تیتر خبرها
خانه / بخش 5) جنگ تحمیلی / 5)2) عملياتهاي پیروزمند رزمندگان اسلام / 5)2)2) والفجرها / عملیات‌ والفجر 8 (فاو)؛ اوج‌ حماسه‌ رزمندگان‌ سپاه‌ اسلام

عملیات‌ والفجر 8 (فاو)؛ اوج‌ حماسه‌ رزمندگان‌ سپاه‌ اسلام

‌با فتح‌ خرمشهر، دشمن‌ در صحنه‌ رويارويي‌ با رزمندگان‌ اسلام‌ به‌ لاك‌ دفاعي‌ فرو رفت. پيروزي‌هايي‌ كه‌ پس‌ از آن‌ به‌ دست‌آمد، برتري‌ قدرت‌ ايران‌ را در جبهه‌هاي‌ جنوب‌ آشكار كرد. اين‌ روند تا سال‌1364  يعني‌ شروع‌ حمله‌ ايران‌ به‌ شبه‌ جزيره‌ «فاو» ادامه‌ داشت.

عمليات‌ در اروند، پس‌ از بررسي‌هاي‌ لازم‌ و استفاده‌ از تجربيات‌ و به‌ كارگيري‌ تدابير مهم‌ نظامي‌ و اطلاعاتي‌ انجام‌ شد.  اين‌ تدابير در سه‌ بخش‌ مهم‌ يعني‌ آموزش، شناسايي‌ و تدارك‌ متمركز مي‌شد.

آموزش‌ نيروهاي‌ ايراني‌ در يگانهاي‌ مختلف‌ با روحيه‌هاي‌ بالا ادامه‌ پيدا كرد و تعدادي‌ از گردانها آموزشهاي‌ تخصصي‌ و ويژه‌ ديدند.

به‌ موازات‌ آن‌ شناسايي‌ منطقه‌ و بررسي‌ همه‌ عوامل‌ دخيل‌ در عمليات‌ انجام‌ پذيرفت.  اين‌ كار با حساسيت‌ و وسواس‌ از سوي‌ فرماندهان‌ دنبال‌ مي‌شد.

سعي‌ بر آن‌ بود كه‌ دشمن‌ به‌ هيچ‌ وجه‌ متوجه‌ حركات‌ در منطقه‌ نشود، چرا كه‌ اين‌ قطعه‌ از جبهه‌ براي‌ عراق‌ اهميت‌ ويژه‌ داشت.

فاو زميني‌ است‌ محصور در ميان‌ رودخانه‌ اروند، خليج‌ فارس‌ و خور عبدالله‌ كه‌ از سمت‌ خشكي‌ به‌ بصره‌ منتهي‌ مي‌شود.

در شمال‌ اين‌ منطقه‌ رودخانه‌ اروند و جزيره‌ آبادان‌ واقع‌ شده‌ و در فاصله‌90  كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ آن، شهر صنعتي‌ بصره‌ قرار دارد.

همچنين‌ در جنوب‌ فاو خور عبدالله، خليج‌ فارس‌ و در جنوب‌ غربي‌ بندر ام‌القصر قرار دارد.

گذشته‌ از همه‌اين‌ موارد، دو دليل‌ عمده‌ نزديكي‌ به‌ بصره‌ و گذرگاه‌ اتصال‌ به‌ خليج‌ فارس‌ كافي‌ بود كه‌ عراق‌ تدابير شديد و امكانات‌ وسيعي‌ را در منطقه‌ لحاظ‌ كند.

نكته‌ ديگر در شناسايي‌ها كه‌ قواي‌ ايران‌ مي‌بايست‌ بر آن‌ اشراف‌ و آگاهي‌ كامل‌ مي‌يافتند، وجود عوارض‌ طبيعي‌ بود كه‌ از مهمترين‌ آنها مي‌توان‌ به‌ رودخانه‌ خروشان‌ اروند اشاره‌ كرد.

رودخانه‌اي‌ كه‌ با اتصال‌ به‌ آبهاي‌ آزاد، شرايطي‌ استثنايي‌ دارد و به‌ لحاظ‌ عمق‌ و عرض‌ نيز با رودخانه‌هاي‌ ديگر متفاوت‌ است‌ و شايد يكي‌ از دلايل‌ غافلگيري‌ دشمن‌ همين‌ بود كه‌ عراق‌ تصور نمي‌كرد يگان‌هاي‌ رزمي‌ ايران‌ قادر به‌ عبور از اروند باشند.

از ماه‌ها پيش‌ يگان‌هاي‌ مهندسي‌ و تداركاتي‌ مشغول‌ آماده‌سازي‌ منطقه‌ و تأمين‌ نيروها بودند، كه‌ از جمله‌ مي‌توان‌ به‌ احداث‌ چند جاده‌ در ميان‌ نخلستان‌ها و تدارك‌ چندين‌ اسكله‌ ياد كرد.

سرانجام‌ عمليات‌ والفجر8  در ساعت‌22  و10  دقيقه‌ روز بيستم‌ بهمن‌ ماه‌1364  آغاز شد. نيروهايي‌ كه‌ ماه‌ها منتظر چنين‌ شبي‌ بودند، با شنيدن‌ رمز عمليات‌ هجوم‌ گسترده‌ خود را آغاز كردند: «بسم‌ الله‌ الرحمن‌ الرحيم. لاحول و لا قوه‌ الا بالله‌ العلي‌ العظيم، و قاتلوهم‌ حتي‌ لاتكون‌ فتنه. يا فاطمه‌ الزهرا، يا فاطمه‌ الزهرا، يا فاطمه‌ الزهرا»(سلام‌ الله‌ عليها).

با آغاز عمليات، لشكرها و تيپ‌هاي‌ نيروي‌ زميني‌ سپاه‌ پاسداران‌ با پشتيباني‌ آتش‌ توپخانه‌ ارتش‌ مبادرت‌ به‌ شكست‌ خط‌ دشمن‌ كردند.

با توجه‌ به‌ احتمالي‌ كه‌ در هوشياري‌ دشمن‌ مطرح‌ بود، شكستن‌ خط، پاكسازي‌ و گرفتن‌ سر پل‌ مناسب‌ نقش‌ اساسي‌ را در تضمين‌ موقعيت‌ عمليات‌ داشت.

غواص‌ها مي‌بايست‌ معابر را براي‌ نيروهاي‌ قايق‌سوار باز كنند تا آنها بتوانند از اين‌ معابر وارد ساحل‌ دشمن‌ شده‌ و تا روشنايي‌ صبح‌ منطقه‌ را جهت‌ تثبيت‌ و استحكام‌ سر پل‌ پاكسازي‌ كنند.

در لحظه‌ شكستن‌ خط‌ و درگيري‌ با عراقي‌ها، هواي‌ مه‌ آلود و نم‌ نم‌ باران‌ غواصان‌ را براي‌ انجام‌ بهتر عمليات‌ ياري‌ نمود. عراقي‌ها كه‌ غافلگير شده‌ بودند، بي‌هيچ‌ مقاومتي‌ پا به‌ فرار گذاشتند.

يكي‌ دو ساعت‌ پس‌ از درگيري، شنود بي‌سيم‌ دشمن‌ حكايت‌ از اوضاع‌ نابسامان‌ و به‌ هم‌ ريخته‌ خطوط‌ دفاعي‌ عراق‌ داشت.

هر يك‌ از فرماندهان‌ عراقي‌ نسبت‌ به‌ منطقه‌ تحت‌الحفظ‌ خود سلب‌ مسووليت‌ نموده‌ و يكسره‌ از رده‌هاي‌ بالاي‌ خود درخواست‌ كمك‌ مي‌كردند.

روز نخست‌ عمليات‌ در شرايطي‌ سپري‌ گرديد كه‌ دشمن‌ به‌ دليل‌ غافلگيري‌ طولاني، نا آگاهي‌ نسبت‌ به‌ اوضاع‌ و ابري‌ بودن‌ آسمان، براي‌ هر گونه‌ عكس‌العمل‌ زميني‌ و هوايي‌ مهلتي‌ نيافت، حتي‌ از سرمايه‌گذاري‌ جدي‌ در خصوص‌ نيروهاي‌ پياده‌ موجود و تجهيزات‌ عاجز ماند.

رزمندگان‌ ايراني‌ پس‌ از تصرف‌ كامل‌ فاو در محورهاي‌ بصره، ام‌القصر و «البحار» به‌ پيشروي‌ ادامه‌ دادند تا ارتش‌ عراق‌ را هر چه‌ بيشتر از شهر فاو دور نگهدارند.

پيشروي‌ رزمندگان‌ زنگ‌ خطر سقوط‌ بصره‌ را به‌ صدا درآورد و عراق‌ مجبور شد تا به‌ هر قيمتي‌ از پيشروي‌ قواي‌ ايران‌ بكاهد. در روزهاي‌ بعد درگيري‌هاي‌ سختي‌ بين‌ طرفين‌ روي‌ داد، ولي‌ اين‌ جنگ‌ و گريزها در كنار خور عبدالله‌ و منطقه‌اي‌ به‌ نام‌ «كارخانه‌ نمك» به‌ اوج‌ خود رسيد. اما عراق‌ ديگر نتوانست‌ به‌ خطوط‌ دفاعي‌ سابق‌ خود در منطقه‌ برگردد و به‌ شكست‌ خود در شهر فاو اعتراف‌ كرد. حدود دو ماه‌ منطقه‌ زير آتش‌ سنگين‌ و پاتك‌هاي‌ سخت‌ و بمبارانهاي‌ وحشتناك‌ شيميايي‌ قرار داشت‌ تا آنكه‌ رفته‌ رفته‌ اوضاع‌ آرام‌ گرفت‌ و خطوط‌ پدافندي‌ تثبيت‌ شد. در آن‌ ميان‌ توپخانه‌ نيروي‌ زميني‌ ارتش‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ با تلاش‌ بي‌وقفه‌ خود سعي‌ داشت‌ تا حد امكان‌ از رزمندگان‌ مستقر در خط، حمايت‌ و پشتيباني‌ نمايد.  در طي‌ عمليات‌ والفجر8  نزديك‌ به‌800  كيلومتر مربع‌ از خاك‌ عراق‌ آزاد گرديد و تلفات‌ و خساراتي‌ سنگين‌ بر دشمن وارد آمد. عراق‌ در جريان‌ عمليات‌ نزديك‌ به‌ 57000 تن‌ كشته‌ و زخمي‌ و اسير بر جاي‌ گذاشت‌ كه‌ در ميان‌ كشته‌ شدگان‌ يك‌ فرمانده‌ لشكر و5  فرمانده‌ تيپ‌ و در ميان‌ اسيران‌ چندين‌ سرهنگ‌ ستاد، سرهنگ‌ دوم، سرگرد و افسر جزء، خلبان‌ هواپيما و چرخبال‌ و چندين‌ درجه‌ دار وجود داشت.

در مجموع‌10  تيپ‌ پياده، كماندويي‌ و نيروي‌ مخصوص‌ و2  تيپ‌ زرهي،4  گردان‌ ضد هوايي،10  گردان‌ جيش‌ الشعبي‌ و5  گردان‌ توپخانه‌ دشمن‌100  درصد منهدم‌ گرديد.

همچنين‌ در جريان‌ عمليات‌ والفجر 8 (فاو) تعداد71  فروند از هواپيماهاي‌ دشمن،11  فروند چرخبال‌ و54  دستگاه‌ تانك‌ و نفربر،500  دستگاه‌ خودرو نظامي، 20 عراده‌ توپ‌ صحرايي،55  عراده‌ توپ‌ ضدهوايي،5  فروند ناوچه‌ جنگي،5  دستگاه‌ مهندسي‌ و دهها فروند قايق‌ منهدم،140  دستگاه‌ تانك‌ و نفربر،250  دستگاه‌ خودرو، 20 عراده‌ توپ‌ صحرايي،120  عراده‌ توپ‌ ضد هوايي‌ و3  دستگاه‌ رادار موشك‌ و دستگاه‌ مهندسي‌ ازميان‌ تجهيزات‌ ارتش‌ عراق‌ به‌ غنيمت‌ رزمندگان‌ ايران‌ درآمد.

در فرآيند74  روز نبرد گسترده‌ كه‌ صحنه‌ واقعي‌ رويارويي‌ نيروي‌ نظامي‌ و ماشين‌ جنگي‌ حزب‌ بعث‌ عراق‌ با توان‌ رزمندگان‌ قواي‌ ايراني‌ بود، ايران‌ بر سواحل‌ شمالي‌ خور عبدالله‌ و شبه‌ جزيره‌ فاو (شهر فاطميه) مسلط‌ و راه‌ ورود عراق‌ به‌ خليج‌ فارس‌ مسدود شد.

طراحي‌ اين‌ عمليات‌ ابتدا در سال‌1361  از سوي‌ سردار شهيد حسن‌ باقري‌ پس‌ از شناسايي‌ منطقه‌ اروند و فاو آغاز و در سال‌64  تكميل‌ و اجرا گرديد.

در اين‌ عمليات‌ جانشين‌ زرهي‌ قرارگاه‌ خاتم‌ الانبيا، سردار رضا اماني‌ و مسوول‌ لجستيك‌ قرارگاه‌ خاتم‌ و سردار محمد اثري‌نژاد و شهيد رضا چراغي‌ فرمانده‌ لشكر 27 حضرت‌ محمد رسول‌ الله(9) به‌ شهادت‌ رسيدند.

نام‌ عمليات:  والفجر8

زمان‌ اجرا: 11/20 /1364

مدت‌ اجرا: 74  روز

تلفات‌ دشمن‌ (كشته، زخمي‌ و اسير): 57000

رمز عمليات: يا فاطمه‌ الزهرا(سلام‌ الله‌ عليها)

مكان‌ اجرا: منطقه‌ عملياتي‌ اروند –   جزيره‌ فاو عراق‌ –   جنوبي‌ترين‌ محور جنگ‌

ارگان‌هاي‌ عمل‌كننده:  رزمندگان‌ سپاه‌ پاسداران‌ انقلاب‌ اسلامي‌

اهداف‌ عمليات: در هم‌ شكستن‌ ماشين‌ جنگي‌ عراق، فتح‌ شهر مهم‌ فاو، قطع‌ ارتباط‌ دريايي‌ عراق‌ با خليج‌ فارس‌ و تهديد شهر بصره‌ عراق‌

منبع: کتاب کارنامه عملیات رزمندگان اسلام

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

مروری بر عملیات غرور انگیز والفجر 8

برابر گزارش آنتوني کردزمن، کارشناس نظامي آمريکا، عراق در طول سالهاي 1362 تا 1364 مبلغ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *