مطالب تصادفی
Home / بخش 5) جنگ تحمیلی / 5)7) مقالات / 5)7)1) دزفول شهر مقاومت / بررسی تلفات انسانی ایران در جنگ شهرها و تلفات حاصل از کاربرد سلاح های شیمیایی

بررسی تلفات انسانی ایران در جنگ شهرها و تلفات حاصل از کاربرد سلاح های شیمیایی

جنگ تحمیلی از نگاهی دیگر

 رژیم بعثی عراق در راس آن صدام حسین، دیکتاتور معدوم عراق قبل از آنکه از سلاح‌های کشتار جمعی علیه مردم کشور خود استفاده کند، از آن علیه نیروهای ایرانی در جبهه‌ها استفاده کرد.

 

 

پس از فتح خرمشهر در سال ۱۳۶۱، به تدریج موازنه جنگ به سود ایران تغییر یافت. متعاقب عملیات‌های بزرگ خیبر و بدر که در اثر آن بخش‌هایی از خاک عراق به تصرف نیروهای ایران درآمد، رژیم بعثی عراق استفاده از سلاح‌های شیمیایی‌ را علیه نیروهای ایرانی آغاز کرد.

یکی از نقاط بسیار قابل تأمل این است که شرکت‌های اروپایی و آمریکایی دولت عراق را در تجهیز و استفاده از سلاح‌های شیمیایی یاری می‌کردند.

۴۵۵ شرکت انگلیسی، آلمانی، آمریکایی، بلژیکی، ایتالیایی، برزیلی، هلندی و هندی بدون توجه به اصول بشردوستانه، عراق را به سلاح‌های شیمیایی مجهز کردند و در مقابل استفاده عراق از این سلاح‌ها نیز طبیعی بود که سکوت نمایند. حیرت‌آورتر آنکه ۲۴ شرکت آمریکایی دو سوم تجهیزات موردنظر عراق را در این زمینه آماده می‌کردند.

پس از آنکه عراق از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرد، ایران تعداد زیادی از مجروحین شیمیایی را عملاً به کشورهای مختلف اروپایی اعزام کرد تا به این وسیله مصادیق بارز استفاده عراق از چنین سلاح‌هایی را به دنیا نشان دهد. سازمان صلیب سرخ جهانی با کشف نخستین نمونه استفاه از سلاح‌های شیمیایی اعلام کرد: با اینکه عراق پروتکل ژنو را برای عدم استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی امضا کرده اما با سرپیچی از قوانین، جان افراد و وضعیت محیط زیست و منطقه را با استفاه از سلاح شیمیایی به خطر انداخته است.

دکتر علی‌اکبر ولایتی وزیرخارجه وقت ایران در سال ۱۳۶۳ به سازمان ملل اعلام کرد: بیش از ۴۰ نقطه در مرز مشترک ایران و عراق با بمب‌های شیمیایی مورد حمله قرار گرفته و این بمباران‌ها تعداد زیادی از افراد نظامی و غیرنظامی از جمله کودکان و زنان را به شهادت رسانده و بسیاری دچار بیماری‌های پوستی، عصبی و گوارشی شده‌اند. در همین سال هیأتی از صلیب سرخ جهانی وارد ایران شده و از ۱۶۰ مجروح شیمیایی بستری در بیمارستان‌های تهران بازدید کرد. کارشناسان این گروه پس از بازگشت با تهیه گزارشی، عراق را متهم به استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی کردند و بر این استفاده گواه دادند. در همان سال بود که یک گروه از تلویزیون انگلیس در جزیره مجنون، فیلمی را در این زمینه تهیه کرد و در انگلیس به نمایش درآمد اما هیچ اقدامی علیه عراق صورت نگرفت.

استفاده صدام از سلاح‌های شیمیایی تنها به جبهه‌های جنگ محدود نشد بلکه غیرنظامیان نیز قربانی این نوع سلاح مرگبار شدند. عراق از گازهای کشنده علیه مردم عادی سردشت استفاده کرد. مردم بومی این منطقه که برای حفاظت در مقابل تسلیحات شیمیایی آموزش ندیده بودند، به پناهگاه‌ها پناه بردند. حال آنکه عراق در این منطقه از گاز خردل استفاده کرد که به دلیل سنگینی گاز در پایین فضا می‌ماند و بسیاری از افراد غیرنظامی در اثر استشمام این گاز به شهادت رسیدند.

به طور کلی هر وقت نیروهای ایران، عملیات نظامی انجام می‌دادند و قصد پیشروی در خاک عراق را داشتند، عراق از انواع سلاح‌های شیمیایی علیه آنها استفاده می‌کرد.

در حالی که گزارش‌های بنیاد جانبازان از وجود ۴۰۰ هزار جانباز بازمانده از جنگ ۸ ساله خبر می‌دهد، نزدیک به ۱۲۰ هزار نفر از این تعداد شیمیایی هستند که طی ۴۰۰ بار حمله شیمیایی عراق علیه مناطق نظامی و غیرنظامی کشور مصدوم شده‌اند. تعداد ۷ هزار غیرنظامی طی ۳۰ بار حمله شیمیایی عراق در فاصله تیرماه ۱۳۶۶ تا مرداد ۱۳۶۷ در مناطق بانه، سردشت، مریوان و روستاهای اطراف مصدوم شده‌اند. بیشتری تعداد جانبازان بر اثر گاز خردل مصدوم شده‌اند.

براساس نتایج تحقیقات پژوهشکده مهندسی و علوم پزشکی جانبازان، ۱۱ هزار و ۳۴۸ نفر دچار ضایعات پوستی، ۱۵ هزار و ۵۶۲ نفر دچار ضایعات چشمی و ۱۷ هزار و ۷۵۰ نفر دچار ضایعات ریوی شده‌اند که هر گروه در تقسیم‌بندی خفیف، متوسط و شدید رده‌بندی شده‌اند و بر این مبنا ۳۷ هزار و ۳۰۰ نفر با ضایعات درجه خفیف، ۷ هزار و ۲۶۴ نفر با ضایعات درجه متوسط و ۱۰۹۶ نفر با ضایعات درجه شدید پوستی، چشمی و ریوی شناسایی شده‌اند. از جمعیت کل جانبازان شیمیایی، ۳۰ هزار نفر در مواجهه با عامل شیمیایی اعصاب صدمه دیده‌اند.

تحقیقات موردی پژوهشکده مذکور نشان می‌دهد که میانگین سن جانبازان شیمیایی شهید شده، ۴۹ سال بوده است. این پژوهشکده اعلام کرده است در حالی که نتایج مطالعات جهانی از تأثیر عارض عامل شیمیایی خردل گوگردی بر افراد حاکی از آن بوده که شایع‌ترین عارضه، عوارضی چشمی است اما مطالعات در بین جانبازان شیمیایی ایران نشان می‌دهد که اکثر آنها دچار عوارض ریوی شده‌اند و دو سال پیش مشخص شد که عراق در جنگ با ایران، عامل شیمیایی خردل گوگردی را با ماده سیلیکات ترکیب کرده و نوع جدیدی از این عامل شیمیایی به نام «خردل کثیف» (Dusty mustard) ساخته است که بر اثر ترکیب جدید، عامل شیمیایی خردل گوگردی به ذرات بسیار ریزی تبدیل می‌شود که این ذرات به عمق ریه نفوذ می‌کند و اتصالات بافتی آن هم بیشتر می‌شود و به دلیل آنکه بسیاری از رزمندگان ایران از ماسک استفاده نمی‌کردند یا ماسک‌ها از سیستم حفاظتی و فیلترینگ مناسبی برخوردار نبوده‌اند، شدت عوارض ریوی افزایش یافته است

 

مصدومین شیمیایی طی چند سال گذشته همچنان با جراحات جسمی و روحی از کاربرد این سلاح‌ها، در سخت‌ترین شرایط به سر می‌برند. در حالی که هم‌اکنون آثاری از کشته‌شدگان در حلبچه وجود ندارد، جانبازان شیمیایی ایران بزرگترین سند جنایات صدام و رژیم او هستند که وجود آنها باعث محکومیت صدام خواهد شد. البته اگر این مورد در یک محاکمه عادلانه مطرح شود.

جنگ شهرها

اگرچه تجاوز عراق به ایران در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، نقض حقوق بین‌الملل و صلح جهانی محسوب می‌شود اما مصونیت شهرها و اماکن غیرنظامی حتی در صورت وقوع جنگ در تمامی قوانین بین‌المللی مورد تأیید قرار گرفته است.

حمله نیروهای عراقی به شهرهای ایران در همان روزهای نخستین جنگ آغاز شد. در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ بسیاری از شهرهای مرزی استان‌های کرمانشاه، ایلام، خوزستان و کردستان همزمان با آغاز تهاجم زمینی نیروهای عراق، بمباران و گلوله‌باران شدند. در ۶ ماه آغازین جنگ (۱۳۵۹) ۴۱۳ بار به شهرهای ایران حمله شد. این تعداد حملات در سال‌های بعدی به شرح زیر است:

۵۷۱ بار ۱۳۶۰، ۴۷۶ بار ۱۳۶۱، ۲۶۰ بار ۱۳۶۲، ۲۴۶ بار ۱۳۶۳، ۷۹۰ بار ۱۳۶۴، ۹۶۲ بار ۱۳۶۵، ۷۴۵ بار ۱۳۶۶ و ۵ ماه پایانی جنگ (۱۳۶۷) ۳۰۶ بار. در کل ۴ هزار و ۷۶۹ بار شهرهای ایران توسط هواپیماهای عراقی بمباران یا موشکباران و گلوله‌باران شدند.

از آغاز تا پایان جنگ شهرها بالغ بر ۱۲۷ شهر (به علاوه جزایر جنوبی کشور) مورد تهاجم قرار گرفتند. در بین این شهرها آبادان با بیش از یک هزار و ۱۷ بار، بیش از همه مورد تهاجم واقع شد که در واقع این تعداد معادل ۳/۲۱ درصد از کل مجموع حملات به کلیه شهرهای کشور است. شهر اهواز با ۳۱۶ بار حمله و ۶/۶ درصد از کل حملات به شهرها در درجه دوم قرار گرفته و سپس دزفول ۲۴۱ تهاجم یا ۱/۵ درصد از کل حملات را تحمل نموده است. برخی دیگر از شهرهای ایران به ترتیب زیر هدف حملات هوایی قرار گرفتند. اراک ۵۷ بار، ارومیه ۷۷ بار، اسلام‌آباد غرب ۱۱۲ بار، اصفهان ۱۹ بار، اندیمشک ۵۲ بار، بانه ۷۶ بار، بروجرد ۵۱ بار، بوشهر ۴۲ بار، پاوه ۳۵ بار، پیرانشهر ۷۸ بار، تبریز ۷۶ بار، تهران ۹۲ بار، خرم‌آباد ۱۴۰ بار، خرمشهر ۱۲۸ بار، جزایر مختلف خلیج‌فارس ۱۹۵ بار، زنجان ۳۲ بار، سرپل ذهاب ۶۷ بار، سردشت ۹۹ بار، سنندج ۶۱ بار، قم ۶۷ بار، گیلانغرب ۸۳ بار، مریوان ۱۱۷ بار، همدان ۱۰۹ بار، ایلام ۱۷۷ بار، میاندوآب ۱۰ بار، نهاوند ۴۴ بار و … .

تعداد شهدا و مجروحین برخی از شهرها در اثر حملات هوایی به شرح زیر است.

آبادان ۵۰۷۳، اراک ۸۹۵ نفر، ارومیه ۱۸۲۷ نفر، اسلام‌آباد غرب ۱۲۰۳ نفر، اصفهان ۱۶۵۰ نفر، اندیمشک ۲۴۸۴ نفر، اهواز ۸۲۵۳ نفر، بانه ۱۲۷۰ نفر، بروجرد ۱۹۲۲ نفر، بهبهان ۱۵۳۵ نفر، پاوه ۶۹۶ نفر، پیرانشهر ۱۰۲۶ نفر، تبریز ۹۰۵ نفر، تهران ۲۵۹۷ نفر، خرم‌آباد ۲۳۵۴ نفر، دزفول ۵۳۲۶ نفر، سردشت ۱۴۴۴ نفر، سنندج ۱۴۴۶ نفر، شیراز ۸۵۸ نفر، قم ۱۸۴۱ نفر، کرمانشاه ۶۰۸۰ نفر، گیلانغرب ۷۲۵ نفر، مریوان ۱۲۶۹ نفر، مسجدسلیمان ۱۸۰۳ نفر، میانه ۷۶۸ نفر و ایلام ۳۳۳۴ نفر.

به طور کلی ۷۶ هزار و ۸۷۳ نفر در اثر حملات هوایی عراق به شهرهای مختلف به شهادت رسیده و یا مجروح شدند.

در حملات هوایی، مراکز مسکونی، صنعتی، حمل و نقل، دولتی – سیاسی، خدماتی – درمانی، آموزشی، مراکز ارتباطات رسانه‌ای، مراکز کشاورزی و دامداری، مراکز مذهبی و فرهنگی هدف قرار می‌گرفتند.

۶۳درصد حملات هوایی توسط هواپیما، ۹/۴ درصد توسط موشک، ۹/۳۱ درصد توسط توپخانه انجام می‌شد.

 

براساس حقوق بین‌الملل،اقدامات غیر انسانی رژیم بعثی عراق در آن سالها می‌بایستی بی‌درنگ در سال ۱۳۵۹ توسط شورای امنیت سازمان ملل پیگیری و صدام به عنوان نقض‌کننده صلح بین‌الملل تنبیه می‌شد. اما حتی پس از صدور قطعنامه ۵۹۸ و اعلام خاویر پرز دکوئیار دبیرکل وقت سازمان ملل مبنی بر متجاوز بودن دولت عراق، پرونده این تجاوز عملاً تا سقوط صدام و دستگیری و محاکمه و اعدام وی مسکوت ماند.

 

پایان

 

نویسنده: ناصر پورحسن

ماهنامه شاهد جوان، شماره ۳۵۲

 

 

 

About سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>