تیتر خبرها

تسخیر لانه جاسوسی پیروزی یا شکست

تحقيقات دانشجويي

تحقیقات ارائه شده به استاد محمد علی محسن زاده

روز ۱۳ آبان ۱۳۵۸ جمعی از دانشجویان دانشگاه های تهران كه بعداً خود را دانشجویان پیرو خط امام نامیدند سفارت آمریكا در تهران را به اشغال خود درآوردند. بهانه عمده دانشجویان تصرف كننده سفارت، استقبال دولت آمریكا از شاه فراری ایران برای ورود به آمریكا بود و دولت آمریكا به این جهت مورد حمله قرار می گرفت كه به جای تلاش در استرداد شاه ایران برای محاكمه در داخل كشور، از هیچ كوششی به منظور حمایت از شاه فروگذار نكرده بود و این در افكار عمومی ایران دلیل موجهی برای اثبات كینه توزی و رویه خصمانه دولت آمریكا به حساب می آمد و البته خدشه ای به آن وارد نبود.
گرچه تصرف سفارت آمریكا در روزهای نخست، پدیده ای لحظه ای و موقتی به حساب می آمد و تصور می رفت كه حداكثر چند روزی به طول انجامد و به سان پدیده های مشابه یعنی اشغال سفارت كشورهای خارجی در دیگر نقاط جهان دیری نپاید اما علی رغم این خوشبینی اولیه ۴۴۴ روز به طول انجامید، به بحرانی منطقه ای و بین المللی تبدیل شد، بازتاب های آن روابط و مواضع كشورها را در قبال جمهوری اسلامی ایران و آمریكا به شدت تحت تأثیر قرار داد و بعد از سال ۱۳۵۸ تحولات مهمی را در منطقه باعث گردید .

همچنین این پدیده واكنش های مختلفی را در داخل كشور برانگیخت. به طور طبیعی افكار عمومی ملت ایران از اقدام دانشجویان پیرو خط امام حمایت می كرد. چون تصرف سفارت ماهیتی ضد امپریالیستی داشت و اراده دفاعی ملت ایران را به ابرقدرت غرب كه از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۸ حتی لحظه ای از دخالت پیدا و پنهان در امور داخلی ایران فروگذار نكرده بود، به خوبی نشان می داد.
این حركت، همچنین گروه های هوادار ابرقدرت شرق را ذوق زده كرد و آنان گمان كردند كه انقلابیون مسلمان آماده در غلتیدن به دامن بلوك شرق اند. دانشجویان با اقدام خود بزرگترین ضربه را به حیثیت جهانی امپریالیسم غرب وارد كرده بودند و این موفقیتی بزرگ برای انقلابیون مسلمان بود زیرا شوروی و اقمارش تصوری از این نداشتند كه روزی ابرقدرت رقیب آنها بهت زده در مقابل تعدادی دانشجو از هرگونه اقدامی درمانده گردد و فریاد عجز و لابه اش به گوش جهانیان برسد.
اما تحولات بعدی ایران كه این بار ماهیتی ضد سوسیالیستی و ضد ماركسیستی داشت و در قضیه اشغال افغانستان توسط نیروهای ارتش سرخ شوروی سابق و انحلال و دستگیری اعضای حزب توده كه در طراحی كودتا علیه نظام جمهوری اسلامی شركت داشتند به اوج خود رسید، نشان داد كه زعم و گمان طرفداران بلوك شرق نیز قریب به صحت نبوده است.

علاوه بر این جریان های سیاسی اعم از لیبرال ها و التقاطی های راستگرا به دلیل تعلقی كه به غرب داشتند و از آن رو كه هرگونه اقدام علیه غرب را گناه نابخشودنی می پنداشتند، نمی توانستند چنین اقدامی را برتابند. در نتیجه با «پیرو خط شیطان» نامیدن دانشجویان تصرف كننده سفارت و محكوم كردن اقدام آنان نارضایتی خود را از این عمل نشان دادند.

در عین حال بخشی از طیف تندرو و اصطلاحاً متمایل به چپ نیروهای مذهبی كه این اقدام را انجام داد و در آن زمان حامی جدی آن بود، به گونه ای عمل نمود كه جامعه چنین برداشت كرد كه این اقدام با هماهنگی قبلی رهبر فقید انقلاب اسلامی صورت گرفته است.

همین عده از متصرفان سفارت در سال های بعد تلاش كردند كل قضیه سفارت را منحصراً به خود اختصاص دهند به گونه ای كه امروزه مشكل می توان پذیرفت یا قبولاند كه در میان تصرف كنندگان سفارت دانشجویانی از دیگر خطوط سیاسی نیز حضور داشته اند.

اكنون ۲۵ سال از این واقعه می گذرد اما این حادثه همچنان تأثیرات خود را خصوصاً بر روابط ایران و آمریكا و اقدامات آمریكا در قبال ایران داراست و تصویر آن هم چنان در بایگانی ذهن افكار عمومی غرب باقی مانده است.

طی سال های اخیر و خصوصاً از سال ،۱۳۷۷ تا حال حاضر طیف چپ گرای تصرف كنندگان سفارت كه اتفاقاً از ایدئولوگ های دولت و مجلس دوم خردادی نیز بودند تصرف سفارت را اشتباه خوانده و ندامت خود را از این اقدام به زبان های مختلف اعلام كردند و تلاش نمودند با نزدیكی هرچه بیشتر فكری و عملی به غرب و پذیرش و وارد كردن ارزش های غربی به داخل جامعه ایرانی، از اقدامات قبلی خود فاصله بگیرند. در این مسیر توجیه «مطلوبیت تغییر بر مبنای زمان و مكان» به تدریج عمومیت یافت و جالب این كه موضع ثانوی این طیف كه پس از دو دهه اعلام می شد، به طور خودآگاه یا ناخودآگاه یادآور موضع قدیمی و همیشگی لیبرال ها بود كه در سال ۱۳۵۸ و بعد از آن اقدام دانشجویان را تقبیح كرده بودند .

در این میان واقع بینانه ترین گام را رهبر فقید انقلاب اسلامی برداشتند. ایشان پس از تأملی در موضوع، اقدام دانشجویان را انقلابی بزرگتر از انقلاب اول و انقلاب دوم نامیدند و بر حمایت خود از تسخیر سفارت اصرار ورزیدند. در ادامه نیز این بحران را تا پایان اداره كرده و در موقع مقتضی توسط مجلس تازه تأسیس شورای اسلامی بدان پایان دادند

برخی سیاسیون قدیمی و وابسته به طیف های لیبرال یا لیبرال مذهبی با ختم بحران اصرار كردند كه این بحران اگر چه در ابتدا آمریكا را بهت زده كرد و آن كشور را در موضع ضعف قرار داد اما در نهایت به زیان كشور ما پایان یافت و تقریباً می توان گفت كه در سال های اخیر چنان بر این موضع اصرار شده كه به تدریج به باوری عام تبدیل گردیده است.

این در حالی است كه واقعیت به صورتی دیگر بود. انقلاب اسلامی ایران اهدافی داشت كه می بایست به آنها دست یابد. یكی از اهداف مهم انقلاب اسلامی ایران استكبار ستیزی بود و مبارزه با ابرقدرتی زورگو و عصیان گر مانند آمریكا و تلاش برای تحقیر و تخریب هیبت چنین قدرت هایی در سطح منطقه و جهان، از مصادیق این استكبار ستیزی بود و گروگان گیری این فرصت طلایی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد تا یكی از برنامه های خود را عملی سازد هر چند به طور طبیعی هر اقدامی هزینه ای هم دارد .

حضرت امام (ره) توانست با مدیریت بحران گروگان گیری، آمریكا را در سطح منطقه ای و بین المللی تحقیر نماید، هیبت ترسناك این كشور را بشكند و به ملت ها و دولت ها جرأت دهد كه احساس شخصیت كرده و در سال های بعد بتوانند علیه آمریكا اقدام نمایند. این دستاورد كوچك و اندكی نیست و شاید نتوان ارزش مادی برای آن در نظر گرفت یا هماوردی مادی برای آن جست.

طرفه این كه تمامی مقامات صاحب نظر آمریكایی درگیر در بحران هم به این نكته اعتراف كرده و معتقد شده اند كه گرچه توانسته اند از رهگذر اقدامات بعدی برخی خسارات مالی و جانی را بر ایران وارد كنند اما پرستیژ بین المللی خود را به تدریج و در پی این واقعه در مخاطره دیده اند و این در حالی است كه آمریكا با استراتژی «ایجاد ترس توسط هیبت بین المللی خود» سال ها بر جهان حكومت كرده بود و شكستن این هیبت به عنوان نتیجه تسخیر سفارت آمریكا به دست دانشجویان، دستاورد بزرگی برای انقلاب اسلامی ایران بود

بازتاب ها‌ و واكنش‌های‌ مثبت‌ تسخیر لانه جاسوسی در سراسر جهان

یكی‌ از آثار شكست‌ تلاش‌های‌ آمریكا در جهت‌ آزادی‌ گروگان‌ها و شكسته‌ شدن‌ابهت‌ این‌ كشور در میان‌ ملل‌ مسلمان‌ و جهان‌ سوم‌، واكنش‌های‌ آزادی‌خواهانه‌ وضدامپریالیستی‌ جریان‌ها و كشورهای‌ مختلف‌ خارجی‌ بود .

همین‌ امر نشان‌دهنده‌ی‌ آن‌ بود كه‌ تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌، یك‌ واقعه‌ی‌ تاریخی‌نیست‌ و به‌ تاریخ‌ نپیوسته‌ است‌؛ بلكه‌ این‌ حركت‌ در حقیقت‌، جلوه‌ی‌ عینی‌ و عملی‌ یك‌بخش‌ از سیاست‌ خارجی‌ انقلاب‌ و ظهور مواضع‌ اصولی‌ انقلاب‌ در روابط‌ بین‌المللی ‌است‌.

ابراهیم‌ اصغرزاده‌ ـ از دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌ ـ در مصاحبه‌ای‌ در سال‌ 1379، به‌بررسی‌ این‌ بعد از آثار تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ پرداخته‌است‌ و می‌گوید:

«جریان‌ تصرف‌ لانه‌ی‌ جاسوسی‌، اثراتش‌ بنا به‌ اعتراف‌ خود خارجی‌ها(نظریه‌پردازان‌، مقامات‌ سیاسی‌، سیاستمداران‌ و نویسندگان‌ مطبوعات‌) ازمرزهای‌ ایران‌ فراتر رفت‌؛ یعنی‌ نه‌ تنها در منطقه‌ و كشورهای‌ اسلامی‌، كه‌ حتی‌در كشورهای‌ جهان‌ سوم‌ دوردست‌ نیز تأثیر گذاشت‌. این‌ تأثیر را می‌شود به‌تأثیرات‌ روانی‌، یعنی‌ تأثیراتی‌ كه‌ ناشی‌ از شكستن‌ ابهت‌ آمریكاست‌ تعبیر كرد وناشی‌ از این‌ است‌ كه‌ یك‌ ملت‌ می‌خواهد حرف‌ خودش‌ را بزند و در سخت‌ترین‌شرایط‌، راهی‌ را انتخاب‌ می‌كند و محكم‌ پای‌ آن‌ می‌ایستد و اجازه‌ نمی‌دهد كه‌منافعش‌ به‌ خطر بیفتد.»

اصغرزاده‌ به‌ نمونه‌های‌ عینی‌ پیامدهای‌ حاصل‌ از تسخیر جاسوسخانه‌ی‌ آمریكا درتهران‌، بر دیگر كشورهای‌ اسلامی‌ نیز اشاره‌ می‌كند و می‌گوید:

«خود سازمان‌ سیا هم‌ اخیراً تحلیل‌هایی‌ داشت‌… و مشخص‌ شد كه‌ آمریكا دنبال‌یافتن‌ راهی‌ است‌ تا بین‌ آن‌ چیزی‌ كه‌ اتفاق افتاده‌ است‌ در ایران‌، به‌ اسم‌ تسخیرلانه‌ی‌ جاسوسی‌ و اقدامات‌ تروریستی‌ كه‌ بعداً در كشورهای‌ منطقه‌ صورت‌گرفته‌ است‌، ارتباط‌ برقرار كند؛ ولی‌ این‌ اقدامات‌ را آنها اقدامات‌ تروریستی‌می‌نامند، در صورتی‌ كه‌ این‌ حركات‌ بیشتر حركات‌ مردمی‌ است‌، یعنی‌ مردم‌احساس‌ می‌كنند كه‌ به‌ عنوان‌ یك‌ راه‌ حل‌ باید این‌ كار را بكنند. خیلی‌ حركت‌های‌تند بود كه‌ گروه‌های‌ سیاسی‌ انجام‌ می‌دادند، اما اینكه‌ یك‌ حركت‌ مردمی‌ شكل‌بگیرد و ]در[ این‌ حركت‌ مردمی‌ راه‌حل‌های‌ تندی‌ را انتخاب‌ كنند، قبلاً نبود.می‌خواهند ما در این‌ حركات‌ و اقدامات‌ اخیر به‌خصوص‌، جریانات‌ لبنان‌ راتسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ به‌ حساب‌ آورند. »

اصغرزاده‌ در جمع‌بندی‌ می‌گوید :

«در یك‌ مقطع‌ 444 روزه‌، یك‌ زورآزمایی‌ بین‌ یك‌ ملت‌ جهان‌ سومی‌ و مجموع‌قدرتی‌ كه‌ یك‌ ابرقدرت‌ داشت‌ به‌ وجود آمد و آمریكا دید كه‌ نمی‌تواند این‌مشكل‌ را حل‌ كند. خود این‌ ماجرا می‌تواند برای‌ خیلی‌ از ملت‌ها و كشورها وبرای‌ آینده‌ی‌ ما و فرزندان‌ ما آموزنده‌ باشد و به‌ نظر من‌ به‌ عنوان‌ یك‌ حركت‌پویا، همیشه‌ در صحنه‌ی‌ روابط‌ بین‌الملل‌ باقی‌ خواهد ماند.»

پس‌ از طرح‌ این‌ مقدمه‌، به‌ بیان‌ نمونه‌های‌ عینی‌ و عملی‌ این‌ واكنش‌ها و حمایت‌هایی‌می‌پردازیم‌ كه‌ در سراسر جهان‌ به‌ دنبال‌ تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ صورت‌ گرفت‌. به‌عنوان‌نمونه‌، دانشجویان‌ ایرانی‌ كه‌ در دانشگاه‌های‌ دیگر كشورهای‌ جهان‌ درس‌ می‌خواندند باحمایت‌ از تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ تلاش‌ داشتند تا ندای‌ حق‌طلبانه‌ی‌ مردم‌ ایران‌ را به‌گوش‌ جهانیان‌ برسانند. به‌ عنوان‌ نمونه‌:
«دانشجویان‌ ایرانی‌، شكلك‌ پارچه‌ای‌ كارتر و سادات‌ را در فیلیپین‌ به‌ آتش‌كشیدند و از اشغال‌ سفارت‌ آمریكا از جانب‌ دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌ جانبداری‌كردند. عده‌ی‌ زیادی‌ از دانشجویان‌، از دیروز یك‌ تحصن‌ 48 ساعته‌ را به‌ عنوان‌همبستگی‌ با دانشجویان‌ تهران‌ آغاز كردند.»

همچنین‌ در اولین‌ روزهای‌ اشغال‌ لانه‌ی‌ جاسوسی‌، دانشجویان‌ ایرانی‌ در بیروت‌،پاریس‌، استكهلم‌، بن‌ و لیون‌ به‌ طرفداری‌ از این‌ حركت‌ دست‌ به‌ تظاهرات‌ زدند. انجام‌چنین‌ اقداماتی‌ از سوی‌ دانشجویان‌ ایرانی‌ مقیم‌ خارج‌ كشور، آثار عمیقی‌ بر مسلمانان‌داشت‌. به‌طوری‌ كه‌ مثلاً تعدادی‌ از مسلمانان‌ غیرایرانی‌ اسپانیا، با حضور در محل‌سفارت‌ ایران‌، همبستگی‌ خود را با انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ به‌ رهبری‌ امام‌ خمینی‌ اعلام‌كردند.

موج‌ بیداری‌ و آگاهی‌ در مردم‌ آمریكا، درباره‌ی‌ آن‌ دسته‌ از شهروندان‌ این‌ كشور كه‌در زمان‌ بحران‌ در ایران‌ به‌ سر می‌بردند، بهتر صدق می‌كرد. این‌ افراد كه‌ به‌ علت‌ حضوردر كشورمان‌ درك‌ بهتری‌ از واقعیت‌های‌ روابط‌ ایران‌ و آمریكا داشتند، پس‌ از اشغال‌سفارت‌شان‌ در تهران‌ در حمایت‌ از این‌ كار، تظاهرات‌ كردند. این‌ رویداد با وجودسانسور شدید خبری‌ رسانه‌های‌ آمریكا، بازتاب‌ مناسبی‌ در رسانه‌های‌ داخلی‌ داشت‌ ونشان‌ داد كه‌ این‌ اقدام‌ دانشجویان‌ چه‌ بازتاب‌ عظیمی‌ داشته‌ و چه‌ تحولات‌ شگرفی‌ را درباورها و روحیه‌ی‌ مردم‌ جهان‌ ـ صرف‌نظر از دین‌، نژاد و ملیت‌شان‌ ـ ایجاد كرده‌ است‌.روزنامه‌ها در بازتاب‌ این‌ كار دانشجویان‌ می‌نویسند:
«گروه‌هایی‌ از آمریكاییان‌ و انگلیسی‌های‌ مقیم‌ تهران‌، دیروز در یك‌ راهپیمایی‌كه‌ از میدان‌ فردوسی‌ تا دانشگاه‌ تهران‌ و بالعكس‌ انجام‌ شد، شركت‌ كردند…شركت‌كنندگان‌ در این‌ راهپیمایی‌، ضمن‌ فریادهای‌ «درود بر خمینی‌» و «زنده‌ بادمردم‌ ایران‌» اعلام‌ كردند كه‌ ما شرمنده‌ و عصبانی‌ هستیم‌ كه‌ هنوز دولت‌های‌ ما ازشاه‌ مخلوع‌ حمایت‌ می‌كنند. پلاكاردهای‌ متعددی‌ در دست‌ تظاهركنندگان‌آمریكایی‌ و انگلیسی‌ به‌ زبان‌های‌ فارسی‌ و انگلیسی‌ به‌ چشم‌ می‌خورد كه‌ روی‌آن‌ نوشته‌ شده‌ بود: «ما از انقلاب‌ ایران‌ پشتیبانی‌ می‌كنیم‌، ملت‌ ایران‌ با ما مهربان‌است‌. با ایرانیان‌ مقیم‌ خارج‌ مهربان‌ باشید. شاه‌ سابق‌ را به‌ ایران‌ برگردانید. »

اقدامات‌ آمریكایی‌های‌ مقیم‌ ایران‌، به‌ اینجا ختم‌ نشد و عده‌ای‌ از آنان‌ با راه‌اندازی‌یك‌ كمیته‌، تحت‌ عنوان‌ كمیته‌ی‌ آمریكایی‌های‌ موافق‌ اشغال‌ سفارت‌ آمریكا، حمایت‌كامل‌ خود را از این‌ كار دانشجویان‌ مسلمان‌ پیرو خط‌ امام‌ و نیز خواسته‌ی‌ آنها مبنی‌ براسترداد شاه‌ اعلام‌ كردند.
در یكی‌ از مصاحبه‌های‌ مطبوعاتی‌ق سه‌ تن‌ از خانم‌های‌ آمریكایی‌ عضو این‌ كمیته‌،مواضع‌ جالبی‌ مطرح‌ شد كه‌ مرور آنها پس‌ از 25 سال‌ خالی‌ از لطف‌ نیست‌:
«موضوع‌ مورد بحث‌ در این‌ مصاحبه‌ یك‌ موضوع‌ جنجالی‌ است‌، زیرا ماآمریكایی‌ها علیه‌ دولت‌مان‌ صحبت‌ می‌كنیم‌. این‌ حق‌ مردم‌ آمریكاست‌ كه‌ بداننددر 37 سال‌ سلطنت‌ شاه‌ مخلوع‌، چه‌ كشتارها و چه‌ جنایاتی‌ انجام‌ شده‌ است‌. مادر ایران‌ با واقعیت‌ روبه‌رو شده‌ایم‌. مبارزه‌ی‌ مردم‌ ایران‌ را مشاهده‌ كردیم‌ و ازدلایل‌ بنیادی‌ انقلاب‌ ایران‌ آگاه‌ شدیم‌. »

اما حمایت‌های‌ جهانی‌ از این‌ كار انقلابی‌ دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌، به‌ پایان‌ نرسید وبرخی‌ دولت‌های‌ مسلمان‌ منطقه‌ نیز با درك‌ اهمیت‌ و ارزش‌ اشغال‌ لانه‌ی‌ جاسوسی‌امپریالیسم‌ آمریكا از ملت‌ و دولت‌ ایران‌ حمایت‌ نمودند.

دولت‌ سوریه‌ یكی‌ از اولین‌ دولت‌های‌ اسلامی‌ بود، كه‌ ضمن‌ اعلام‌ پشتیبانی‌ كامل‌ ازانقلاب‌ ایران‌، دولت‌های‌ بزرگ‌ را از به‌ كار بردن‌ زور در برابر ایران‌ برحذر داشت‌ وخاطرنشان‌ كرد این‌ امر بشكه‌ی‌ باروت‌ خاورمیانه‌ را به‌ آتش‌ خواهد كشید

دولت‌ سوریه‌ در آن‌ ایام‌، همچنین‌ از كلیه‌ی‌ كشورهای‌ عرب‌ خواست‌ كه‌ از ایران‌ درمبارزه‌ علیه‌ آمریكا حمایت‌ كنند و حتی‌ پیشنهاد نمود كه‌ این‌ موضوع‌ در دستور كاركنفرانس‌ سران‌ جامعه‌ی‌ عرب‌ در تونس‌ (كه‌ در اواخر آبان‌ 58 برگزار شد) قرار گیرد.بلوكه‌ كردن‌ دارایی‌های‌ ایران‌ توسط‌ آمریكا نیز با خشم‌ سوری‌ها مواجه‌ شد و عبدالحلیم‌خدام‌ ـ وزیر امور خارجه‌ی‌ وقت‌ سوریه‌ ـ تصمیم‌ آمریكا در این‌ مورد را تهدید بزرگی‌علیه‌ انقلاب‌ ایران‌ دانست‌. وی‌ تأكید كرد كه‌ ایران‌ به‌ آرمان‌ فلسطین‌ كمك‌ شایانی‌ كرده‌ وطبیعی‌ است‌ كه‌ این‌ انقلاب‌ باید مورد حمایت‌ اعراب‌ قرار گیرد .

علاوه‌ بر دولت‌ سوریه‌، دولت‌ الجزایر نیز تا سر حد امكان‌ از این‌ كار تحسین‌برانگیزدانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌ حمایت‌ كرد. جبهه‌ی‌ آزادی‌بخش‌ ملی‌ الجزایر كه‌ در آن‌ زمان‌حزب‌ حاكم‌ این‌ كشور محسوب‌ می‌شد، همراه‌ با كنگره‌ی‌ لیبی‌ بیانیه‌ی‌ مشتركی‌ صادركرد و فشارهای‌ سیاسی‌، اقتصادی‌ و نظامی‌ علیه‌ ملت‌ عرب‌ و انقلاب‌ ایران‌ را به‌ شدت‌محكوم‌ كرد.

سفیر الجزایر در تهران‌ نیز در آن‌ زمان‌، در مصاحبه‌ با مطبوعات‌ تأكید كرد كه‌ حمایت‌الجزایر از انقلاب‌ ایران‌ اجتناب‌ناپذیر است‌. او تصریح‌ نمود كه‌ انقلاب‌ ایران‌ واژگونی‌حكومت‌های‌ استبدادی‌ كشورهای‌ دیگر را در پی‌ داشته‌ است‌ و گفت‌ :

«پس‌ از انقلاب‌ ایران‌، ملت‌های‌ چند كشور بیدار شدند و حكومت‌های‌ مستبد راواژگون‌ كردند. از جمله‌ در اوگاندا عیدی‌ امین‌، در آفریقای‌ مركزی‌ بوكاساو درنیكاراگوئه‌ سوموزا. قابل‌ توجه‌ است‌ كه‌ هیچ‌ یك‌ از این‌ دگرگونی‌ها، مانندانقلاب‌ ایران‌ ادامه‌ نیافت‌ و همین‌ دلیل‌ صحت‌ و اصالت‌ انقلاب‌ ایران‌ است‌.»
به‌ دنبال‌ تسخیر لانه‌ی‌ جاسوسی‌ و مسدود شدن‌ دارایی‌های‌ ایران‌ در آمریكا،روزنامه‌های‌ الجزایری‌ نیز همگام‌ با دولت‌ این‌ كشور، این‌ امر را محكوم‌ كرده‌ و روزنامه‌ی‌مجاهد چاپ‌ این‌ كشور در این‌ باره‌ نوشت‌:
«كشورهای‌ عربی‌ كه‌ در آمریكا سرمایه‌گذاری‌ كرده‌اند، ممكن‌ است‌ دیر یا زوددچار چنین‌ سرنوشتی‌ شوند… ماجرای‌ گروگان‌گیری‌ نباید سابقه‌ی‌ خطرناكی‌ راكه‌ كارتر به‌ وجود آورده‌ است‌، از انظار پنهان‌ كند. این‌ خطر (بلوكه‌ شدن‌دارایی‌ها) اكنون‌ سرمایه‌گذاران‌ عرب‌ را نیز تهدید می‌كند.»
علاوه‌ بر سوریه‌ و الجزایر، لیبی‌ نیز یكی‌ از كشورهایی‌ بود كه‌ در آن‌ زمان‌ به‌ خاطرمواضع‌ انقلابی‌، از مبارزات‌ حق‌طلبانه‌ی‌ ملت‌ ایران‌ بر ضد آمریكا حمایت‌ می‌كرد. به‌دنبال‌ تلاش‌ ایران‌ برای‌ استفاده‌ از نفت‌ به‌ عنوان‌ حربه‌ای‌ در برابر واشنگتن‌، عزالدین‌مبروك‌ـ وزیر نفت‌ لیبی‌ ـ از كلیه‌ی‌ اقدامات‌ مالی‌ و نفتی‌ ایران‌ در برابر تلاش‌های‌برتری‌جویانه‌ی‌ امپریالیسم‌ حمایت‌ كرد.
چند روز بعد، نماینده‌ی‌ ویژه‌ی‌ سرهنگ‌ قذافی‌ ـ رهبر لیبی‌ ـ وارد تهران‌ شد و روابط‌دیپلماتیك‌ بین‌ دو طرف‌ ایجاد شد. این‌ نماینده‌ اعلام‌ كرد:
«كشور لیبی‌ قبل‌ و بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ ایران‌، همواره‌ از مردم‌ ایران‌ كاملاًپشتیبانی‌ كرده‌ و این‌ كار را ادامه‌ خواهد داد… تسخیر سفارت‌ آمریكا نشان‌ داد كه‌بدون‌ هیچ‌ تردیدی‌ آمریكا همچنان‌ به‌ مداخله‌ی‌ خود در امور داخلی‌ ایران‌ ادامه‌می‌داده‌ است‌… به‌ عقیده‌ی‌ من‌ وضع‌ دشوار موجود را ایران‌ آغاز نكرده‌، بلكه‌ این‌آمریكاست‌ كه‌ عمداً با اتخاذ حالتی‌ خصمانه‌ و بی‌رحمانه‌ موجب‌ آن‌ شده‌است‌.»
در همین‌ زمان‌، لیبی‌ تلاش‌ كرد تا مسائل‌ مربوط‌ به‌ ایران‌ را در كنفرانس‌ سران‌ عرب‌در تونس‌ مطرح‌ كرده‌ و به‌ جلب‌ پشتیبان‌ برای‌ ایران‌ بپردازد؛ اما با مخالفت‌ رژیم‌های‌محافظه‌كار عرب‌ مواجه‌ شد. بنابر اخبار رسانه‌های‌ گروهی‌، نمایندگان‌ عربستان‌سعودی‌، كویت‌، قطر، بحرین‌ و امارات‌ متحده‌ی‌ عربی‌ در یك‌ جلسه‌ی‌ خصوصی‌تصمیم‌ می‌گیرند كه‌ با طرح‌ مسائل‌ فرعی‌ در مذاكرات‌ كنفرانس‌ سران‌ عرب‌ مخالفت‌كنند و كنفرانس‌ تنها به‌ مسائلی‌ كه‌ در دستور كار قرار گرفته‌ بپردازد. به‌ هر حال‌، این‌ مسأله‌موجب‌ می‌شود كه‌ تلاش‌های‌ لیبی‌، سوریه‌ و الجزایر برای‌ مطرح‌ كردن‌ مسأله‌ی‌ پشتیبانی‌از ایران‌ در كنفرانس‌ سران‌ عرب‌، به‌ جایی‌ نرسد.
دولت‌ لیبی‌ در ادامه‌ی‌ بحران‌ نیز ضمن‌ حمایت‌ از ایران‌، با صدور اعلامیه‌ای‌ مشترك‌با كشورمان‌ از كلیه‌ی‌ كشورهای‌ عربی‌ درخواست‌ كرد تا روابط‌ دیپلماتیك‌ و اقتصادی‌خود را با آمریكا قطع‌ كنند. در این‌ اعلامیه‌، از كلیه‌ی‌ كشورهای‌ عرب‌ درخواست‌ شد كه‌از تحویل‌ نفت‌ به‌ آمریكا خودداری‌ كنند و از دلار به‌ عنوان‌ ارز بین‌المللی‌ استفاده‌ نكنند.ایران‌ و لیبی‌ در این‌ بیانیه‌ از كشورهای‌ عربی‌ خواستند تا پول‌های‌ خود را از بانك‌های‌آمریكا خارج‌ كنند.

علاوه‌ بر دولت‌های‌ مسلمان‌ و عرب‌ منطقه‌، برخی‌ سازمان‌های‌ انقلابی‌ نیز كه‌ بعدهااقدام‌ دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌ را سرمشق‌ قرار دادند، از این‌ حركت‌ حمایت‌ كردند. به‌عنوان‌ مثال‌، سازمان‌ «امل‌» مستقر در لبنان‌، طی‌ بیانیه‌ی‌ مشروحی‌ كه‌ در بیروت‌ انتشاریافت‌، از تمامی‌ نیروهای‌ مؤمن‌ و شرافتمند دعوت‌ كرد كه‌ در نبرد با آمریكا، انقلاب‌اسلامی‌ ایران‌ را تأیید كنند. این‌ سازمان‌ همچنین‌ همه‌ی‌ گروه‌ها را به‌ برپایی‌ تظاهرات‌مستمر در این‌ زمینه‌ دعوت‌ كرد. یاسر عرفات‌ نیز در آن‌ ایام‌ طی‌ مصاحبه‌ای‌ گفت‌ كه‌ به‌نیروهای‌ سازمان‌ آزادی‌بخش‌ فلسطین‌ آماده‌ باش‌ داده‌ است‌ تا در صورت‌ لزوم‌، به‌ كمك‌انقلاب‌ ایران‌ بشتابند. او تصمیم‌ كارتر به‌ مسدود كردن‌ اندوخته‌های‌ ارزی‌ ایران‌ درآمریكا، قطع‌ واردات‌ نفتی‌ ایران‌ و همچنین‌ مانورهای‌ نظامی‌ آمریكا را به‌ منزله‌ی‌ اعلان‌جنگ‌ علیه‌ ایران‌ دانست‌.
در مقابل‌ چنین‌ اقداماتی‌، برخی‌ دولت‌های‌ مرتجع‌ منطقه‌ نیز كه‌ از افزایش‌ احساسات‌ضدآمریكایی‌ شهروندان‌ خود بیم‌ داشتند، نیروهای‌ نظامی‌ خود را اطراف‌ برخی‌تأسیسات‌ و سازمان‌های‌ آمریكایی‌ و انگلیسی‌ مستقر كردند تا از حمله‌های‌ احتمالی‌انقلابیون‌ كه‌ از ماجرای‌ گروگان‌گیری‌ سفارت‌ آمریكا در تهران‌ طرفداری‌ می‌كردند،جلوگیری‌ كنند. دولت‌ امارات‌ متحده‌ی‌ عربی‌ یكی‌ از دولت‌هایی‌ بود كه‌ دست‌ به‌ چنین‌كاری‌ زد.

همچنین‌ دولت‌ مصر نیز با سركوب‌ طرفداران‌ انقلاب‌ ایران‌، از ورود دانشجویان‌ایرانی‌ به‌ این‌ كشور جلوگیری‌ كرد .

اما حمایت‌ از اقدام‌ دانشجویان‌ پیرو خط‌ امام‌، محدود به‌ كشورهای‌ مسلمان‌ نشد وگروه‌های‌ آزادی‌خواه‌ و حق‌طلب‌ در نقاط‌ مختلف‌ جهان‌، از آن‌ حمایت‌ كردند. به‌ عنوان‌مثال‌، اتحادیه‌ی‌ جوانان‌ و دانشجویان‌ جمهوری‌ دموكراتیك‌ خلق‌ كره‌ از دانشجویان‌مسلمان‌ پیرو خط‌ امام‌ پشتیبانی‌ كردند. كمیته‌ی‌ ویتنامی‌ همبستگی‌ مردم‌ آسیا و آفریقاو كمیته‌ی‌ طرفداران‌ صلح‌ در ویتنام‌ هم‌ بیانیه‌ی‌ مشتركی‌ را منتشر كردند و در آن‌ به‌ شدت‌دولت‌ آمریكا را برای‌ پناه‌ دادن‌ دیكتاتور خون‌خوار پهلوی‌ و حمایت‌ از او، برای‌ دخالت‌در امور داخلی‌ ایران‌، محكوم‌ كردند .

پیامدهای‌ حركت‌ تحسین‌برانگیز دانشجویان‌ انقلابی‌ كشورمان‌، حتی‌ مرزهای‌آفریقای‌ جنوبی‌ را نیز در نوردید و به‌ مبارزات‌ كنگره‌ی‌ ملی‌ آفریقای‌ جنوبی‌ بر ضد نظام‌آپارتاید و تبعیض‌ نژادی‌ روح‌ تازه‌ای‌ بخشید. سران‌ این‌ كنگره‌، در پیام‌ پشتیبانی‌ خود ازایران‌ چنین‌ آوردند:
«ما از مردم‌ پیشرو، دموكراتیك‌ و ضدامپریالیست‌ سراسر جهان‌ می‌خواهیم‌،هوشیاری‌ به‌ خرج‌ داده‌ و برای‌ خنثی‌ كردن‌ برنامه‌های‌ امپریالیسم‌ بین‌المللی‌،تحت‌ نظارت‌ امپریالیسم‌ آمریكا، كه‌ در صدد توطئه‌چینی‌ برای‌ وارونه‌ جلوه‌ دادن‌دستاوردهای‌ انقلاب‌ ایران‌ است‌، با همبستگی‌ اقدام‌ كنند.»
اما حمایت‌ برخی‌ كشورها جنبه‌ی‌ عملی‌ به‌ خود گرفت‌ و سفارت‌ آمریكا دركشورهایی‌ مانند پاكستان‌ و لیبی‌ آتش‌ گرفت‌ و ویران‌ شد. در روز اول‌ آذر 1358،پاكستانی‌ها سفارت‌ آمریكا را به‌ آتش‌ كشیدند كه‌ موجب‌ شد تا مدت‌ها صدای‌انفجارهای‌ شدید از داخل‌ سفارت‌ به‌ گوش‌ برسد. این‌ آتش‌سوزی‌ موجب‌ شد تاسفارت‌ آمریكا در اسلام‌آباد، تلی‌ از خاكستر شود. اندكی‌ بعد مركز فرهنگی‌ آمریكادر راولپندی‌ نیز آتش‌ گرفت‌. در كویت‌ هم‌ تظاهركنندگان‌ پرچم‌ آمریكا و صورتك‌ كارتررا در برابر سفارت‌ آمریكا به‌ آتش‌ كشیدند و از اقدام‌ دانشجویان‌ مسلمان‌ پیرو خط‌ امام‌حمایت‌ كردند.

دو هفته‌ بعد، مردم‌ لیبی‌ هم‌ به‌ طرفداری‌ از اقدام‌ دانشجویان‌، سفارت‌ آمریكا را به‌آتش‌ كشیدند. بر طبق‌ اعلام‌ خبرگزاری‌ها، در آن‌ زمان‌ دو هزار تظاهركننده‌ی‌ لیبیایی‌ باحمله‌ به‌ سفارت‌ آمریكا در طرابلس‌، آن‌ را آتش‌ زدند. این‌ تظاهركنندگان‌ كه‌ علیه‌ آمریكاو شاه‌ مخلوع‌ ایران‌ شعار می‌دادند، از دانشجویان‌ ایرانی‌ اشغال‌             كننده‌ی‌ سفارت‌ حمایت‌می‌كردند.

آنچه‌ در این‌ قسمت‌ بیان‌ شد، نمونه‌هایی‌ از تأثیر حركت‌ انقلابی‌ دانشجویان‌ پیرو خط‌امام‌ بر مردم‌ جهان‌ بخصوص‌ مسلمانان‌ بود. در واقع‌ آنچه‌ كه‌ در ایران‌ رخ‌ داد، موجب‌شد تا دیگر حقیقت‌جویان‌ عالم‌ نیز شهامت‌ و انگیزه‌ی‌ كافی‌ رابرای‌ اعتراض‌ به‌امپریالیسم‌ آمریكا پیدا كنند و جنبشی‌ آغاز شد كه‌ ما از آن‌ به‌ «بیداری‌ اسلامی‌» تعبیركردیم‌ و در سال‌های‌ بعد لبنان‌، فلسطین‌، افغانستان‌، عراق، پاكستان‌ و بسیاری‌ نقاط‌ دیگررا درنوردید.

پايان

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

کارتر هنگام امضای بلوکه کردن اموال ایران

سه دهه تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران

سه دهه تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران داریوش ابوحمزه در اين نوشته به مروري اجمالي …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *