مطالب تصادفی

قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر ایران و عراق چگونه شکل گرفت؟

قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر چگونه شکل گرفت؟

85650_964

تاریخ انتشار: چهارشنبه, ۱۳۸۸/۰۶/۲۵

یک ماه و نیم بعد از کنفرانس استانبول، در جریان کنفران سران عضو اوپک با میانجیگری هواری بومدین – رهبر فقید الجزایر، ملاقاتی بین محمدرضا شاه و صدام حسین روسای وقت دو کشور صورت گرفت که نتیجه آن اعلامیه الجزیره بود. به موجب این اعلامیه دو کشور توافق کردند که مرزهای آبی خود را بر اساس خط تالوگ[۱] تعیین کنند و در مرزها نیز یک کنترل دقیق و موثر به منظور رفع هر گونه نفوذ که جنبه «خرابکارانه» داشته باشد، اعمال نمایند.imagesCAGNELDG

به منظور اجرای اعلامیه الجزیره، وزرای امور خارجه ایران، عراق و الجزیره از تاریخ ۱۵ مارس تا ۱۳ ژوئن ۱۹۷۵، به ترتیب در تهران، بغداد، الجزیره و بغداد گرد آمدند. نتیجه این چهار نشست امضای « عهدنامه مربوط به مرز مشترک و حسن همجواری بین ایران و عراق» در ۱۳ ژوئن ۱۹۷۵، بود. این عهدنامه دارای ۳ پروتکل[۲] ضمیمه و یک الحاقیه به شرح زیر می باشد:

۱-    پروتکل راجع به علامت گذاری مجدد سرزمینی بین ایران و عراق.

۲-    پروتکل راجع به تعیین مرز در رودخانه های بین ایران وعراق.

۳-    پروتکل مربوط به امنیت در مرز ایران و عراق.

۴-    الحاقیه مربوط به بند ۵ ماده ۶ عهدنامه.

عهدنامه ۱۹۷۵، دارای ۴ موافقت نامه تکمیلی نیز هست که در ۲۶ دسامبر ۱۹۷۵، در بغداد به امضا رسید. این موافقت نامه ها عبارتند از:

-       موافقت نامه راجع به مقررات مربوط به کشتیرانی در اروند رود.

-       موافقت نامه راجع به استفاده از آب رودخانه های مرزی.

-       موافقت نامه راجع به تعلیف احشام.

-       و موافقت نامه راجع به کلانتران مرزی.

عهدنامه مذکور و ۳ پروتکل منظم به آن و چهار موافقت نامه تکمیلی به تصویب قوه مقننه ایران و عراق رسیده است.

شهید محسن وزوائی در میان رزمندگان اسلام قبل از شهادت، میان ماه گردون تا ماه من زمین تا آسمان باشد تفاوت وزوائی کجا و .....

شهید محسن وزوائی در میان رزمندگان اسلام قبل از شهادت، میان ماه گردون تا ماه من زمین تا آسمان باشد تفاوت وزوائی کجا و …..

طی اجلاس سران کشورهای عضو اوپک در الجزیره برگزار شد، با رعایت اصول احترام به تمامیت ارضی و تجاوز ناپذیری مرزها و عدم دخالت در امور داخلی، طرفین تصمیم گرفتند:

۱-  مرزهای زمینی خود را بر اساس پروتکل قسطنطنیه مورخه ۱۹۱۳ و صورت جلسه های کمیسیون تعیین مرز مورخه ۱۹۱۴، تعیین کنند.

۲-    مرزهای آبی خود را بر اساس خط تالوگ تعیین نمایند.

۳-    با این کار دو کشور امنیت و اعتماد متقابل را در امتداد مرزهای مشترک خویش برقرار خواهند ساخت.

۴-  دو طرف توافق کرده اند که مقررات فوق، عواملی تجربه ناپذیر جهت یک راه حل کلی بوده و نتیجتاً بدیهی است که نقض هر یک از مفاد موارد فوق، مغایر روحیه توافق الجزیره می باشد.

در جریان انعقاد قرارداد ۱۹۷۵ و مراحل مختلف آن، وزیر امور خارجه الجزیره به عنوان نماینده دولت مورد قبول طرفین شرکت داشت و اسناد را امضا می نمود.

روابط ایران و عراق که از سال ۱۹۷۵، بر مفاد قرارداد الجزایر متکی بود، با ظهور دولت جمهوری اسلامی ایران بر اساس احترام به « اصل وفای به عهد» ادامه یافت و دولت انقلابی ایران مفاد آن را دقیقاً رعایت کرد. پایبندی دولت جمهوری اسلامی ایران به عهدنامه ۱۹۷۵، تا این حد بود که حتی، پس از بمباران روستاهای مرزی ایران در تاریخ ۱۴/۳/۱۳۵۸، توسط جنگنده های عراق، دولت ایران بدون اقدام متقابل و به منظور کاهش تشنج، استاندار آذربایجان غربی را جهت مذاکره با استاندار سلیمانیه، به عراق اعزام کرد.

چرا قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، متزلزل شد؟

اگرچه در عهدنامه ۱۹۷۵، الجزایر مرز دو کشور ایران و عراق در « اروند رود» بر اساس خط تالوگ تعیین شد و صدام حسین رییس جمهور عراق هم قبلاً اعلام کرده بود که عراق حاکمیت مشترک ایران و عراق را بر اروند رود، محرز و پذیرفته شده می داند، ولی ظهور انقلاب اسلامی در ایران و ارزیابی غلط حزب بعث عراق و حامیانش از اوضاع داخلی موجب شد که آنها مجدداً در صدد دستیابی به کال این آبراه برآیند و از این رو عمده سخنان حکام عراق حول حاکمیت بر این رودخانه دور می زد.

صدام حسین در سال ۱۳۵۹، اعلام داشت که « قرارداد مرزی یا مرزبندی مزبور در آب های شط العرب به نفع ایرانیان بوده است.»[۳]

وی در فروردین سال ۱۳۵۹، مطابق با آوریل ۱۹۸۰، طی مصاحبه ای که به وسیله خبرگزاری ها مخابره شد، برای توقف حالت خصمانه ایران و عراق سه شرط اعلام کرد:

۱-    خروج بیقید و شرط ایران از جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی.

۲-    بازگرداندن دنباله شط العرب به حالت قبل از ۱۹۷۵٫

۳-    به رسمیت شناختن عربی بودن خوزستان (با نام مجعول عربستان)

دستاویز دیگر که حکام عراق بر آن تأیید داشتند، مسأله الحاق قسمتی از خاک ایران یعنی استان خوزستان بود که چشم حکام بعث به آن دوخته شده و دیگری مسأله عربی بودن سه جزیره ایرانی تنب بزرگ و تنب کوچک و ابو موسی بود.

صدام حسین در فروردین ۱۳۵۹ در شمال عراق، طی یک حمله شدید به مقامات جمهوری اسلامی ایران، گفت:

« عراق آماده است با زور تمام اختلافات خود را با ایران حل کند.»

وی در اجلاس فوق العاده مجلس ملی عراق در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۸۰ (۲۶/۶/۱۳۵۹) ضمن اعلام لغو یک جانبه عهدنامه ۱۹۷۵، الجزایر گفت:

« الغای عهدنامه مذکور، مصب[۴] شط العرب را به وضع قانونی آن قبل از قرارداد ۶ مارس ۱۹۷۵، باز می گرداند و بدین ترتیب رودخانه مذکور همان طور که در طول تاریخ نیز چنین بوده است، به عراق و اعراب تعلق می گیرد و عراق علیه هر کسی که بخواهد با این تصمیم قانونی و بر حق مخالفت ورزد با قدرت و توانایی تمام مقابله خواهد کرد.»

سوالی که مطرح می شود این است که چرا صدام حسین قراردادی را که بر اساس ماده ۴ آن «دائمی» و «لا یتغیر» و « غیر قابل نقض» بود، را یک جانبه نقض کرد و حتی در تلویزیون عراق این معاهده را پاره کرد؟

دولت نوپای جمهوری اسلامی، بارها و در موقعیت های مختلف موضوع پایبندی خود را به معاهده الجزایر به اطلاع مقامات عراق رسانده و یادآوری کرده بود که آمادگی هر گونه اقدام مشترک در خصوص اجرای قرارداد مزبور را دارد.

۱- خط فرضی  است که از عمیق ترین قسمت قابل کشتیرانی بستر رودخانه عبور می کند، چنین خطی برای تعیین مرر در رودخانه های مرزی بین کشورها بسیار مناسب است.

۲- به معنای صورت جلسه مذاکرات سیاسی – متمم قراردادها و عهدنامه های رسمی

۱- جمهوری اسلامی – شماره ۵۳۰- اول مهر ۱۳۷۶

۱- مصب: به معنای جای ریزش آب – جایی که آب رودخانه وارد دریا می شود.

About سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>