چهارشنبه , ۲۷ دی ۱۳۹۶
قالب وردپرس درنا توس
خانه / بخش 6) آمریکا و نظام سلطه / 6)5) فلسطین / 6)5)3) انتفاضه فلسطين / شكل‌گیری‌ انتفاضه‌ی‌ فلسطین‌، زمینه‌ها و چرایی

شكل‌گیری‌ انتفاضه‌ی‌ فلسطین‌، زمینه‌ها و چرایی

نویسنده: محمد اسماعیل‌ خدادادی

چكیده
انتفاضه‌ در فلسطین‌، نامی‌ است‌ كه‌ بیش‌ از یك‌ دهه‌ در صدر اخبار و خبرگزاری‌های‌دنیا قرار گرفته‌ و مطالب‌ زیادی‌ پیرامون‌ آن‌ نگاشته‌ شده‌ است‌. به‌ لحاظ‌ اهمیت‌ موضوع‌،نگارنده‌ روند شكل‌گیری‌ انتفاضه‌ی‌ فلسطین‌ را با تأكید بر علل‌ و زمینه‌های‌ آن‌ مورد بررسی‌قرار داده‌ است‌.

از این‌ منظر ریشه‌ی‌ انتفاضه‌ی‌ فلسطین‌ را باید در بی‌ اعتماد شدن‌ مردم‌ فلسطین‌ نسبت‌به‌ همه‌ی‌ تلاش‌های‌ نظامی‌ و سیاسی‌ در جهت‌ حل‌ معضلی‌ دانست‌ كه‌ بیش‌ از نیم‌ قرن‌ نصیب‌این‌ ملت‌ شده‌ است‌. قیام‌ شیخ‌ عزالدین‌ قسام‌، جنگ‌های‌ اعراب‌ و اسرائیل‌، تشكیل‌سازمان‌های‌ مسلح‌ فلسطینی‌ و طرح‌های‌ صلح‌ پیشنهادی‌ از تلاش‌های‌ بی‌ ثمری‌ بوده‌ كه‌ قبل‌از انتفاضه‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. در عین‌ حال‌ دمیدن‌ روح‌ اعتماد به‌ نفس‌ توسط‌ انقلاب‌ اسلامی‌در بین‌ مردم‌ فلسطین‌ و توجه‌ به‌ شعار: اسلام‌ تنها راه‌ نجات‌ از واقعیت‌های‌ این‌ حركت‌رهایی‌ بخش‌ است‌.

كلید واژه‌ها: انتفاضه‌ی‌ فلسطین‌، انقلاب‌ اسلامی‌، استقلال‌طلبی‌،صهیونیسم‌، فلسطین‌ اشغالی‌.

مقدمه‌:
فلسطین‌ نام‌ سرزمینی‌ با وسعتی‌ معادل‌ 27000 كیلومتر مربع‌ است‌(بختیاری‌، 22) كه‌ در خاورمیانه‌ و در شرِ دریای‌ مدیترانه‌ قرار دارد. این‌ كشورحلقه‌ی‌ اتصال‌ سه‌ قاره‌ی‌ آسیا، آفریقا و اروپا است‌ كه‌ به‌ این‌ اعتبار، قلب‌ جهان‌عرب‌ نام‌ گرفت‌. با هجوم‌ یهودی‌ های‌ مهاجر به‌ این‌ سرزمین‌ و تأسیس‌ حكومتی‌غاصب‌ و صهیونیست‌ با نام‌ جعلی‌ اسرائیل‌، عملاً فلسطین‌ از جهان‌ اسلام‌ جدا شده‌و غاصبانه‌ در اختیار یهودی‌ های‌ صهیونیست‌ قرار گرفت‌ (علی‌ بابایی‌، 663).

در این‌ مقاله‌ سعی‌ شده‌ است‌ به‌ این‌ سؤال‌ اصلی‌ پاسخ‌ داده‌ شود كه‌:ریشه‌های‌ شكل‌ گیری‌ انتفاضه‌ چیست‌ و اساساً چرا مردم‌ فلسطین‌ امروزه‌ تنها راه‌مبارزه‌ با دولت‌ صهیونیست‌ را در انتفاضه‌ جستجو می‌كنند؟

در همین‌ رابطه‌ سؤالات‌ فرعی‌ زیر مطرح‌ و بررسی‌ می‌شود: زمینه‌های‌ شكل‌گیری‌ دولت‌ یهود در فلسطین‌ چه‌ بوده‌ و تاكنون‌ چه‌ راه‌ حل‌هایی‌ در قضیه‌ی‌ بحران‌فلسطین‌ ارائه‌ شده‌ است‌؟

انقلاب‌ اسلامی‌ چه‌ نقشی‌ در بیداری‌ مردم‌ فلسطین‌ داشته‌ است‌؟

فرضیه‌ی‌ مورد نظر را می‌توان‌ این‌ گونه‌ سامان‌ داد: انتفاضه‌ ریشه‌ در تاریخ‌ملتی‌ دارد كه‌ بیش‌ از نیم‌ قرن‌ از طرف‌ جریانات‌ داخلی‌ و نظام‌ جهانی‌ به‌ آن‌ خیانت‌شده‌ است‌. در عین‌ حال‌ امید به‌ آینده‌ای‌ دارد كه‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ و اسلام‌ ناب‌محمدی‌9 الهام‌ بخش‌ آن‌ است‌.

برای‌ بررسی‌ و آزمون‌ فرضیه‌ی‌ فوِ از روش‌ تاریخی‌ ـ تحلیلی‌ استفاده‌ شده‌ ومحورهای‌ اصلی‌ بحث‌ شامل‌ زمینه‌های‌ شكل‌گیری‌ دولت‌ یهود، واكنش‌ها در برابراشغال‌ فلسطین‌ و انتفاضه‌ (چرایی‌ آن‌) به‌ ترتیب‌ مورد بررسی‌ واقع‌ می‌گردد:

الف‌) زمینه‌های‌ شكل‌ گیری‌ دولت‌ یهود در فلسطین‌

1 ـ نقش‌ تئودور هرتزل‌ (1904 ـ 1860 م‌)

در سال‌ 1895 م‌ (1274 ه. ش‌) در پاریس‌ كتابی‌ به‌ نام‌ دولت‌ یهود توسط‌تئودور هرتزل‌ به‌ چاپ‌ رسید كه‌ در آن‌ به‌ طرح‌ دیدگاه‌ های‌ وی‌ راجع‌ به‌ ضرورت‌تشكیل‌ دولت‌ یهود پرداخته‌ شد. دو سال‌ بعد، طرح‌ تشكیل‌ دولت‌ یهود در سال‌1897 م‌ در اولین‌ كنگره‌ی‌ صهیونیست‌ها در شهر بال‌ سویس‌ مورد تأكید قرار گرفت‌(سوكولوف‌، 2، 386 ـ 385). این‌ كه‌ در كجا باید دولت‌ یهود را تأسیس‌ كرد و سرزمین‌ موعود یهودی‌ها را تحقق‌ بخشید، مناطقی‌ چون‌ آرژانتین‌، اوگاندا در آفریقا وطرابلس‌ در لیبی‌ مد نظر یهودی‌ها قرار گرفت‌ كه‌ بنا به‌ دلایلی‌ رد شد و سر انجام‌فلسطین‌ به‌ عنوان‌ وطن‌ ملی‌ یهود مورد توافق‌ یهودی‌ های‌ صهیونیست‌ و نظام‌سلطه‌ی‌ جهانی‌ به‌ سركردگی‌ انگلیس‌ قرار گرفت‌. (احمدی‌، 237 ـ 244)

صهیونیست‌ها دلایلی‌ مذهبی‌ و تاریخی‌ را برای‌ برگزیدن‌ فلسطین‌ به‌ عنوان‌وطن‌ یهود مطرح‌ كردند. آنها اعتقاد داشتند كه‌ به‌ لحاظ‌ تاریخی‌، خود اولین‌ قومی‌بودند كه‌ در فلسطین‌ سكنی‌ گزیدند و بعدها توسط‌ اقوام‌ خارجی‌ از آنجا اخراج‌شدند. به‌ لحاظ‌ مذهبی‌ نیز می‌گویند یكی‌ از عبادتگاه‌ های‌ یهودیان‌ یعنی‌ معبدی‌ كه‌متعلق‌ به‌ هیكل‌ حضرت‌ سلیمان‌ است‌ در بیت‌المقدس‌ قرار دارد (همان‌، 7). اما تاآنجا كه‌ تاریخ‌ به‌ یاد دارد حدود 3500 ِ م‌ اقوامی‌ چون‌ اعراب‌ كنعانی‌ در سر زمین‌فلسطین‌ زندگی‌ می‌كردند؛ این‌ در حالی‌ است‌ كه‌ قوم‌ بنی‌ اسرائیل‌ در سال‌ 1225 ِم‌ به‌ همراه‌ حضرت‌ موسی‌ در فلسطین‌ تشكیل‌ حكومت‌ داده‌ است‌. بعدها حضرت‌داود و حضرت‌ سلیمان‌ دولت‌هایی‌ در این‌ سر زمین‌ به‌ وجود آوردند (كورانی‌، 80).فلسطین‌ در طول‌ سالیان‌ دراز و در جنگ‌ها، بین‌ قدرت‌ های‌ دنیا دست‌ به‌ دست‌می‌شد تا این‌ كه‌ در زمان‌ عمر، خلیفه‌ی‌ دوم‌، به‌ دست‌ نیروهای‌ اسلام‌ افتاد. ازطرفی‌ منابع‌ تاریخی‌ تأكید دارند كه‌ مسجد الاقصی‌ همچون‌ كعبه‌ از آغاز خلقت‌مكانی‌ مقدس‌ بوده‌، به‌ تدبیر و الهام‌ الهی‌ ساخته‌ شده‌ و در زمان‌ حضرت‌ داود وفرزندش‌ حضرت‌ سلیمان‌: تجدید بنا شده‌ است‌. بنابراین‌ اساساً بحث‌ وجودهیكل‌ حضرت‌ سلیمان‌ در زیر مسجد الاقصی‌’ توطئه‌ای‌ بیش‌ نیست‌ كه‌ از طرف‌صهیونیست‌ها برای‌ ویرانی‌ مسجدالاقصی‌ از طریق‌ حفاری‌ها و ایجاد تونلی‌ در زیرآن‌ مطرح‌ شده‌ است‌(جنبش‌…،34).

وقتی‌ مشخص‌ شد فلسطین‌ باید به‌ عنوان‌ وطن‌ ملی‌ یهود انتخاب‌ شود،مهاجرت‌ یهودیان‌ از اقصی‌ نقاط‌ عالم‌ به‌ فلسطین‌ آغاز شد و این‌ مهاجرت‌ در بین‌ دوجنگ‌ جهانی‌ اول‌ و دوم‌ كه‌ فلسطین‌ تحت‌ قیمومت‌ انگلیس‌ در آمد رشد شتابانی‌گرفت‌. تا این‌ كه‌ در سال‌ 1947 م‌ رقم‌ یهودی‌ ها كه‌ در گذشته‌ بسیار اندك‌ بود به‌629000 نفر و در سال‌ 1948م‌ بعد از تشكیل‌ دولت‌ یهود در فلسطین‌ به‌ 760000نفر رسید. هنوز شش‌ ماه‌ از تأسیس‌ دولت‌ یهود نگذشته‌ بود كه‌ تعداد یهودی‌ های‌مهاجر به‌ فلسطین‌ را 1001828 نفر ذكر كردند. آن‌ هنگام‌ مهاجران‌ خرید زمین‌ های‌مردم‌ فلسطین‌ را آغاز كردند. (همان‌، 9).

2 ـ تبانی‌ انگلیس‌ در تشكیل‌ دولت‌ یهود

دولت‌ انگلیس‌ در پی‌ سیطره‌ بر جهان‌ اسلام‌ همواره‌ در پی‌ تحكیم‌ جای‌ پای‌خود در منطقه‌ بوده‌ است‌. این‌ بار تشكیل‌ دولت‌ صهیونیست‌ در فلسطین‌می‌توانست‌ تا اندازه‌ی‌ زیادی‌ به‌ انگلیسی‌ ها فرصت‌ ماندگاری‌ بیشتر را برای‌ غارت‌ثروت‌ جهان‌ اسلام‌ بدهد و لذا در سال‌ 1917 م‌ (بهمن‌ 1296 ه ش‌) بالفور وزیرخارجه‌ی‌ وقت‌ انگلیس‌ در جواب‌ روتشلید، صهیونیست‌ فرانسوی‌ متوفی‌ 1934م‌ (1313 ه. ش‌) در باره‌ی‌ لزوم‌ تأسیس‌ دولت‌ یهود در فلسطین‌ وعده‌ی‌ مساعدداده‌ بود كه‌ از هیچ‌ تلاشی‌ در این‌ مورد فرو گذار نكند (اینگرامز، 15). نیروهای‌نظامی‌ انگلیس‌ 27 روز بعد از اعلامیه‌ی‌ بالفور وارد بیت‌المقدس‌ شدند و دركنفرانس‌ سان‌ رمو قیمومت‌ انگلیس‌ بر فلسطین‌ به‌ رسمیت‌ شناخته‌ شد. انگلیس‌از آن‌ پس‌ تا پایان‌ جنگ‌ جهانی‌ دوم‌، تمام‌ تلاش‌ خود را برای‌ تشكیل‌ وطن‌ یهود درفلسطین‌ به‌ كار گرفته‌ است‌. (ایوانف‌، 18 ـ 85).

3 ـ سازمان‌ ملل‌ و تشكیل‌ دولت‌ یهود

انگلیس‌ كه‌ در 24 ژوئن‌ 1922 م‌ (مهرماه‌ 1301 ه. ش‌) سند قیمومت‌ خود برفلسطین‌ را در جامعه‌ی‌ ملل‌ به‌ تصویب‌ رساند، در سال‌ 1947 م‌ (1326 ه.ش‌) به‌سازمان‌ ملل‌ متحد اعلام‌ داشت‌ كه‌ دوران‌ قیمومت‌ او بر فلسطین‌ به‌ اتمام‌ رسیده‌ ودرخواست‌ راه‌ حل‌ كرد (متان‌، 41 ـ 44). سازمان‌ ملل‌ هیأتی‌ یازده‌ نفره‌ از كشورهای‌استرالیا، كانادا، چك‌ و اسلواكی‌، گواتمالا، هند، ایران‌، هلند، پرو، سوئد، اروگوئه‌ ویوگسلاوی‌ را برای‌ طرح‌ تقسیم‌ فلسطین‌ بین‌ مسلمانان‌ و یهودیها به‌ فلسطین‌ فرستاد.در نهایت‌ طرح‌ تقسیم‌ فلسطین‌ با 7 رأی‌ موافق‌ از 11 رأی‌ به‌ سازمان‌ ملل‌ ارائه‌ و درسال‌ 1947 مجمع‌ عمومی‌ سازمان‌ ملل‌ با فشار شدید آمریكا و همكاری‌ شوروی‌سابق‌ طرح‌ تقسیم‌ فلسطین‌ را با 33 رأی‌ موافق‌ در برابر 13 رأی‌ مخالف‌ و 10 رأی‌ممتنع‌ در قطعنامه‌ی‌ شماره‌ی‌ 181 به‌ تصویب‌ رساند. در این‌ قطعنامه‌ 56 درصدخاك‌ فلسطین‌ به‌ یهودی‌ ها واگذار شد (درینیك‌، 18).

سر انجام‌ در 14 مه‌ 1948 م‌ (23/2/1327 ه.ش‌) با خروج‌ نیروهای‌ انگلیس‌از فلسطین‌ و قبول‌ طرح‌ تقسیم‌ فلسطین‌ توسط‌ سازمان‌ ملل‌، بن‌گورین‌ تأسیس‌دولت‌ یهود را در فلسطین‌ اعلام‌ داشت‌ (احمدی‌، 237 ـ 244) و این‌ گونه‌ توسط‌صاحبان‌ قدرت‌ غده‌ای‌ سرطانی‌ در قلب‌ جهان‌ اسلام‌ شكل‌ گرفت‌. همین‌ زمان‌كشتار وسیع‌ فلسطینی‌ ها و سیاست‌ بیرون‌ راندن‌ آنها از سر زمین‌ پدری‌ سر لوحه‌ی‌سیاست‌های‌ رژیم‌ صهیونیستی‌ قرار گرفت‌ (همان‌، 241).

ب‌) واكنش‌ها در برابر اشغال‌ فلسطین‌

1 ـ واكنش‌های‌ نظامی‌

1/1 ـ قیام‌ شیخ‌ عزالدین‌ قسّام‌

او اهل‌ سوریه‌، تحصیل‌ كرده‌ی‌ الازهر مصر و از شاگردان‌ شیخ‌ محمد عبده‌بوده‌ است‌. در سال‌ 1935 م‌ وقتی‌ در سوریه‌ توسط‌ نظامیان‌ فرانسوی‌ به‌ صورت‌غیابی‌ محكوم‌ به‌ اعدام‌ شد، به‌ شهر حیفا در فلسطین‌ رفت‌ و در آنجا به‌ آموزش‌اسلامی‌ و سازماندهی‌ مردم‌ فلسطین‌ پرداخت‌ و با تشكیل‌ گروه‌ های‌ كوچك‌ بر علیه‌استعمار انگلیس‌ دست‌ به‌ قیام‌ زد و سرانجام‌ با محاصره‌ی‌ كوه‌ یعبد توسط‌ نظامیان‌انگلیس‌ و پس‌ از نبرد سخت‌ بین‌ نیروهای‌ قسّام‌ و انگلیس‌ او و یارانش‌ به‌ شهادت‌رسیدند (جمهوری‌ اسلامی‌، 3/6/1361). قیام‌ شیخ‌ قسّام‌ اولین‌ حركت‌ نظامی‌ بودكه‌ توسط‌ اسلام‌ گرایان‌ صورت‌ گرفت‌ و از مسجد استقلال‌ در حیفا آغاز و پس‌ از آن‌به‌ مناطق‌ جنین‌، طولكرم‌ و نابلس‌ گسترش‌ یافت‌.

2/1 ـ جنگ‌های‌ ارتش‌ اعراب‌ بر علیه‌ رژیم‌ صهیونیستی‌

كشورهای‌ عربی‌ و در رأس‌ آنها مصر و سوریه‌ به‌ طور رسمی‌ طی‌ سه‌ مرحله‌در سال‌ های‌ 1948 (1327)، 1967 (1346) و 1973 م‌ (1352 ه.ش‌)، با رژیم‌صهیونیست‌ وارد جنگ‌ شدند و در تمام‌ این‌ جنگها به‌ جز جنگ‌ سال‌ 1973 كه‌ به‌طور ناقص‌ موفقیتی‌ كسب‌ كردند، نه‌ تنها شكست‌ را متحمل‌ شدند بلكه‌ مناطقی‌ ازخاك‌ این‌ كشورها نیز توسط‌ دشمن‌ متجاوز اشغال‌ شد. اینك‌ به‌ اختصار به‌ بررسی‌سه‌ جنگ‌ فوِ می‌پردازیم‌:

ـ جنگ‌ 1948 م‌:این‌ جنگ‌ یك‌ روز پس‌ از تأسیس‌ رژیم‌ اشغالگر قدس‌ یعنی‌در 15 مه‌ 1948 (24/2/1327) با حمله‌ی‌ هواپیماهای‌ مصر به‌ تل‌ آویو آغاز شد وهمزمان‌ نیروهای‌ زمینی‌ مصر، اردن‌، سوریه‌، عراِ، لبنان‌، یمن‌ و قوایی‌ از عربستان‌با حركت‌ به‌ سوی‌ تل‌آویو، ساحل‌ غربی‌ رود اردن‌ و اورشلیم‌ وارد فلسطین‌ شدند.چیزی‌ نمانده‌ بود كه‌ تل‌آویو به‌ تصرف‌ نظامیان‌ عرب‌ در آید ولی‌ بعد از 8 ماه‌ نبردسخت‌ بین‌ یهودی‌ های‌ صهیونیست‌ و سربازان‌ عرب‌، سر انجام‌ با پا درمیانی‌سازمان‌ ملل‌ كه‌ خواستار آتش‌ بس‌ 28 روزه‌ شد، جنگ‌ خاتمه‌ یافت‌ (بابایی‌، 232 ـ233).

از پیامدهای‌ مهم‌ این‌ جنگ‌ این‌ بود كه‌ صهیونیست‌ها از اعلام‌ آتش‌ بس‌توسط‌ سازمان‌ ملل‌ نهایت‌ بهره‌ را برده‌ و با شروع‌ عملیات‌ بر علیه‌ ارتش‌ های‌ عرب‌،دامنه‌ اشغال‌ خود را در فلسطین‌ به‌ 77 درصد گسترش‌ دادند (سلیمانی‌، 16). از آن‌پس‌ مسأله‌ای‌ به‌ نام‌ مسأله‌ی‌ آوارگان‌ فلسطین‌ پیش‌ آمد كه‌ حدود هفتصد هزار نفر رادر بر می‌گرفت‌ (واچ‌. بلیك‌، 384).

ـ جنگ‌ 1967 م‌: در ماه‌ مه‌ 1967 م‌ (1346 ه.ش‌) وقتی‌ جمال‌ عبدالناصررئیس‌ جمهور مصر، سوریه‌ را از احتمال‌ حمله‌ی‌ صهیونیست‌ ها به‌ این‌ كشور آگاه‌كرد، ارتش‌های‌ مصر، سوریه‌، اردن‌، عراِ و كویت‌ به‌ حال‌ آماده‌ باش‌ در آمدند.شوروی‌ سابق‌ و آمریكا تصمیم‌ گرفتند جلو جنگ‌ را بگیرند و به‌ همین‌ خاطر سفیرشوروی‌ در مصر شبانه‌ ناصر را از خواب‌ بیدار و او را از بروز جنگ‌ منع‌ كرد(ماكسیم‌،137 ـ 136). وقتی‌ ناصر از شروع‌ جنگ‌ منصرف‌ شد ، نیروی‌ هوایی‌ رژیم‌صهیونیست‌ عملیات‌ را آغاز و فرودگاه‌های‌ مصر، سوریه‌، اردن‌ و عراِ را به‌ شدت‌بمباران‌ كردند.

با ورود نیروی‌ زمینی‌ صهیونیست‌ ها به‌ جنگ‌، طی‌ شش‌ روز صحرای‌ سینا،كرانه‌ی‌ باختری‌ رود اردن‌، بلندی‌ های‌ جولان‌، نوار غزه‌ و شهر بیت‌المقدس‌ كه‌ شهربین‌المللی‌ اعلام‌ شده‌ بود به‌ تصرف‌ صهیونیستها در آمد. این‌ جنگ‌ به‌ جنگ‌ شش‌روزه‌ معروف‌ است‌. قطعنامه‌ی‌ 242 سازمان‌ ملل‌ به‌ طور ضمنی‌ موجودیت‌اسرائیل‌ را در محدوده‌ی‌ مرزهای‌ اشغالی‌ پیش‌ از جنگ‌ 6 روزه‌ به‌ رسمیت‌ شناخت‌و از اعراب‌ درخواست‌ كرد كه‌ اسرائیل‌ را به‌ رسمیت‌ بشناسند (كتان‌، 195).

ـ جنگ‌ 1973 م‌: در 6 اكتبر 1973 م‌ (1352 ه.ش‌) پس‌ از مرگ‌ جمال‌عبدالناصر و روی‌ كار آمدن‌ انور سادات‌، اعراب‌ برای‌ جبران‌ شكست‌ های‌گذشته‌ی‌ خود به‌ رهبری‌ سادات‌ از مصر و حافظ‌ اسد از سوریه‌ عملیات‌ غافل‌گیرانه‌ای‌ را علیه‌ رژیم‌ صهیونیست‌ آغاز كردند. این‌ جنگ‌ چون‌ در ماه‌ رمضان‌ اتفاِافتاد به‌ جنگ‌ رمضان‌ معروف‌ شد.

در همان‌ ساعات‌ اولیه‌ی‌ جنگ‌، شكست‌ سختی‌ نصیب‌ رژیم‌ صهیونیست‌شد و اعراب‌ توانستند مناطق‌ اشغالی‌ را كه‌ توسط‌ صهیونیستها در جنگ‌ 1967تصرف‌ شده‌ بود باز پس‌ گیرند؛ ولی‌ طولی‌ نكشید كه‌ آمریكا با ایجاد پل‌ هوایی‌ وكمك‌ بی‌ شمار نظامی‌ به‌ رژیم‌ غاصب‌ صهیونیست‌ سر انجام‌ عملیات‌ ارتش‌ های‌عرب‌ را متوقف‌ كرده‌ و موجب‌ شد تا آن‌ رژیم‌ از مرگ‌ حتمی‌ نجات‌ پیدا كند. بدین‌سان‌ امیدواری‌ ارتش‌ های‌ عرب‌ به‌ یأس‌ تبدیل‌ شد و بار دیگر رژیم‌ اشغالگر به‌مواضع‌ قبلی‌ برگشت‌ و حتی‌ بخش‌های‌ دیگری‌ را نیز به‌ تصرف‌ خود در آورد(همان‌، 397).

3/1 ـ تشكیل‌ سازمانهای‌ مسلح‌ فلسطینی‌

در گیر و دار جنگ‌ اعراب‌ و اسرائیل‌ بود كه‌ برخی‌ از فلسطینی‌ها تصمیم‌گرفتند دست‌ به‌ تأسیس‌ سازمان‌ های‌ مسلح‌ بزنند تا از این‌ طریق‌ ناكامی‌های‌ نظامی‌را جبران‌ كرده‌ و سرزمین‌ خود را از چنگال‌ اشغالگران‌ آزاد سازند. سازمان‌ الفتح‌ به‌رهبری‌ یاسر عرفات‌ و دیگر گروه‌های‌ شبه‌ نظامی‌ فلسطینی‌ مانند الصاعقه‌ به‌ رهبری‌ظهیر محسن‌، جبهه‌ی‌ دمكراتیك‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌ كه‌ طرفدار تفكر ماركسیستی‌بود به‌ رهبری‌ نایف‌ حواتمه‌ و عمر ادیب‌، جبهه‌ی‌ خلق‌ برای‌ آزادی‌ فلسطین‌ به‌رهبری‌ جرج‌ حبش‌، جبهه‌ی‌ خلق‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌ فرماندهی‌ كل‌ به‌ رهبری‌احمد جبرئیل‌، جبهه‌ی‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌ به‌ رهبری‌ طلعت‌ توفیق‌ ومحمدالعباس‌، جبهه‌ی‌ آزادیبخش‌ عربی‌ به‌ رهبری‌ احمد و ابواسماعیل‌، جبهه‌ی‌مبارزات‌ خلقی‌ به‌ رهبری‌ دكتر سمیر قوشاه‌ و سازمان‌ ژوئن‌ سیاه‌ به‌ رهبری‌ خلیل‌البناء همواره‌ سعی‌ كردند در دفاع‌ از حقوِ مردم‌ فلسطین‌ دست‌ به‌ اقداماتی‌ علیه‌منافع‌ رژیم‌ اشغالگر در بیرون‌ از مرزهای‌ فلسطین‌ بزنند كه‌ چندان‌ موفقیتی‌ را كسب‌نكردند (خدادادی‌، 193 ـ 192).

2 ـ واكنش‌های‌ سیاسی‌

در این‌ بخش‌ طرح‌های‌ صلحی‌ بررسی‌ می‌شوند كه‌ توسط‌ سران‌ دول‌ عرب‌ وآمریكا برای‌ پایان‌ دادن‌ به‌ بحران‌ فلسطین‌ تاكنون‌ ارائه‌ شده‌ است‌:

1 ـ طرح‌ صلح‌ سران‌ دول‌ عرب‌

ـ قرار داد كمپ‌ ـ دیوید؛ انور سادات‌ رئیس‌ جمهوری‌ مصر كه‌ فرماندهی‌جنگ‌ 1973 م‌ بر علیه‌ رژیم‌ صهیونیست‌ را عهده‌ دار بود، بعدها با فشار آمریكا درمقابل‌ خواسته‌های‌ صهیونیست‌ ها تسلیم‌ شد. انور سادات‌ در بهمن‌ 1356 ه. ش‌(نوامبر 1977 م‌) به‌ اسرائیل‌ رفت‌ و گفتگوهای‌ صلح‌ را با رژیم‌ صهیونیست‌ آغازكرد؛ (برژینسكی‌، 51) ولی‌ این‌ سفر نتیجه‌ی‌ چندانی‌ نداشت‌. مذاكرات‌ فوِ به‌دعوت‌ كارتر رئیس‌ جمهور آمریكا، میان‌ سادات‌ و بگین‌ در كمپ‌دیوید ادامه‌ پیداكرد. سر انجام‌ با پا درمیانی‌ آمریكا بین‌ مصر و اسرائیل‌، توافق‌ نامه‌ی‌ صلح‌ در 16شهریور 1357 ه. ش‌ (7 سپتامبر 1978 م‌) به‌ امضاء طرفین‌ رسید.

صلح‌ مصر و اسرائیل‌ مطابق‌ این‌ قرارداد یعنی‌ به‌ رسمیت‌ شناختن‌ اسرائیل‌توسط‌ مصر و تخلیه‌ی‌ صحرای‌ سینا و استرداد آن‌ به‌ مصر توسط‌ اسرائیل‌ و خودمختاری‌ فلسطینی‌ها در نوار غزه‌ و كرانه‌ی‌ باختری‌ رود اردن‌ (بابایی‌، 795 ـ 797).انعقاد این‌ موافقت‌ نامه‌ منجر به‌ انزوای‌ كشور مصر در دنیای‌ عرب‌ شد و این‌ اولین‌حركت‌ مصیبت‌ بار در روند سازش‌ بین‌ اعراب‌ و اسرائیل‌ به‌ شمار می‌آید.

ـ طرح‌ فهد: در آبان‌ سال‌ 1360 ه. ش‌ (اوت‌ 1981 م‌) فهد ولیعهد وقت‌عربستان‌ سعودی‌ طرحی‌ 8 ماده‌ای‌ را جهت‌ حل‌ بحران‌ فلسطین‌ ارائه‌ داد كه‌ عقب‌نشینی‌ اسرائیل‌ از اراضی‌ اشغالی‌ سال‌ 1967 م‌، از میان‌ بردن‌ آبادی‌های‌ یهودی‌نشین‌ در مناطق‌ اشغالی‌ 1967 م‌، تضمین‌ آزادی‌ مراسم‌ مذهبی‌ در اماكن‌ مقدسه‌برای‌ پیروان‌ تمام‌ مذاهب‌، حق‌ بازگشت‌ آوارگان‌ فلسطینی‌ به‌ وطن‌ خود، نظارت‌سازمان‌ ملل‌ بر كرانه‌ی‌ غربی‌ و نوار غزه‌ در یك‌ دوره‌ی‌ انتقالی‌، تأسیس‌ دولت‌فلسطین‌ در ساحل‌ غربی‌ رود اردن‌ و نوار غزه‌ از مهم‌ترین‌ مواد آن‌ به‌ حساب‌ می‌آمد(همان‌، 438). ولی‌ این‌ طرح‌ نیز با مخالفت‌ بعضی‌ از دولت‌ های‌ عربی‌ به‌ شكست‌انجامید.

ـ طرح‌ اجلاس‌ فاس‌: به‌ سال‌ 1361 ه.ش‌ (سپتامبر 1982 م‌) در شهر فاس‌ ازكشور مراكش‌ سران‌ عرب‌ طرحی‌ را برای‌ حل‌ مسأله‌ی‌ فلسطین‌ فراهم‌ كردند كه‌تفاوت‌ چندانی‌ با طرح‌ فهد نداشت‌ و بعد از ساعت‌ها مذاكره‌ نتیجه‌ای‌ نیز در برنداشت‌ (الغنوشی‌، 47).

2 ـ طرح‌ صلح‌ آمریكا

آمریكا به‌ عنوان‌ مهم‌ترین‌ كشور درگیر در طرح‌ های‌ صلح‌ اعراب‌ و اسرائیل‌،تاكنون‌ برای‌ تأمین‌ امنیت‌ آن‌ رژیم‌ اشغالگر و استقرار صلح‌ مورد نظر خود درخاورمیانه‌ طرح‌ هایی‌ را ارائه‌ كرده‌ است‌ (شیرودی‌، 166 ـ 168) طرح‌ ریگان‌ در آذرماه‌ 1361 ه. ش‌ (سپتامبر 1982 م‌)، طرح‌ شولتز وزیر خارجه‌ی‌ وقت‌ آمریكا درسال‌ 1367 ه.ش‌ (1988 م‌)، طرح‌ جیمز بیكر وزیر خارجه‌ی‌ وقت‌ آمریكا در سال‌1368 ه.ش‌ (1989 م‌)، كنفرانس‌ صلح‌ مادرید و نقشه‌ی‌ راه‌ از آن‌ جمله‌ است‌ كه‌ به‌لحاظ‌ اهمیت‌ كنفرانس‌ صلح‌ مادرید به‌ توضیح‌ آن‌ می‌پردازیم‌:

كنفرانس‌ صلح‌ مادرید

آغاز قیام‌ سراسری‌ مردم‌ مسلمان‌ فلسطین‌ كه‌ از سال‌ 1987م‌ آغاز گردیدآمریكا را به‌ این‌ فكر انداخت‌ كه‌ هر چه‌ زودتر جلو شورش‌های‌ فلسطینیان‌ علیه‌رژیم‌ صهیونیست‌ را بگیرد. به‌ این‌ منظور در دسامبر 1988 م‌ مذاكرات‌ صلح‌ اعراب‌و اسرائیل‌ با پا در میانی‌ آمریكا و شوروی‌ سابق‌ آغاز گشت‌.

اولین‌ دور مذاكرات‌ در 30 اكتبر 1991 م‌ در شهر مادرید پایتخت‌ اسپانیا باحضور نمایندگانی‌ از سوریه‌، لبنان‌، اسرائیل‌ و رؤسای‌ جمهور آمریكا و شوروی‌سابق‌ و نخست‌ وزیر اسرائیل‌ كار خود را آغاز كرد (كریمی‌، 56 ـ 55). كنفرانس‌صلح‌ مادرید پس‌ از یازده‌ دور مذاكرات‌ سر انجام‌ به‌ نتیجه‌ی‌ روشنی‌ دست‌ نیافت‌.مهم‌ترین‌ نتیجه‌ی‌ كنفرانس‌ صلح‌ مادرید به‌ رسمیت‌ شناختن‌ رژیم‌ صهیونیست‌توسط‌ سازمان‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌ به‌ رهبری‌ یاسر عرفات‌ بوده‌ است‌ (سلیمانی‌،33).

در ادامه‌ی‌ كنفرانس‌ صلح‌ مادرید، مذاكرات‌ صلح‌ بین‌ سازمان‌ آزادیبخش‌فلسطین‌ (ساف‌) به‌ رهبری‌ یاسر عرفات‌ و رژیم‌ صهیونیست‌ در واشنگتن‌ دنبال‌ شدو سر انجام‌ سند نهایی‌ قرار داد صلح‌ مذكور در 13 سپتامبر 1993 (آذر 1372) به‌امضاء طرفین‌ رسید. این‌ قرار داد به‌ نزاع‌ بین‌ سازمان‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌ و رژیم‌صهیونیست‌ رسماً خاتمه‌ داد. چون‌ در ازای‌ به‌ رسمیت‌ شناختن‌ اسرائیل‌ توسط‌سازمان‌ آزادیبخش‌ فلسطین‌، رژیم‌ اشغالگر نیز موجودیت‌ ساف‌ را به‌ عنوان‌نماینده‌ی‌ مردم‌ فلسطین‌ پذیرفت‌.

بر پایه‌ی‌ این‌ قرارداد، طرف‌ اسرائیلی‌ به‌ ساف‌ اجازه‌ می‌داد یك‌ دولت‌ خودمختار فلسطینی‌ (دولت‌ انتقالی‌) در كرانه‌ی‌ باختری‌ رود اردن‌ و نوار غزه‌ تشكیل‌دهد. دولت‌ خود گردان‌ فلسطین‌ اموری‌ چون‌ پُست‌، امور شهر، تعلیم‌ و تربیت‌،بهداشت‌ و مانند آن‌ را اداره‌ می‌كرد ولی‌ حفاظت‌ از مرزها و منابع‌ آبی‌ مناطق‌ فوِ دراختیار اسرائیل‌ بود. در قرار داد مذكور گفته‌ شد كه‌ اعطای‌ استقلال‌ كامل‌ و تشكیل‌دولت‌ مستقل‌ فلسطین‌ بعد از پنج‌ سال‌ از انعقاد قرار داد غزه‌ ـ اریحا داده‌ خواهدشد.(فصلنامه‌ خاورمیانه‌، 129).

اگر چه‌ از آن‌ تاریخ‌ تاكنون‌ از تشكیل‌ دولت‌ مستقل‌ فلسطین‌ خبری‌ نشده‌است‌ و یاسر عرفات‌ تشكیل‌ آن‌ را به‌ زمانی‌ دیگر موكول‌ كرد. ولی‌ برای‌ رژیم‌صهیونیست‌ فرصتی‌ پیش‌ آمد كه‌ تا اندازه‌ای‌ انتفاضه‌ را سركوب‌ كند. همان‌ گونه‌ كه‌این‌ روزها شاهد هستیم‌ اندك‌ امتیاز داده‌ شده‌ نیز در حال‌ فراموشی‌ است‌ و سركوب‌بی‌ رحمانه‌ی‌ مسلمانان‌ در سطح‌ وسیع‌ و گسترده‌ در سرزمین‌های‌ اشغالی‌ جریان‌دارد تا قرارداد غزه‌ ـ اریحا هم‌ مانند سایر وعده‌های‌ صلح‌ آن‌ رژیم‌ غاصب‌ به‌ تاریخ‌سپرده‌ شود.

آنچه‌ به‌ عنوان‌ راه‌ حل‌ های‌ نظامی‌ و سیاسی‌ در بحران‌ فلسطین‌ پیش‌ آمده‌،نتوانسته‌ است‌ راه‌ حلی‌ صادقانه‌ و در برگیرنده‌ی‌ آرمان‌های‌ مردم‌ مظلوم‌ فلسطین‌باشد. از اینجا بود كه‌ مردم‌ فلسطین‌ خود وارد صحنه‌ شدند و با ادامه‌ی‌ انتفاضه‌ راه‌رهایی‌ از زیر سلطه‌ی‌ رژیم‌ غاصب‌ صهیونیست‌ را در پیش‌ گرفتند.

ج‌) انتفاضه‌ (چرایی‌)

انتفاضه‌ واژه‌ای‌ عربی‌ از ریشه‌ی‌ نَفَض‌َ به‌ معنی‌ جنبش‌، بیداری‌، ارزش‌، غبارروبی‌ و آگاهی‌ ملت‌ و نتیجه‌ی‌ نومیدی‌ و شكستهایی‌ است‌ كه‌ بیش‌ از نیم‌ قرن‌نصیب‌ فلسطینی‌ ها شده‌ است‌؛ حركت‌ جدیدی‌ كه‌ در دسامبر 1987 م‌ مطابق‌ با آذر1366 ه.ش‌ با قیام‌ همگانی&zwn

درباره ی مدیریت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *