Rio در نزديكي بندر امام خميني مورد حمله يك فروند هواپيماي عراقي قرار گرفتند . دو كشتي Breeze و Skaros مورد حملات موشكي قرار گرفته و مفقود شدند . كشتي City of Rio با مين برخورد كرده و زمين گير شد . كشتي Neptune نيز آتش گرفت اما خسارت جدي نديد

16 فوريه
در اين روز موشك هاي عراق به كشتي باربري ليبريايي Al Tariq در بندر بوشهر خسارات شديدي وارد آوردند

1 مارس
در جريان حمله يك موشك عراقي به يك كاروان متشكل از 15 كشتي بين بوشهر و بندر امام خميني ، كشتي فله بر Apj Ankiba هندي غرق گرديد . كشتي باربري 19000 تني انگلستان موسوم به Charming پس از اصابت موشك عراقي به روساخت هاي كشتي ، شناور انگليسي آتش گرفته و زمين گير شد . در اين روز ، كشتي باربري Sema-G تركيه مورد هدف قرار گرفته و رها گرديد
27 مارس نيروي هوايي عراق در اولين عمليات جت جنگنده سوپر اتاندارد در نزديكي جزيره خارك به طرف نفتكش 85000 تني يونان ملقب به Filikon L. كه 80000 تن نفت خام از كويت بارگيري كرده بود ، يك فروند موشك اگزوست شليك كرد . از قرار معلوم ، خلبان عراقي گمان مي كرد كه نفتكش مزبور حامل نفت ايران است . با اصابت موشك بر روي بدنه نفتكش شكافي ايجاد شده و خسارت جزئي به سمت راست سينه كشتي ، مخزن فاضلاب و مخزن شماره 4 كشتي وارد آمد اما باعث انفجار آن نگرديد . دويست تن نفت به درون آبهاي آزاد سرازير شد . كارشناسان آمريكايي بعدها موشك را خنثي كردند

29 مارس
كشتي باربري 16000 تني يونان موسوم به Lapetos مورد حمله يك فروند موشك عراق قرار گرفته و در دهانه خليج فارس رها گرديد

3 آوريل
توپخانه ايران بر روي كشتي باربري Varuna هندوستان آتش گشودند

18 آوريل
در اين روز يك فروند موشك عراق توانست به نفتكش 52000 تني پاناما موسوم به Robert Star كه در حال پهلو گرفتن در كنار جزيره خارك بود ، خساراتي وارد آورد

25 آوريل
نفتكش 357000 تني Safina-Al-Arab عربستاني كه حامل 340000 تن نفت خام ايران بود ، در جنوب جزيره خارك بوسيله يك فروند موشك عراقي به شدت آسيب ديد . اين موشك حفره اي به ابعاد 240 فوت مكعب در سمت راست نفتكش ايجاد كرد و صفحات بدنه كشتي را به سمت داخل خم كرده و انفجاري را باعث گرديد . در مخزن شماره 11 سمت راست نفتكش آتشي برافروخته شد كه دامنه آن به مخازن شماره 9 و 10 نيز كشيده شد . شعله هاي آتش تا 2 روز زبانه مي كشيد كه در نهايت 10000 تن از نفت موجود در مخازن را سوزاند . به اين نفتكش خسارات فراواني وارد آمد

27 آوريل
موشك هاي عراق در حمله به كشتي باربري 179000 تني ليبريايي موسوم به عقاب دريا در نزديكي بندر امام خميني خسارات اندكي وارد كردند

7 مه
نفتكش 118000 تني عربستان سعودي با نام Al-Ahood كه حامل 114000 تن نفت خام ايران بود ، در نزديكي جزيره خارك توسط يك فروند موشك عراق دچار حريق شد و 34000 تن نفت آن سوخت . موشك به اقامتگاه خدمه در نزديكي موتورخانه اصابت كرد و خسارات فراواني را ايجاد كرد . در جريان اين حمله ، يكي از خدمه مفقود شد .

13 مه
يك فروند موشك عراق با حمله خود به نفتكش 69000 تني ايران با نام تبريز كه در جزيره خارك مخازن خود را از نفت ايران پر نموده بود ، خسارات اندكي وارد آورد

13 مه
بنابر گزارشات واصله مبني بر اولين حمله هواپيماي ايران به ناوگان هاي تجاري ، نفتكش 80000 تني كويت با نام Umm al-Casbah كه حامل 77000 تن نفت اين كشور بود ، در جنوب كويت خسارات اندكي را متحمل شد . پس از شناسايي نفتكش توسط هواپيماي شناسايي ، جت جنگنده اف -4 به طرف هدف حمله ور شده و دو موشك به طرف آن شليك كرد . هر دو موشك به عرشه كشتي اصابت نمود .

14 مه
نفتكش 62000 تني Esperanza II پانامايي در زمان حركت خود به سوي جزيره خارك مورد هدف يك فروند موشك عراق قرار گرفت . موتورخانه و محل اقامت خدمه دچار حريق گرديد

16 مه
نيروهاي عراقي در حمله موشكي خود به يك نفتكش 215000 تني عربستان سعودي موسوم به Yanbu Pride كه حامل 120000 تن نفت خام اين كشور بود ، در داخل آبهاي سرزميني عربستان در نزديكي بندر جبيل خساراتي وارد كردند . از 5 موشك پرتاب شده دو جنگنده اف – 4 ، دو موشك به كشتي مزبور اصابت كرد كه انفجار حاصله ، آتشي عظيم را به پا كرد . شعله هاي آتش از مخازن سمت راست كشتي آغاز شد اما به سرعت مهار گرديد ، قبل از شليك ، جنگنده اف -4 براي شناسايي هدف ، يك دور كامل زد

18 مه
كشتي فله بر 17000 تني پاناما ملقب به Fidelity در نزديكي بندر بوشهر مورد حمله يك فروند موشك عراق قرار گرفت

24 مه
موشك هاي عراق در جريان حمله به نفتكش 140000 تني پانامايي در جنوب جزيره خارك با كمي بدشانسي در موفقيت خود ناكام ماندند

24 مه
دو فروند جت جنگنده اف -4 ايران موفق شدند تا به يك نفتكش 290000 تني ليبريايي موسوم به Chemical Venture خساراتي را وارد آورند كه به طرف آبهاي عربستان سعودي حوالي بندر جبيل در حركت بود . موشك هاي ايران به وسط روساخت كشتي اصابت كردند كه اين امر به برافروختن آتشي در محل اقامتگاه خدمه گرديد . در اين حمله 10 نفر از خدمه كشتي مجروح شدند

25 مه
كشتي فله بر 19000 تني ليبريايي ملقب به Savoy Dean در آبهاي خليج فارس مورد حمله يك فروند موشك عراقي قرار گرفت .

3 ژوئن
نفتكش تركي 153000 تني موسوم به Buyuk Hun كه عازم جزيره خارك بود ، در 50 مايلي جنوب جزيره بوسيله موشك نيروهاي عراقي متحمل خساراتي گرديد . موشك فوق به محل اقامتگاه خدمه اصابت كرده و 3 تن را كشت . يك قايق يدك كش يراني نفتكش مزبور را به خارج از جزيره انتقال داد

7 ژوئن
در پي برخورد كشتي باربري ليبريا ملقب به Dashaki با يك مين عراقي حفره اي در زير خط تراز كشتي با سطح آب در نزديكي تنگه هرمز ايجاد گرديد . كشتي مجبور شد تا بار خود را در بندرعباس تخليه كرده و عازم عربستان سعودي شود
10 ژوئن يك فروند جت جنگنده اف -4 به نفتكش 295000 تني كويت با نام كاظميه كه به طرف شرق قطر در حركت بود ، حمله كرد . بمب هايي كه هواپيما رها كرد به هدف اصابت نكرد اما در ادامه موفق شد با موشك هاي خود نفتكش را مورد هدف قرار دهد . خسارات وارد جزئي بوده و هيچ تلفات انساني در پي نداشت

24 ژوئن
نفتكش 152000 تني يونان موسوم به Alexander the Great كه حامل نفت ايران بود ، در جزيره خارك مورد حمله موشكي عراق قرار گرفت . موشك به داخل مخزن نفت نفوذ كرده اما موفق نشد در آن انفجاري ايجاد كند

27 ژوئن
نفتكش 260000 كويتي با نام Tiburon كه تحت مالكيت دولت سوئيس بوده و در ليبريا به ثبت رسيده بود ، در حاليكه 250000 تن نفت خام ايران را حمل مي كرد در جنوب شرق جزيره خارك مورد حمله موشكي عراق قرار گرفت . موشك به موتورخانه اصابت كرد و شعله هاي آتش تا 100 فوت به داخل محل اقامت خدمه گسترش يافت . آتش و انفجارهاي متعاقب آن كل روساخت نفتكش را منهدم كرده و سبب نابودي دودكش ناو گرديد . تا دو روز پس از حمله ، بدنه كشتي تنها تا سه فوت بالاتر از سطح آب در آبهاي آزاد غوطه ور بود . پيش از رسيدن شعله هاي آتش به مخازن ، يدك كش هاي نجات با مهار حريق توانستند نفت موجود در مخازن را نجات دهند . در اين حمله 8 خدمه كشته و 3 تن ديگر به شدت مجروح شدند . اين نفتكش عازم كشور بحرين بود

1 جولاي
كشتي كالابر 6200 تني كره جنوبي ملقب به Wonju-Ho هنگاميكه به طرف بندر امام خميني در حركت بود ، مورد هدف حملات موشكي عراق قرار گرفت . كشتي باربري 13000 تني يونان با نام Alexander-Dyo در جريان همان حمله به شدت آسيب ديد . در اين حملات دو خدمه كشته و چهار تن ديگر زخمي شدند

5 جولاي
جت هاي ايران به يك نفتكش غول پيكر موسوم به Primrose كه تحت مالكيت دولت ژاپن بوده اما در ليبريا به ثبت رسيده است حمله كرده و خساراتي را وارد نمودند . اين نفتكش مورد هدف دو راكت قرار گرفت اما با سرعت تمام به راه خود ادامه داد
10 جولاي در يك ماجراي واقعي ، جنگنده اف-4 ايران بر اثر تشخيص اشتباه خود به نفتكش 133000 تني انگليسي با نام British Renown حمله كرد كه به قصد تخليه نفت خام از نفتكش Tiburon كه در روز 27 ژوئن توسط موشك هاي ايران غرق شد ، عازم منطقه بود . متعاقب حضور هواپيماي شناسايي در محل ، بلافاصله يك جنگنده اف -4 دو موشك به سمت نفتكش مزبور شليك كرد . يكي از آنها به عرشه كشتي اصابت و ديگري به تجهيزات بارگيري نفت برخورد كرد و آتش كوچكي را برافروخت كه به سرعت نيز مهار گرديد . اين حمله در 70 مايلي شمال غربي بحرين در آبهاي بين المللي اتفاق افتاد

7 اوت
نفتكش 123000 تني يونان موسوم به Friendship L. كه مخازن خود را از نفت خام ايران پر كرده بود در 30 مايلي جنوب جزيره خارك مورد حمله موشك نيروهاي عراقي قرار گرفته و كمي آسيب ديد . اين موشك يكي از مخازن نفت را سوراخ كرد و آتش كوچكي را بر افروخت كه به موتورخانه و اقامتگاه خدمه نيز سرايت نمود اما بلافاصله مهار شد

15 اوت
يك جنگنده ايراني به نفتكش 89000 تني پاكستان ملقب به Joharm دو موشك شليك كرد اما نشانه گيري آنها خطا رفت . اين نفتكش زمانيكه براي بارگيري نفت عازم عربستان سعودي بود ، مورد حمله قرار گرفت

18 اوت
نفتكش 47000 تني پاناما موسوم به Endeabor در 100 مايلي شرق بحرين زمانيكه مخازن خود را از نفت كويت پر كرده بود ، مورد هدف يك جنگنده ايراني قرار گرفت . موشك به سمت راست كشتي اصابت كرد . آتش كوچكي بر روي عرشه و در مخزن اصلي برافروخته شد اما به سرعت مهار گرديد . نفتكش مزبور حركت خود را به سمت دوبي ادامه داد

24 اوت
نفتكش 53000 تني قبرس با نام Amethyst كه حامل 50000 تن نفت خام ايران بود ، در جنوب جزيره خارك مورد هدف موشك نيروهاي عراقي قرار گرفت . اين نفتكش با كمك قايق هاي يدك كش آتش را مهار كرده و از خطر نجات يافت . آتش از موتورخانه به محل اقامتگاه خدمه و تعدادي از مخازن نفت سرايت كرد . در اين ميان يكي از خدمه ها مفقود گرديد

27 اوت
نفتكش 21000 تني پاناما موسوم به Cleo-1 با هدف بارگيري نفت در 70 مايلي شمال شرق قطر در مسير خود به سمت راس التنوره مورد اصابت موشك ايران قرار گرفت . اما اين نفتكش حركت خود به دوبي را ادامه داد

11 سپتامبر
نفتكش كاملاً پر 251000 تني ملقب به St. Tobias متعلق به دولت نروژ كه در كشور ليبريا به ثبت رسيده بود در 50 مايلي جنوب جزيره خارك مورد حمله يك فروند موشك اگزوست عراق قرار گرفت اما خسارت جزئي به آن وارد آمد . اين موشك حفره اي به اندازه 6 فوت در سمت راست كشتي ايجاد كرد و آتشي را برافروخت كه بلافاصله مهار شد . نفتكش سالم باقي ماند و با نيروي موتورخانه به راه خود به سوي ابوظبي ادامه داد

12 سپتامبر
كشتي تداركاتي 500 تني آلمان با نام Seatrans 21 كه در روز 25 مه آسيب ديده بود ؛ در 50 مايلي جنوب جزيره خارك مورد حمله موشك عراق قرار گرفت و غرق شد

16 سپتامبر
نفتكش 122000 تني يونان كه در كشور ليبريا به ثبت رسيده بود ، در مسير خود به راس التنوره مورد هدف موشك هاي ايران قرار گرفت . اين موشك هاي پس از حضور يك هواپيماي تجسسي در محل ، از فاصله نزديك به سوي نفتكش شليك شدند . خسارات شديدي به اين نفتكش وارد آمد — سكوي محل استقرار ناخدا و افسران و 30 درصد از اقامتگاه خدمه منهدم شد و سه تن از خدمه كشتي مجروح گشتند . اين حادثه در وسط آبهاي خليج فارس اتفاق افتاد و كشتي براي تعمير عازم بحرين شد . نفتكش 127000 تني كره جنوبي ملقب به Royal Colombo در مسير خود به سمت راس التنوره مورد حمله هواپيماهاي ايراني قرار گرفت . موشك ها حفره هايي را در موتورخانه ايجاد كرده و سه تن را زخمي كردند . آسيب وارده جزئي بوده و نفتكش براي بارگيري نفت در ترمينال عربستان سعودي به راه خود ادامه داد

8 اكتبر
نفتكش 258000 تني با نام World Knight كه در كشور ليبريا به ثبت رسيده بود در جنوب غربي جزيره خارك مورد حمله موشك عراقي قرار گرفت . آسيب وارده شديد بود . موشك پرتاب شده موتورخانه را تخريب كرده و آتش برافروخته شده به اقامتگاه خدمه نيز سرايت كرد . در اين حمله 7 تن از خدمه كشته و 5 تن ديگر به شدت آسيب ديدند . نفتكش فوق عازم جزيره خارك بود

11 اكتبر
نفتكش 21000 تني هندوستان ملقب به Gaz Fountain در مسير خود به سوي كويت مورد حمله هواپيماهاي ايراني قرار گرفت . آسيب هاي وارده جزئي بوده و يك تن از خدمه نيز مجروح شد . اين نفتكش حركت خود به سوي بحرين را ادامه داد

12 اكتبر
كشتي پانامايي 24000 تني حمل گاز ، پس از بارگيري تقريباً 20000 تن گاز فشرده شده پروپان و بوتان در راس التنوره ، در وسط آبهاي خليج فارس بوسيله سه موشك ايراني آسيب ديد . خدمه كشتي را ترك كردند — چنين اعلام شده كه خسارت شديدي بر كشتي وارد آمد .
15 اكتبر نفتكش 219000 تني كاملاً‌ پر ايران با نام سيوند پس از ترك ترمينال نفتي جزيره خارك مورد هدف موشك هاي عراق قرار گرفت و دچار حريق شد

19 اكتبر
در حاشيه جنوبي خليج فارس ، شرق بحرين ، جت جنگنده اف -4 ايران موشك هايي را به طرف كشتي پشتيباني 1538 تني ثبت شده در پاناما موسوم به Pacific Prospector شليك كردند كه در نتيجه آن 2 تن از خدمه كشته شدند

3 دسامبر
نفتكش 386000 تني قبرس ملقب به Minotaru در مسير خود به سوي ترمينال نفتي جزيره خارك مورد حمله موشك عراق قرار گرفت . موتورخانه دچار حريق شد اما آتش 5 ساعت پس از اصابت موشك مهار گرديد

8 دسامبر
جت جنگنده اف -4 ايران در آبهاي بي طرف خارج از منطقه انحصاري اقتصادي كه از جانب عراق در گرداگرد جزيره خارك به ايران تحميل شده بود ، به يك كشتي تداركاتي كويتي حمله كردند

9 دسامبر
در اين روز هواپيماي جنگي عراق به يك نفتكش 163000 تني ثبت شده در كشو باهاما موسوم به B. T. Investor كه به طرف ترمينال نفتي جزيره خارك در حركت بود ، با موشك اگزوست حمله ور شد . موشك حفره اي در مخزن سمت چپ كشتي درست در بالاي خط آبخور كشتي ايجاد كرد . اما موفق نشد آَتشي در نفتكش برافروزد و فقط خسارت جزئي به بار آورد . در اين حمله هيچ يك از خدمه آسيب نديدند

15 دسامبر
نفتكش 241000 تني يوناني ملقب به Ninemia در مسير خود به طرف جزيره خارك بوسيله دو موشك عراقي به شدت آسيب ديد . موشك اول موتورخانه نفتكش را به آتش كشيد و موشك دوم باعث مرگ دو تن از خدمه كشتي شد

17 دسامبر
كشتي كالابر 21000 تني يوناني با نام Aegis Cosmic در 85 مايلي شمال بحرين مورد حمله موشكي عراق گرفت و در سمت چپ آن حفره اي ايجاد گرديد . در اين حمله كشتي خسارت اندكي متحمل شد و هيچ آسيبي به خدمه وارد نيامد . پس از حمله ، كشتي به راه خود ادامه داد .

21 دسامبر
نفتكش 53000 تني ثبت شده در ليبريا موسوم به Magnolia در 31 مايلي جنوب جزيره خارك مورد حمله موشك نيروهاي عراقي قرار گرفت و دو تن از خدمه خود را از دست داد . نفتكش غول پيكر نروژي با نام Thorshavet كه حامل 230000 تن نفت خام ايران بود ، در همان حمله بوسيله موشك عراق به شدت آسيب ديد . 26 تن از خدمه ، كشتي مزبور را ترك كردند

25 دسامبر
نفتكش 277000 تني كاملاً پر هندوستاني ملقب به Kanchenjunga مورد حمله هواپيماهاي ايراني قرار گرفته و اتاق كنترل و سكوي محل استقرار ناخدا و افسران در روي عرشه كشتي دچار حريق شد و تعدادي از خدمه نيز مجروح گشتند . ظرف چند ساعت حريق مهار گرديد . حمله موشكي در 70 مايلي شمال شرق قطر و پس از بارگيري كامل نفتكش از نفت خام عربستان سعودي در ترمينال راس التنوره و حركت به طرف ايالات اينديانا آمريكا اتفاق افتاد . پس از اين واقعه نفتكش براي تعمير به طرف دوبي حركت كرد

26 دسامبر
نفتكش غول پيكر 239000 تني اسپانيايي ملقب به Aragon مورد حمله دو فروند موشك پرتاب شده از هواپيماي جنگي ايران قرار گرفتند . نفتكش فوق كه براي بارگيري نفت خام عربستان به مقصد اسپانيا عازم ترمينال راس التنوره بود ، پس از حمله به راه خود ادامه داد

تجربيات مراحل اوليه جنگ نفتكش ها را مي توان تا اندازه اي از مراحل نهايي جنگ تفكيك كرد كه در ادامه نگاهي اجمالي به آنها خواهيم داشت :

* “جنگ نفتكش ها ” غالباً به كندي پيش مي رفت زيرا عراق جنگنده بمب افكن دوربرد كاملاً پيشرفته در اختيار نداشت تا بتواند از حس گرها و مهمات هوا به سطح آن مشابه با آنچه كه در هواپيماهاي Su-24 ، Tornado و F-15E به چشم مي خورد ، بهره برداري نمايد . در ابتدا ، عراق براي انجام چنين ماموريت هايي و حمله به ناوگان دريايي ايران در نزديكي جزيره خارك يا حتي كمي دورتر به سمت شرق با مشكلاتي روبرو بود زيرا كه نزديكترين پايگاه هوايي امن عراق در شهر نصيره بود كه تقريباً در 150 مايلي شمالغرب خليج فارس و 300 مايلي جزيره خارك قرار داشت . عراق در ابتدا فقط مي توانست موشكهاي ضدكشتي را از طريق بالگردهاي Super Frelon با شعاع جنگي كمتر از 200 مايل شليك نمايد . ناوگان نيروي هوايي عراق در نوامبر 1983 به 5 فروند هواپيماي سوپراتاندارد مجهز گرديد كه شعاع جنگي آنها بيش از 200 مايل بود اما مشكل برد هواپيما همچنان غيرقابل حل باقي مانده بود . تنها برد هواپيماي ميراژ F-1 به بيش از 300 مايل افزايش پيدا كرده بود كه دولت عراق نيز براي تجهيز ناوگان هوايي خود چند فروند از اين هواپيما را در سال 1985 خريداري كرد . پس بواسطه برد طولاني و ميزان مقاومت زياد اين هواپيما ، وقت آن رسيده بود تا عراق بر ترس خود فائق آيد كه جملگي از تلفات جنگي ، فقدان سيستم هدف گيري و كمبود تجربه عملياتي پرسنل نشات مي گرفت . ضرورت شناسايي هدف در برد هاي طولاني و قابليت حمله به اهداف از جمله درسهاي مهمي بودند كه نيروهاي عراقي در جريان جنگ خود با نيروهاي ايراني آموختند — تجربه اي كه نيروي هوايي آرژانتين در نبرد فالكلند نيز بدان رسيده بود .

*عراق در اوايل فوريه 1983 براي خريد جنگنده هاي سوپراتاندارد و آموزش فوري آن از دولت فرانسه وام گرفت . كشور مزبور هواپيماها را در نوامبر 1983 به عراق تحويل داد . با اين وجود ؛ عراق نتوانست آنها را تا شش ماه بعد از تحويل وارد ميادين عمليات كند . پس از آن ، ظاهراً عراق بواسطه مشكلات موجود در تعمير و نگهداري هواپيماها و اشتباه خلبان يكي از 5 فروند هواپيماي سوپر اتاندارد خود را از دست داد . اين مسئله يكبار ديگر بر وجود مشكلاتي بر سر راه خريد فوري تسليحات پيشرفته در ميان نيروي هوايي كشورهاي در حال توسعه تاكيد مي كند .

*رادارهاي جنگنده سوپر اتاندارد قابليت شناسايي دقيق اهداف را نداشت . اين مسئله باعث شد تا نيروهاي عراقي موشك هاي خود را به سوي اهداف كم اهميت شليك نمايند كه در ارتفاع بالا پرواز مي كردند يا اينكه مجبور بودند براي هدف گيري بهتر از هواپيماي شناسايي دريايي بهره گيرند . عراق نتوانست با جنگنده هاي Mirage F-1 خود اين مشكل را مرتفع سازد و در نهايت به اين نتيجه رسيد كه يا بايد به يك هواپيماي شناسايي دريايي مدرن دست يابد يا اينكه بر روي جنگنده هاي خود رادار و سيستم الكترونيكي “هوشمند ” نصب نمايد تا بتواند از آنها براي پرتاب موشك هاي هوا به كشتي استفاده كند كه قابليت شناسايي نوع اهداف دريايي را داشته باشند .

*در روزهاي ابتدايي “جنگ نفتكش ها ” ، عراق از حملات هوايي مستقيم و مين هاي پرتاب شونده از هوا در جنگنده هاي Mirage F-1 و MiG-23BM بهره مي گرفت اما با اين بمب ها به ندرت مي توانست حتي كشتي هاي ساكن و بدون حركت را مورد هدف قرار دهد و حتي نمي توانست اهداف موردنظر را شناسايي كرده يا وارد آوردن تلفات زياد به آنها را تضمين نمايد . ظاهراً عراق به دليل آسيب پذيري يا دلايل سياسي از حملات موشكي مستقيم بوسيله جنگنده ها اجتناب مي كرد . با وجود بهره گيري موثر جنگنده هاي Mirage F-1 و MiG-23BM از چنين مهماتي عليه اهداف موردنظر ، موارد تاييد شده اندكي از حمله جنگنده هاي عراق به كشتي هاي در حال حركت وجود دارد . اين قابليت عراق نقطه مقابل توانايي ايالات متحده آمريكا در غرق كردن كشتي هاي ايران در سال 1988 با استفاده از جنگنده A-6 مجهز به بمب هاي هدايت شونده ليزري مي باشد . اهميت استفاده از مهمات هوايي كه بتواند با كمترين هزينه اما بيشترين كارآيي كشتي هاي تجاري را منهدم سازد ، كاملاً بديهي است .

*به ادعاي برخي گزارشات ، احتمال اصابت موشك هاي اگزوست كه در سال 1984 به سوي اهداف شليك شدند ، بسيار بالا بود :
52 موشك از 53 فروند به اهداف موردنظر اصابت كردند كه در اين ميان تنها دو فروند موشك منفجر نشدند . منابع ديگر اعلام داشتند كه موشك هاي اگزوست – مشابه با نبرد فالكلند – دچار مشكلات عديده اي در انفجار بودند ، هرچند كه دشوار است علت اين امر را صرفاً در عملكرد فيوزهاي زماني يا تاخيري يا ناشي از اشتباه كاركنان بخش خدمات و تسليحاتي عراق بدانيم . اين مسئله درس ديگري از اين جنگ را نمايان مي سازد : وجود مشكل در دستيابي به اطلاعات معتبر پيرامون عملكرد واقعي سيستم هاي تسليحاتي جداگانه .

*موشك هاي اگزوست و ديگر موشك هاي كوچك معمولاً در “انهدام ” كشتي هاي تجاري بزرگ موفقيتي حاصل نمي كردند . با اينحال ، در سال 1984 توانستند خسارت هاي فراواني به 11 فروند نفتكش وارد آورند كه ظرفيت آنها بيش از 50000 تن بود و به شش فروند ديگر نيز خسارات جزئي وارد كردند . موشك هاي اگزوست در برابر ناوهاي كوچك و كشتي هاي خودكار (نظير كشتي خودكار Safina Al-arab كه بايد آنرا يك استثنا دانست زيرا تعمير سيستم هاي بسيار پيشرفته آن كاري بس دشوار بود) كارآيي بيشتري داشتند . 7 فروند از 33 كشتي كوچك تا متوسط غرق شدند و 19 فروند ديگر به شدت آسيب ديدند و فقط به 7 فروند خسارت جزئي وارد آمد . {پاورقي : با توجه به اندازه نسبتاً كوچك موشك اگزوست ، اثرات تخريب اين موشك در اغلب موارد محسوس بود . موشك AM 39 Exocet در زمان پرتاب وزني برابر با 355 كيلوگرم و كلاهكي به وزن 165 كيلوگرم و در لحظه برخورد قابليت اشتعال باقيمانده سوخت خود بر روي هدف موردنظر را دارد . اين موشك معمولاً پيش از انفجار يا اشتعال در هدف نفوذ مي كند (بدين معنا كه وجود نفت بيشتر در محل اصابت مي تواند اثرات آن را خنثي كند مگر آنكه در محل حريق ، اكسيژن به قدر كفايت وجود داشته باشد) ، اما توان لازم براي انفجار بيشتر تجهيزات دريايي را ندارد . اين بيانگر آنست كه كشتي هاي بزرگي همچون ناو هواپيمابر در برابر چنين موشك هايي از آسيب پذيري كمتري برخوردارند}

*زمان طولاني سپري شد تا عراق به استفاده از موشك هاي هوا به كشتي روي آورد . اين زمان تا سال 1987 به طول انجاميد كه ظاهراً از آن پس از موشك هاي كرم ابريشم چيني سود برد . اين نشانگر وجود مشكل در عدم پيش بيني نيات افراد بود تا تجزيه و تحليل قابليت نظامي . برخي از گزارشات نشان مي دهند كه در سال 1982 مصر 8 فروند بمب افكن Badger-A و 6 فروند Badger-G به عراق فروخته است . هر دو مدل قابليت پرتاب آزاد بمب را داشتند اما بمب افكن Badger-G از قابليت پرتاب موشك هوا به سطح نيز برخوردار بود . بنا بر اطلاعات جدول 1-14 ، اين قابليت به طور اخص از آنجا اهميت پيدا مي كند كه شايعاتي مبني بر تبادل موشك هاي AS-4 Kelt با سوخت مايع در اين معامله به گوش مي رسيد و اينكه عراق به طور همزمان درصدد خريد موشك هاي AS-6 از اتحاد جماهير شوروي بود . گزارشات بعدي اين حقيقت را آشكار ساخت كه عراق موشك هاي AS-4 را از منابع روسي و موشك هاي كرم ابريشم پرتاب شونده از هوا را از كشور چين تامين كرد . آنچه روشن است اين كه عراق تا سال 1987 قابليت پرتاب چنين موشك هايي را نداشت . توانمندي اين موشكها در جدول 2-14 آمده است . تجهيزات اصلي شامل الف)AS-2 Kipper ، موشك ضدكشتي قديمي روسي ؛ ب) AS-4 ، موشك موازنه اي كه بوسيله بمب افكن هاي Tu-22 Blinder حمل مي گرديد و هواپيماهاي Tu-16 و Tu-22 نيز قابليت استفاده آن را داشتند ؛ ج) AS-6 Kingfish ، موشك هدايت شونده با سرعت 3 ماخ كه در حجم انبوه به كشورهاي ديگر صادر نگرديد .

*با وجوديكه ايران عملاً هيچگاه در جريان جنگ خود با عراق از عمليات هاي انتحاري استفاده نكرد ، اما گزارشات تاييد نشده اي مبني بر اجراي برنامه هاي آموزشي در راستاي بهره گيري از هواپيماي كاملاً مسلح F-5 يا F-7 در حملات انتحاري ايران عليه كشتي هاي جنگي به گوش مي رسيد . گاهشماري روزهاي آغازين جنگ نفتكش ها نشان مي دهد كه چنين حملاتي در زمان استفاده كاملاً موثر از فن آوري موجود در “ميدان نبردي ” كم عرض همچون تنگه هرمز يا خليج فارس ممكن بوده است ، جائيكه كشتي ها معمولاً به دليل پوشش عوارض زميني فقط 15 تا 20 كيلومتر مانده تا هدف (زمان پروازي كمتر از 5 دقيقه) فرصت دارند تا خطر نزديك شدن جنگنده را اعلام كنند . اما ، در حال حاضر چنين حملاتي مي تواند اقدامات تلافي جويانه اي از جانب ايالات متحده آمريكا را به همراه داشته باشد و اينكه امكان شناسايي اين جنگنده ها توسط هواپيماهاي هشداردهنده دريايي E-2C و هواپيماي آواكس E-3A قطعاً وجود دارد .

جدول 2-14 : موشك هاي هوا به كشتي كه در روند جنگ خليج فارس تاثيرگذار بودند:

*نوع:Exocet-AM.39
ساخت: فرانسه
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):655
نوع كلاهك:Serat / Hexolite Block
وزن كلاهك:(كيلوگرم): 365
پرتاب از ارتفاع زياد:70
پرتاب از ارتفاع كم:50
سيستم هدايت: (الف)
نوع پرواز:به طرف سطح شيرجه مي زند
نوع فيوز:زماني و تاخيري
ارتفاع زياد: 85/.
ارتفاع كم: 7/.
نوع هواپيماي پرتاب كننده:Super Frelon / Super Etendard / Mirage F-1

*نوع: Harpoon-AGM-84A
ساخت: آمريكا
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):526
نوع كلاهك:NWC
وزن كلاهك:(كيلوگرم): 277
پرتاب از ارتفاع زياد:+92
پرتاب از ارتفاع كم:60
پرتاب W / كنترل از راه دور : 92+
سيستم هدايت: الف
نوع پرواز:به طرف سطح شيرجه مي زند
نوع فيوز: ضربه اي / تاخيري و زماني
ارتفاع زياد: 1/2
ارتفاع كم: 75/.
نوع هواپيماي پرتاب كننده: P-3C / F-15CD / MSIP

*نوع: Maverick-AGM-65B/C
ساخت: آمريكا
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم): 210
نوع كلاهك:با تركش هاي شكل داده شده / انفجاري
وزن كلاهك:(كيلوگرم): 37/6
پرتاب از ارتفاع زياد:40
پرتاب از ارتفاع كم:16
سيستم هدايت: رادار داخلي تصويري / نوري
نوع پرواز:براساس اطلاعات دريافتي از رادار نوري به طرف هدف حركت مي كند
نوع فيوز: ضربه اي / زماني
ارتفاع زياد: 1/2
ارتفاع كم: 1+
نوع هواپيماي پرتاب كننده: F-5EII /F-4F/ F-16

*نوع: AS-2 Kipper
ساخت:شوروي
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):4500
وزن كلاهك:(كيلوگرم):1000
نوع كلاهك:با قابليت انفجاري زياد / هسته اي
پرتاب از ارتفاع زياد:350
پرتاب از ارتفاع كم:200
سيستم هدايت:(ب)
نوع پرواز:ارتفاع متوسط و حركت در نزديكترين فاصله ممكن با سطح آب
نوع فيوز:زماني
پرتاب از ارتفاع زياد: 2/1
پرتاب از ارتفاع كم:7/.
نوع هواپيماي پرتاب كننده: TU-16

*نوع: AS-4-Kitchen
ساخت:شوروي
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):5900
وزن كلاهك:(كيلوگرم):1000
نوع كلاهك:با قابليت انفجاري زياد / هسته اي
پرتاب از ارتفاع زياد:460
پرتاب از ارتفاع كم:200+
پرتاب W / كنترل از راه دور :400+
سيستم هدايت:(ج)
نوع پرواز: ارتفاع متوسط تا كم و حركت بر روي سطح اب
نوع فيوز انفجاري:؟
ارتفاع زياد: 3/5
ارتفاع كم:95/.+
نوع هواپيماي پرتاب كننده: TU-16TU-22 / TU-22

*نوع: AS-5-Kelt
ساخت:شوروي
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):300
وزن كلاهك:(كيلوگرم):1000
نوع كلاهك: با قابليت انفجاري زياد / هسته اي
پرتاب از ارتفاع زياد:250
پرتاب از ارتفاع كم:180
سيستم هدايت: (د)
نوع پرواز: ارتفاع متوسط تا كم
نوع فيوز انفجاري:زماني
ارتفاع زياد:2/1
ارتفاع كم:85/0-95/0
نوع هواپيماي پرتاب كننده:TU-16 / B/G

*نوع: AS-6-Kingfish
ساخت:شوروي
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):5000
وزن كلاهك:(كيلوگرم):1000
نوع كلاهك:با قابليت انفجاري زياد / هسته اي
پرتاب از ارتفاع زياد:560
پرتاب از ارتفاع كم:250
پرتاب W / كنترل از راه دور:500+
سيستم هدايت: (و)
نوع پرواز: سطحي يا ارتفاع متوسط و شيرجه
نوع فيوز انفجاري: زماني
ارتفاع زياد: 3
ارتفاع كم:95/.
نوع هواپيماي پرتاب كننده: TU-16G /TU-22

* نوع: Sea -Killer
ساخت: ايتاليا
وزن در هنگام پرتاب (كيلوگرم):300
وزن كلاهك:(كيلوگرم): 70
نوع كلاهك:با قابليت انفجاري زياد
پرتاب از ارتفاع زياد:نامشخص
پرتاب از ارتفاع كم:25-6
سيستم هدايت: (هـ)
نوع پرواز: بر روي سطح آب حركت مي كند
نوع فيوز انفجاري: تماسي و زماني
ارتفاع زياد: نامشخص
ارتفاع كم:9/.
نوع هواپيماي پرتاب كننده: بالگرد

*الف) رادار با سيستم اصلاح كننده ساكن كه از قابليت برنامه ريزي مجدد در ميانه راه برخوردار است و موشك اگزوست با رادار X باند پايانه اي بوده و موشك Harpoon نيز به رادار داخلي فعال پيشرفته مجهز است .

*ب) سيستم ساده خلبان خودكار براي اصلاح مسير در ميانه راه با سامانه SARH

*ج) سيستم هوايي اصلاح مسير در ميانه راه و سيستم داخلي نامشخص

*د) AEM يا SARH و سيستم مادون قرمز همراه با سيستم اصلاح مسير در ميانه راه و خلبان خودكار

*و) SARH/IR و ARM همراه با سيستم اصلاح مسير در ميانه راه و خلبان خودكار

*هـ) علائم راداري كه از سيستم ارتفاع سنج راداري و در صورت لزوم سيستم فرماندهي انتشار مي يابد . اين موشك مجهز به سيستم پشتيباني هدايت كننده نوري است .

ادامه دارد

ترجمه: جواد قلوبي
ويژه نامه دفاع مقدس در خبرگزاري فارس(94)-1

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

پاسخ به سه پرسش اساسی درباره جنگ

در گفتگوي اختصاصي محمد دروديان با فارس مطرح شد خبرگزاري فارس: به نظر من در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *