تیتر خبرها

آیت الله شهید سید محمد باقر صدر (ره)

شهید آیت الله سید محمد باقر صدر

آيت الله شهيد سيدمحمدباقر صدر (1353 ـ 1400ق) از اسلام‌شناسان طراز اول حوزه علميه نجف و از متفكران برجسته عصر حاضر بود و در نبوغ و نوآوري در ميان معاصران بي‌مانند است. او در فقه و اصول، سرآمد و مبدع انديشه‌هايي درخشان و در تفكر فلسفي پيشرو و نوآور، و در فهم دنياي جديد يگانه و در ميدان مبارزه براي تحقق آرمان‌هاي اسلامي از پيشتازان بود، و از همين رو زير شكنجه‌هاي وحشيانه صدامي، همراه خواهر فرهيخته‌اش، شهيد بنت الهدي مظلومانه به شهادت رسيد.

براي گزارش و تحليل انديشه‌هاي فلسفي شهيد صدر، بايد در كليه آثار او از جمله آثاري كه در علم اصول از او برجاي مانده است، غور و تتبع كرد. بخشي ديگر از انديشه‌هاي فلسفي او را بايد در نوشته‌هاي او در باب دين، سياست، حكومت، اجتماع و اقتصاد جست‌وجو كرد.

بي‌شك شهيد صدر، با موج تفكر جديد در ايران، به ويژه آثار علامه طباطبايي و شهيد مطهري و برخي ديگر از متفكران معاصر ايران آشنايي داشت. او نيز همچون متفكران ياد شده در مواجهه با تفكر غربي، نخست با ماركسيسم مواجه شد و ابعاد مختلف اين مكتب را تجزيه و تحليل و نقادي كرد. نقد صدر بر ماركسيسم، بنيادي، نيرومند و ابتكاري بود. نخستين اثر فلسفي او كتاب فلسفتنا است كه از جهت نقد ماركسيسم، بي‌شباهت به كتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم علامه طباطبايي و مرتضي مطهري نيست. اين كتاب خوانندگان بسياري در جهان عرب و اسلام و حتي بيرون از جهان اسلام يافت و بسيار تأثيرگذار بود. در برخي از مدارس علوم ديني از جمله در حوزه علميه قم از اين كتاب به عنوان متن درسي براي نقد ماركسيسم و فلسفه‌هاي جديد استفاده شد. شهيد صدر در اين كتاب، مباحث گوناگون فلسفي، همچون مسئله معرفت، ادراك، عليت، ماده و خدا را از ديدگاه مكتب‌هاي مختلف فلسفي بررسي كرده است. وي همچنين در كتاب اقتصادنا نظام اقتصادي ماركسيسم و كاپيتاليسم را محققانه نقد كرد و نظام اقتصادي اسلام را براي نخستين بار بازسازي كرد. همچنين وي در رسائل متعددي كه پس از انقلاب اسلامي ايران به نگارش درآورد، ديدگاه‌هاي سياسي، حقوقي، اقتصادي، اجتماعي و مديريتي خود را ارائه كرد.[1] تحليل تفصيلي انديشه‌هاي فلسفي شهيد صدر در اين مقال نمي‌گنجد؛ اما به اجمال نگاهي به يكي از آثار فلسفي ايشان مي‌اندازيم.

بي‌شك مهمترين كوشش‌ فلسفي شهيد صدر، ارائه نظريه‌اي نو در باره استقرا است كه در كتاب مباني منطقي استقراء (الأسس المنطقية للإستقراء) آن را عرضه كرده است. در اين كتاب وي نظريه احتمالات و مباحث منطقي و معرفت‌شناختي مربوط به آن را طرح و نظريات فلاسفه غربي را در اين زمينه‌ها تحليل و نقادي كرده است. سپس نظام منطقي و معرفت‌شناختي جديدي را عرضه مي‌كند كه از آن نه تنها در معرفت به طور عام، بلكه در الهيات و حتي فقه نيز استفاده مي‌نمايد.

درباره ی سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

مطلب پیشنهادی

نگاهی به زندگی شهید آیت الله سید محمد باقر صدر

شهیدآیت الله سید محمد باقرصدر در پنجم ذی قعده ۱۳۵۳ قمری درشهرکاظمین چشم به جهان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *