تیتر خبرها

«دریایی ازدروغ» (SEA OF LIES)

گزارش دست اول از چگونگی حمله کورکورانه کشتی نیروی دریایی آمریکا به پرواز شماره 655 ایران‌ایر در اوج جنگ ایران و عراق و چگونگی تلاش‌های پنتاگون برای سرپوش گذاشتن بر اين واقعه بعد از كشته‌شدن 290 غيرنظامي بي‌گناه

هفته نامه نیوزویک، 13 جولای 1992

گزارش ویژه : در سوم جولای 1988، کشتی جنگی آمریکایی، یک فروند هواپیمای مسافربری ایرانی را منهدم کرد و باعث کشته‌شدن 290 نفر غیرنظامی شد. این مطلب گزارشی حقیقی از چگونگی حادثه است و این‌که چگونه پنتاگون در تلاش بود تا بر این اشتباه فاحش و غم‌انگیز سرپوش بگذارد:

صعود از نردبان ترقي در نيروي دريايي مدرن عصر ما از راه‌هاي متعددي امكان‌پذير است. افسران اين نيرو با خدمت در پهنه دريا و يا در گستره بي‌كرانه آسمان‌ها مي‌توانند هر روز درجه‌اي بالاتر را بر دوش خود ببینند. فقط كافي است كشتي خود را از ميان امواج پرتلاطم تكنوكراسي به‌سلامت عبور دهند. اما، همانند عهد روم باستان، همچنان تنها راه مطمئن براي رسيدن به قله‌هاي افتخار، پيروزي در درياست. با اين‌حال، امروز نيز شغل اينان دل به دريا زدن و خطرات را به جان خريدن است.

ویل راجرز سوم (Will Rogers III)، کاپیتان نیروی دریایی آمریکا، در تمام دوران حرفه نظامي‌اش مهياي رزم و جنگ بود. او در دسامبر 1965 كه حكم خود را گرفت 27 سال داشت و اين براي ورود به نيروي دريايي، كمي دير به‌حساب می‌آمد، اما او با رفتار بي‌باكانه و جا كردن خود در دل كاركنان ستاد عمليات‌هاي نيروي دريايي- كه دوستانش در رده‌ها و مناصب بالاتر از او بودند- توانست جبران مافات كند. راجرز در سال 1987 به فرماندهی ممتازترین و پیشرفته‌ترین کشتی جنگی نیروی دریایی، كه رزمناوي مجهز به سامانه Aegis بود، منصوب شد. به نظر می‌رسید ناو یک میلیارد دلاری وینسنس (Vincennes)، بخت مسلم او برای رسیدن به درجه سرفرماندهي ناوگان دريايي باشد، ولی راجرز كه همانند بسیاری از افسران دریاییِ زمان صلح، هدف هيچ شليكي قرار نگرفته بود، در آرزوی زد و خورد لحظه‌شماري مي‌كرد، تا اين‌كه در سوم جولاي 1988 به مراد دلش رسيد.

او در يك رويارويي در خلیج فارس به تعقيب دشمن پرداخت و با آن درگير شد و در حالي‌كه به صندلي فرماندهي‌اش در مركز اطلاعات رزمي ناو تكيه داده بود، تصميمات سرنوشت‌سازي گرفت كه مرگ و زندگي را رقم زد. اين همان لحظه‌اي بود كه براي روبه‌روشدن با آن آموزش ديده بود و مدت‌ها با اين تلقي كه نقطه اوج حرفه نظامي‌اش را تحقق بخشد، بي‌صبرانه انتظارش را مي‌كشيد.

اما این حادثه به هر چيزي شبيه بود، الا نبرد واقعي. راجرز، در يك غفلت آشكار و مفتضحانه، ايران و ايالات متحده آمريكا را به رويارويي مشكوك و نسبتاً محرمانه‌اي كشاند كه سياستمداران از علني‌ساختن آن اكراه داشتند و مقامات بالا نيز اشتياقي به راه‌انداختن آن نشان نمي‌دادند. دشمن او نه یک نیروی دریایی منظم، بلکه نیروهای نامنظم و به‌هم‌ریخته‌ای بودند که در قایق‌های تندرو و مسلح به سلاح‌های سبک در مقابلش مانور مي‌دادند. نبرد رزمناوي مجهز به سامانه Aegis با اين قايق‌هاي كوچك و زبل مانند تيراندازي به‌سمت خرگوش‌هاي تيزپا با موشك‌هاي هدايت‌شونده راداري بود و در پايان رزم نيز همه ديدند كه غیر نظامیان بی‌گناه قرباني جاه‌طلبي او شده‌اند: 290 تن خدمه و مسافر یک هواپیمای ایرباس ایرانی که مردان کاپیتان راجرز، آن را با هواپیمای جنگي دشمن اشتباه گرفته بودند.

انهدام پرواز شماره 655 ایران‌ایر یک ضایعه هولناك انسانی بود. این حادثه وجهه جهاني آمريكا را خدشه‌‌دار كرد و احتمالاً باعث شد تا ایران، آزادشدن گروگان‌های آمریکایی در لبنان را به تاخير بيندازد. اين حادثه در سابقه نيروي دريايي به‌عنوان یک رسوایی حرفه‌ای ثبت و ماندگار شد. گران‌ترین کشتی جنگی نیروی دریایی که برای هدف‌گيري و انهدام هم‌زمان 200 موشک مهاجم طراحی شده بود، در اولین نبرد خود یک هواپيماي مسافربري حامل غيرنظاميان بي‌گناه را ساقط كرد. نیوزویک علاوه بر این موضوع، دریافته است که وینسنس در زمان شلیک به‌سوي هواپيماي ايرباس ايراني، با نقض آشكار قوانين بين‌المللي، در حريم آب‌های ساحلی ایران بوده است. مقامات ارشد پنتاگون از همان ابتدا فهميدند که با برملاشدن كل حقیقت رسوايي وینسنس، مجبور مي‌شوند چندين ماه عنوان‌ها و تيترهاي تحقیر‌آمیز و خفت‌بار جراید را ببينند و دم نزنند.

پس نیروی دریایی ايالات متحده آمريكا همان کاری را کرد که همه ناوگان‌های دریایی پس از ارتكاب اشتباهات هولناک در دریا انجام می‌دهند، دروغ گفت و مدال اعطا کرد.

این داستانِ افتضاح نیروی دریایی است، افتضاح یک ناخدا، خدمه وحشت‌زده کشتی او و تلاشي كه بعد از آن براي پنهان‌كردن حقايق صورت گرفت. این کاوشی است که مجله نیوزویک به همراه سرویس شبانگاهی شبکه ABC انجام داد و به‌علت كارشكني و عدم پاسخ‌گویی مقامات ارشد نیروی دریایی، حصول نتيجه ماه‌ها، به تعویق افتاد. بعضی‌ها خيلي ساده اصل ماجرا را منكر مي‌شدند. بعضی از دريانورداني که در صبح آن روز جولای 1988 روی وينسنس بودند، هنوز هم در حال درمان و مداوا و دست و پنجه نرم کردن با عذاب وجدان هستند. ولی تحقیقات رسمی پنتاگون در مورد این حادثه موسوم به گزارش فوگارتی(Fogarty)، تلفیقی است ماهرانه از سانسورحقایق، حقايق نيم‌بند و فریب‌های آشکار. اين سرپوشي بود كه مهر تائيد درياسالار ويليام كراو (William Crowe)، رئيس وقت ستاد مشترك فرماندهي را بر خود داشت.

کاپیتان راجرز هفته گذشته در برنامه Nightline بار ديگر بر «درست‌بودن» تصميم خود اصرار كرد و گفت كه صرفاً به‌خاطر محافظت از کشتی و نيروهاي خود اقدام به شلیک کرده است. اسناد مکتوب، نوارهاي صوتي و تصويري كشتي‌هايي كه در آن حادثه دخيل بودند از طبقه‌بندي محرمانه خارج شده بود كه نيوزويك با مراجعه به آن‌ها و نيز بررسي بيش از صد مصاحبه توانست قطعات پازل گزارشي را در كنار هم بچيند كه بر داستان دفاع خويشتن‌دارانه ناخدا خط بطلان مي‌كشد. با توجه به مبهم‌بودن نحوه اجراي قواعد درگيري و دسترسي آن جوانك‌هاي وحشت‌زده به فناوري‌هاي مهلك، حكايت آن‌ها در عصر جنگ‌هاي «محدود» به ضرب‌المثل تبدیل شده است. حكايت كهنه‌اي از تفرعن جنگجويي كه ديوانه‌وار، به جنگ عشق مي‌ورزيد.

* یک صبح تيره و تار

در ساعت 6:33 دقيقه صبح روز دوم جولای به وقت محلی، كاپيتان راجرز در خوابگاه تنگ و كوچكش در وينسنس مشغول اصلاح صورتش بود كه تلفن خوابگاه زنگ زد. هنوز دو ساعت از طلوع خورشيد نگذشته بود، اما گرماي صد درجه فارنهايت در آن صبح به حدي بود كه سيستم‌هاي خنك‌كننده كشتي هم از پَسِ آن برنمي‌آمدند. دانه‌های ریز شن از سرزمين‌هاي عربي به‌سمت خلیج خيز برداشته و هوا را با غبار زردرنگی كدر كرده بودند. راجرز گوشي تلفن را برداشت. در آن سوی خط افسر ستاد در مرکز اطلاعات رزمي کشتی- مركز اعصاب كشتي در دو طبقه پايين‌تر از كابين او – صحبت می‌کرد. «فرمانده، بهتره بيایين پايين. به نظرم مونت‌گومری دستش رو توی لونه مار كرده.»

در حدود 50 مایلی شمال شرق، مونت‌گومری، ناو محافظ نيروي دريايي ایالات متحده از سمت غرب در حال ورود به تنگه هرمز بود. نفت‌كش‌هايي كه حامل نيمي از نفت وارداتي جهان هستند، همه روزه از تنگه هرمز- كه عرض گلوگاه آن فقط 32 مايل است- می‌گذرند. این تنگه با جنگ ایران و عراق تبدیل به عرصه عرض اندام شده بود. قايق‌هاي توپ‌دار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که پایگاهشان در جزایر هنگام و ابوموسی بود، به نفت‌کش‌ها و کشتی‌های تجاریِ عازم و بارگیری‌شده از کویت- اصلی‌ترین متحد عراق در جنگ- حمله می‌کردند. ایالات متحده – که نگران استمرار جریان انتقال نفت کویت بود- طبق توافقي، اسكورت كشتي‌هاي نفت‌كش كويت را با پرچم آمريكا پذيرفت.

در این صبح از ماه جولای، مونت‌گومری شش قايق سپاه پاسداران را كه از مخفي‌گاه‌هاي خود در جزيره خارج مي‌شدند، ديده بود. در این زمان راجرز خودسرانه تصمیم گرفت وارد معركه شود. آن‌طور که در دفتر ثبت وقايع روزانه وینسنس آمده است، او در ساعت 6:33 دقيقه دستور «پيشروي با تمام قوا» را صادر كرد. چهار موتور توربیني عظیم‌الجثه رزمناو، با افزایش توان خود به 80000 اسب بخار و با سرعت 30 گره دریایي به دل موج‌ها کوبیدند.

تا ساعت 6:50 – طبق گزارش رسمي از وقايع كه بعداً توسط نيروي دريايي ارائه شد – مونت‌گومری 13 فروند از قايق‌هاي توپ‌دار ایرانی را در تنگه هرمز شناسایی کرده بود. بنابر گفته‌ها، چند فروند از آن‌ها گرد یک نفت‌کش لیبریایی به نام استوال (Stoval) مي‌چرخيدند. مونت‌گومری در ساعت 7:11، گزارش داد که صدای «پنج الی هفت» انفجار را در حول وحوش این نفت‌کش شنيده است. بعد از شنيدن خبر این انفجارهای مرموز از بي‌سيم بود که ستاد مرکز فرماندهی ناوگان در بحرین به فکر تماس با وینسنس افتاد. دریادار آنتونی لِس (Anthony Less)، فرمانده نيروهاي مشترك ضربت خاورميانه به رزمناو شمال شرقی دستور داد که از مونت‌گومری حمایت کند. ناگفته نمانَد که فرماندهی بحرین تمایلی به کشاندن وینسنس در منازعه نداشت. دریادار لِس فقط قصد داشت هلی‌کوپتر ناو وینسنس را به عملیات شناسایی اعزام کند. بنابراين کاپیتان ریچارد مک‌کنا (Capt. Richard McKenna)، رئيس واحد جنگ‌های سطحی درياسالار لِس، آن‌چه را كه تصور می‌کرد دستورات واضحی هستند به راجرز مخابره كرد: «هلی‌کوپتر خود را برای شناسایی به شمال اعزام كنيد، ولی کشتی را در فاصله‌ای دورتر در جنوب نگه دارید. چون احتمال دارد شناورهاي بیشتری از پایگاه‌ سپاه در ابوموسی پيدا شوند.»

در ساعت 7:22، هلی کوپترSH-60B سی‌هاوک (ملقب به شاهین دریاSeahawk) از روی عرشه برخاست و با سرعت به‌سمت شمال پرواز كرد و ظرف 20 دقیقه بالای سر قايق‌هاي توپ‌دار ایرانی رسيد. ستوان مارک کولییر (Mark Collier)، خلبان هلی‌کوپتر اوشن لورد – 25 (Ocean Lord 25)، قايق‌هاي توپ‌داري را دید که دور یک کشتی باری آلمانی به نام دالاگیری (Dhaulagiri) پرسه مي‌زدند. آن‌ها قصد شلیک نداشتند، كارشان یک تاکتیک ايذايي متداول بود.

كاپيتان ريچارد واتكينز (Richard Watkins)، فرمانده ستاد درياسالار لي در بحرين نيز به تبادل پيام‌هاي راديويي گوش مي‌داد. او بعدها در گزارش خود آورد كه اوضاع را رو به آرامش تلقي كرده و به همين دليل با خيالی آسوده، اتاق عمليات سرفرماندهي را براي انجام پاره‌اي مكاتبات و كارهاي اداري ترك كرده بود، ولی اوضاع در روي وينسنس، برخلاف تصور او، رو به وخامت مي‌رفت. با بلندشدن صدای آژير، راجرز نیروهای خود را به مواضع رزمي فرستاد و به نيروهاي موضع‌گرفته در مقر سلاح‌های سبک در پهلوهاي کشتی دستور داد تا آماده مقابله با حمله شناورهای کوچک باشند.

وینسنس در میان ناوگان کشتی‌های آمریکاییِ مستقر در خليج فارس، وجهه جالبي نداشت. افسران دیگر کشتی‌ها به‌استهزاء از این کشتی با نام رزمناو روبوتي (Robocruiser) یاد می‌کردند. يكي از هم‌قطاران او مي‌گويد راجرز در تمرين‌هایی كه در سن‌ديه‌گو با ماكت‌هاي جنگي روي ميز انجام مي‌شد، هميشه قواعد درگيري را زير پا مي‌گذاشت. در خلیج سوبیک در فیلیپین، يك جلسه توجیهی برای آموزش قواعد درگیری در خلیج فارس تشکیل شده بود. بالاترین مقامی که از ناو وینسنس در اين جلسه شرکت داشت، یک ناوبان یکم بود. راجرز در اوایل ژوئن به کاپیتان راجر هاتان،(Roger Hattan) فرمانده ناو محافظ USS Sides ، دستور داد تا جايي كه مي‌تواند به يك كشتي جنگي ايراني نزديك شود. هاتان اين اقدام را تحريك‌كننده مي‌دانست و از دستور راجرز برآشفت و درنهايت نيز از اجراي آن سر باز زد. ستاد مرکز فرماندهی ناوگان در بحرین نيز از عمل «هاتان» حمايت كرده بود. براساس گفته‌های چند تن از افسران عالي‌رتبه، تا اوایل جولای، همه روي او لقب «دست‌به‌ماشه» گذاشته بودند و در ميان كادر نيروي دريايي به اين عنوان مشهور شده بود.

شكي نيست كه او مي‌خواست به قايق‌‌های توپ‌داري که در حال تعقیب مونت‌گومری بودند، برسد. وينسنس به پيش تاخت، از كشتي تجاري آلماني (که با خونسردي پیام A-OK ارسال مي‌كرد) گذشت تا این‌که در ساعت 8:38 پهلوبه‌پهلوی مونت‌گومری رسيد. حالا دیگر گارد ساحلی عمان به روی بی‌سیم آمده بود و از قایق‌های سپاه پاسداران مي‌خواست که به آب‌های خود بازگردند. عمانی‌ها از وینسنس هم خواستند که آن‌جا را ترک کند. افسر عمانی از پشت بی‌سیم گفت: «کشتی جنگی ایالات متحده! مانور با سرعت بيش از 30 گره دریایی مغاير با قانون عبور بدون ضرر(innocent passage) است. لطفاً آب‌های عمان را ترک کنید.»

اتفاقاً یک فیلم‌بردار نیروی دریایی به نام رودی پاهویو(Rudy Pahoyo) در آن روز بر روی وینسنس بود و این صحنه را از روی سکوی کشتی فیلم‌برداری می‌کرد. واكنش افسران كشتي به درخواست عمانی‌ها در فيلم او ضبط شد. آن‌ها به یکدیگر پوزخند ‌زدند و خود را براي پاسخ به زحمت نينداختند.

تنها عمانی‌ها نبودند که خواستار خروج وینسنس از منطقه شدند. در ساعت 8:40 دقیقه، کاپیتان مک‌کنا در بحرین به مقر فرماندهی خود بازگشت و وقتی وینسنس را در بالای شبه‌جزیره عمان و در حدود 40 مایلی شمالِ جایی که او به راجرز دستورِ ماندن داده بود دید، خشكش زد. مک‌کنا با کمی خشم با راجرز تماس گرفت و از او آخرين وضعيت را سوال كرد. راجرز گزارش داد که در حال پشتیبانی از هلی‌کوپتر خود است و مشکلاتی در برقراری ارتباط داشته است.

مک‌کنا که حرف‌هاي راجرز را چندان جدي نگرفته بود، به او گفت به سمت ابوموسی بازگردد. راجرز با لحني عصبي از آن سوي خط گفت:«مي‌خواي چي‌كار كنم؟» مک‌کنا صداهای خنده را از مرکز اطلاعات رزمي وینسنس مي‌شنيد. او که ديگر عصبانی شده بود، با لحنی خشک و قاطع به وينسنس و همين‌طور مونت‌گومري دستور داد به جنوب بازگردند. رفتار کاپیتان و افسران این رزمناو جنجاليِ یک میلیارد دلاری كفرش را بالا آورده بود و زیر لب غرغركنان می‌گفت« ناو جنگی گستاخ». راجرز با اکراه و دلخوري دستور را اجرا کرد، ولی هلی‌کوپتر خود را در محل باقي گذاشت تا مراقب قایق‌های ایرانی باشد و همين نيز اشتباه مهلک او را رقم زد.

قايق‌هاي توپ‌دار ايراني به‌سمت مخفي‌گاه‌شان در جزيره عقب‌نشيني مي‌كردند و مارك كوليير، خلبان هلي‌كوپتر اوشن لورد – 25 نيز از كابين خود بازگشت آن‌ها به سوي شمال را نظاره مي‌كرد، اما نتوانست دربرابر وسوسه تعقيب آن‌ها مقاومت كند. او بعدها تعريف كرد که قصد داشت ارتفاع خود را کم کند تا ببیند چه تعداد نفرات و چه نوع سلاح‌هايي در آن‌ها هست و البته اين كار را بدتر كرد. وقتی که کولییر به‌پهلو در بالاي سر آن‌ها دور مي‌زد چیزی را دید که بعدها آن را این‌گونه شرح داد:« 8 تا 10 مرتبه انفجار نور» و « چند جرقه … يعني یه جرقه بزرگ» حدود 100 یارد جلوتر از او در آسمان. اول تصور کرد که نور خورشید از بدنه یکی از قایق‌ها منعکس شده است، اما لحظه‌ای بعد توده‌های دود را در مقابل خود دید. او از ناو استوار دوم اسکات زيلگ Scott Zilge پرسید: «تو هم اونو دیدی؟». زيلگ گفت:« آره. بیا از این‌جا بريم. آتيش انفجار گلوله ضد هوایی بود». وقتی کولییر هلی‌کوپتر را به ارتفاع امن 100 پایی مي‌رساند، فرمانده هلی‌کوپتر، ستوان راجر هاف که در صندلی کمك‌خلبان نشسته بود، اين پيام را براي وينسنس بي‌سيم زد:«از اوشن لورد-25 به ترينيتي سورد (Trinity Sword)، به‌سمت ما شليك شده، فرار مي‌كنيم.»

این همان دستاويزي بود که راجرز در مرکز اطلاعات رزمي به آن نياز داشت. بالاخره اين قايق‌هاي توپ‌دار دست به یک عمل خصمانه زده بودند و راجرز نيز طبق قواعد درگیری در خلیج فارس مي‌توانست دستور پی‌گیری جدی این حادثه را بدهد. از اين‌رو بی‌مقدمه گفت:«آماده باش کامل، با تمام قوا». یک بار دیگر وینسنس با سرعت 30 گره دریایی راه شمال را در پیش گرفت.

در اين اثنا، در فاصله 200 مایلی جنوب شرقی، در ايستگاهي واقع در دهانه خلیج عمان، ناو هواپیمابر یو.اس.اس فورستال (USS Forestall) پهلو گرفته بود. دریادار لیتون (اسنافی) اسمیت Leighton (Snuffy) Smith، فرمانده گروه رزمي 6 ناو هواپيمابر در اتاق عملیات خود اخبار نفس‌گیر شليك به سمت هلی‌کوپتر وینسنس و تعقیب مهاجمان را شنيد. او در ساعت 9:14 دقیقه، دستور اعزام دو فروند جنگنده اف – 14 و دو هواپیمای اف – 7 را صادر کرد. ساعت 9:28 دقیقه، آن‌ها از عرشه ناو به پرواز درآمدند، اما نه براي جنگ. در نيروي دريايي آمريكا مصطلح است كه هرگاه كشتي جنگي خودي، هواپيماي خودي را سرنگون كند، مي‌گويند: «گل به دروازه خودي» و آنان قصد اجراي چنين سناريويي را نداشتند، بلكه به موقعیت آلفا- كه وعده‌گاهي در 50 مايلي بيرون از تنگه هرمز بود، پرواز كردند. از آن‌جا فاصله‌شان با وينسنس کمتر از 80 مایل يا هفت دقيقه بود.

اما راجرز در آن لحظه به پشتيباني هوایی فکر نمی‌کرد و تمام حواسش را بر قايق‌‌های توپ‌دار ایرانی – که در مقابلش چرخ می‌زدند- متمركز كرده بود. کاری که خیلی هم ساده نبود. رزمناوهای مجهز به سامانه Aegis نه برای نبرد با شناورهای کوچک بلكه برای مقابله و نبرد با نیروی دریایی روسیه در شمال اقيانوس اطلس ساخته شده بودند. رادارهای فوق پيشرفته Aegis برای ردیابی ده‌ها موشک‌ مهاجم و هواپیما در یک رزم دریایی بزرگ طراحي شده بودند. شناورهای ایرانی به قدري کوچک بودند كه وقتی در تلاطم آب بالا و پایین می‌رفتند، بر روی صفحه رادار تجسس سطحي وینسنس سوسو می‌زدند و به جای آن‌كه هدف‌هاي مشخص‌ و مجزايي باشند، به‌شکل یک علامت واحد در صفحه رادار نمایان می‌شدند. راجرز با بی‌حوصلگی رو به افسر تاکتیکی عملیات، دریابان ویکتور گیلوری کرد و پرسید:«سکوی فرماندهی می‌تونه چیزی ببینه؟» سکوی فرماندهی گزارش داد که گاهی اوقات رد چند قايق را به‌شكل نقاطي درخشان در ميان مه رقيق مي‌تواند ببيند.

در ساعت 9:39، راجرز – که هنوز نتوانسته بود هدف واضحی را پیدا کند- از طریق بی‌سیم به ستاد مرکز فرماندهی ناوگان اعلام کرد که قصد شلیک دارد. نيروهاي دریاسالار لی در بحرین، آرام و قرار نداشتند. كاپيتان واتكينز موقعيت راجرز و مختصات قايق‌هاي توپ‌دار را اين چنين پرسيد:«نقطه‌هاي روي صفحه رادار دارن محو مي‌شن؟» این سوال مي‌توانست جلوي ادامه نمايش را بگيرد. به قضاوت شهادت‌هایی که بعدها ارائه شد، كمتر كسي از نیروهای مرکز اطلاعات رزمي وینسنس اعتقاد داشت که كشتي آن‌ها در آن روز مورد حمله قرار گرفته است. در حقیقت قايق‌هاي توپ‌دار به‌آرامی گِردِ وينسنس مي‌چرخيدند. دليلش هم روشن بود، زيرا در آب‌هاي ساحلي خود قرار داشتند و از اين بابت احساس امنيت مي‌كردند. اصلاً شك داريم كه شناورهاي كم‌ارتفاع ايراني قادر بوده باشند وينسنس را در آن مه ببينند. با اين وجود، راجرز پايش را در يك كفش كرده بود و براي دريافت اجازه شليك به آن‌ها همچنان یکی‌به‌دو مي‌كرد.

دیده‌بان‌های سکوی فرماندهی گزارش کردند که آن‌ها اكنون از پشت دوربين‌هاي بزرگ خود به‌خوبي می‌توانند خط سیر شناورها را که به این سو و آن سو می‌چرخند، مشاهده کنند. به نظر می‌رسید که دو فروند از آن‌ها راه خود را به‌سمت وینسنس كج كرده‌اند.

همین بهانه براي راجرز کافی بود. او به بحرین گزارش داد که قايق‌هاي توپ‌دار به سرعت خود افزوده‌اند و مقاصد خصمانه‌اي نشان مي‌دهند و مجدداً اعلام کرد که قصد شليك دارد. در روی کشتی فرماندهی، لِس سرانجام با درخواست راجرز موافقت کرد. ساعت 9:41 بود. فرمانده سکان‌داری در سکوی فرماندهی کشتی،در همان لحظه اعلام کرد که وینسنس از حد 12 مايلی امتداد ساحل گذشته و وارد آب‌هاي ايران شده است. وینسنس قوانین بین‌المللي را نقض كرده بود، ولی راجرز در آن شرايط به ظرافت‌هاي حقوقي توجهي نداشت. فرمانده گیلوری به توپ‌های وینسنس دستور داد که خود را براي شلیک آماده کنند. دو دقیقه بعد، توپ پنج اینچی وینسنس به‌سمت اولین هدف خود که شناوری در 8000 یاردی آن‌ها بود، شليك كرد.

در حدود 25 مایلی شرق و روی ناو محافظ USS Sides، کاپیتان دیوید کارلسون David) Carlson) در اوج ناباوری به مكالمات وينسنس گوش مي‌داد و مانورش را نظاره مي‌كرد. یکی از افسران ناو محافظ با غرولند گفت:«چرا سکانش رو نمی‌چرخونه و هيكل نحسش رو از اون‌جا بيرون نمي‌بره؟» وقتی که کارلسون موافقت لِس با درخواست شلیک راجرز را شنید، رو به دریابان دوم خود، گری اریکسون (Gary Erikson) کرد و دو شصت دست خود را پایین برد. مي‌خواست بگويد هر آن در آن‌جا قتل عامی رخ می‌‌دهد.

پرواز هواپیمای متجاوز

در حدود 50 مایلی شمال شرق و دقیقاً در ساعت 9:45:30 ، کاپیتان محسن رضائیان، خلبان ایران‌ایر، به برج مراقبت فرودگاه بندر عباس اطلاع داد که ایرباس A300B2 او آماده بلندشدن از باند فرودگاه است. یک دقیقه بعد او دو موتور جنرال الکتریک مدلCF6 هواپیمای خود را آتش كرد و به دل آسمانِ مه‌گرفته راند. قرار بود او از مسیر جنوب شرقی، هواپیما و محموله انسانی‌اش را به دوبی در امارات متحده برساند. هرچند رضائیان نمی‌توانست از اين امر باخبر شود كه مسیر پرواز او دقیقاً از بالای سر ناو یو.اس. اس وینسنس می‌گذرد.

کاپیتان راجرز در آن لحظه روي صندلي کابین خود در اتاق تاریک و بدون پنجره مرکز اطلاعات رزمي وینسنس نشسته بود و نبرد دریایی را به‌وسیله دستگاه‌هاي کنترل از راه دور هدايت مي‌كرد. مرکز اطلاعات رزميِ رزمناوِ مجهز به سامانه Aegis برای فرد ناآشنا، مثل يك تفريح‌گاه لوكس بازي‌هاي ويدئويي است، كاربرهايي كه رديف‌به‌رديف روي میزهای فرمان رادیویی خم شده و هر يك از آن‌ها قسمتی از نبرد را زير نظر مي‌گيرند، سپس تمام اطلاعات به‌دست‌آمده از رايانه‌هاي آن‌ها به‌وسيله رايانه قدرتمند سامانه Aegis رزمناو با هم تلفيق و تركيب و اصطلاحاً به يك «تصوير بزرگ» تبديل مي‌شود.

چهار صفحه بزرگ 42 42 اينچي در بالاي سر اتاقي كه ناخدا و دو معاون جنگ او نشسته‌اند نصب شده است كه اطلاعات تلفيقي رايانه Aegis را به‌شكل نمادها و نشانه‌هاي مختلف روي نقشه در آن صفحات عريض تلويزيوني به نمايش درمي‌آورند. سیستم 400 میلیون دلاری این رزمناو قادر به شناسايي هرنوع هواپیمایی تا فاصله 300 مایلی است. رايانه‌هاي اين سامانه هر نقطه روي صفحات رادار را با عناوین «دوست»، «دشمن» و يا «ناشناس» معرفي مي‌كنند. از سامانه Aegis در نبرد دریایی انتظار دارند تمام تهدیدهای هوايي را برای کل یک گروه رزمي ناوهاي هواپيمابر جست‌و‌جو و شناسايي كند، سرعت و جهت هر يك را نشان دهد و آن‌ها را بر اساس ميزان خطري كه از خود نشان مي‌دهند، طبقه‌بندي كند. این رزمناو چنان قدرتي دارد كه می‌تواند در آنِ واحد تا 200 فروند از موشک‌ها و هواپیماهای مهاجم دشمن را ردیابی کند و دستور انهدام آن‌ها را به موشک‌هاي خود بدهد. در یک جنگ تمام‌عیار با اتحاد شوروی- که این سامانه به همان منظور طراحی شد- ناخدا کار زیادی لازم نبود انجام بدهد. فقط کافی است تا سیستم را بر روی حالت خودكار قرار دهند و پناه بگيرند.

با این وجود، راجرز در محيط بسته و پررفت و آمد خليج‌فارس تصمیم گرفت به راي خود و مهارت‌های رزمي نيروهايش اتكا کند، مهارت‌هايي كه هيچ‌گاه در بوته آزمايش و امتحان قرار نگرفته بودند. اين سوال هنوز براي بعضي از كارشناسان، مطرح است كه آيا بهترين و كارآزموده‌ترين نيروها با قرارگرفتن در شرايط پراسترس مي‌توانند سيل اطلاعاتي را كه سامانه Aegis به سويشان سرازير مي‌كند، كنترل و مديريت كنند؟ به‌استناد گزارش اداره حسابرسي دولت در سال 1988، نيروي دريايي متهم است كاربران سامانه Aegis را در آزمايش‌هاي دريايي، برخلاف مقررات، از ماهيت دقيق «تهديداتي» كه قرار بود در مانورها با آن‌ها مواجه شوند از پيش آگاه ساخته و با اين تمهيد، نتيجه آزمايش اين سيستم را مخدوش كرده است. نیروی دریایی از اين بيم داشت كه اگر آزمايش‌ها به شكست بينجامد، كنگره نيز اختصاص بودجه به طرح اين سامانه را متوقف كند.

بعضی از عالی‌رتبه‌ترين افسران وینسنس فاقد مهارت کافی برای جنگ‌های کامپیوتری بودند. كاپيتان راجرز كه در شرايط عادي به ميز فرمان و رايانه‌‌ها دست نمي‌زد. او می‌توانست اداره نبرد با این شناورها را به گیلوری(Guillory)، افسر تاكتیكي وينسنس در رشته جنگ‌های سطحی، بسپارد، ولی اين كار چندان هم به‌صلاح نبود. گیلوری كارمند سابق كارگزيني بود كه به كار با کامپیوترها تسلط نداشت. (هم‌قطارانش به او مي‌خنديدند و يكي از آن‌ها مي‌گفت گيلوري به‌جاي اين‌كه تغيير و تحولات اداري و جايگاه‌هاي شغلي را با برنامه Spreadsheet (صفحه گسترده) رايانه ترسيم و به ثبت برساند، از مونيتور آن به‌جاي تابلوي اعلانات استفاده مي‌كرد و يادداشت‌هايش را روي آن مي‌چسباند.) كاپيتان نيز بنابه‌ضرورت و از روي ناچاري، مديريت نبرد را شخصاً به‌عهده گرفت. «تصوير بزرگ» روي صفحه رايانه مقابل راجرز خودنمايي مي‌كرد. او ميدان ديد و عمليات آن را روي محدوده 16 مايلي تثبيت كرد تا بر قايق‌هاي توپ‌دار متمرکز شود و البته با اين كار از چيزهايي كه فراتر از اين ميدان بود، غافل شد.

رادار جاسوسی پرقدرت وینسنس، در ساعت 9:47، نقطه رو

به نقل از  سايت: aviny.com

مترجم: احمدرضا اميري ساماني

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

يادنامه حمله ناو آمريكايي به هواپيماي مسافربري ايران

براي مشاهده يادنامه حمله آمريكا به هواپيماي مسافربري ايران بر روي عكس كليك كنيد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *