تیتر خبرها
خانه / بخش 4) انقلاب اسلامی / 4)1) قرار دادهاي استعماري كه بر ملت ايران تحميل گرديد / افشاگری امام خمینی رحمه‏الله درباره پذیرش قانون کاپیتولاسیون

افشاگری امام خمینی رحمه‏الله درباره پذیرش قانون کاپیتولاسیون

اشاره

حاکمان ایران از ابتدای برقراری ارتباط با کشورهای اروپایی، امتیازهایی به آنها می‏دادند که معمولاً یک‏طرفه بود. شمار این امتیازها، اعطای حق مصونیت قضایی یا همان کاپیتولاسیون بود. پیشینه این امتیاز را باید در زمان مغول و اوج‏گیری آن را در عهد قاجار و در عهدنامه ترکمن‏چای میان ایران و روس جست‏وجوکرد. قرارداد کاپیتولاسیون به مدت یک قرن در ایران اجرا می‏شد تا اینکه دولت روسیه تزاری سقوط کرد و در جریان مشروطه با آن مخالفت‏ها شد و سرانجام در سال 1306 لغو گردید.رژیم وابسته پهلوی در سال 1343، به دستور ارباب خود، امریکا مرتکب جنایت بزرگی شد و بار دیگر کاپیتولاسیون را برقرار ساخت. موضع‏گیری قاطع و افشاگرانه امام خمینی رحمه‏الله بر ضد کاپیتولاسیون، نقطه عطفی در نهضت اسلامی ایران در مبارزه رژیم پهلوی به شمار می‏رود. این کار، به تبعید امام و جدایی افتادن میان امام و امت به مدت چهارده سال انجامید. با این حال، پرونده کاپیتولاسیون، سرانجام باپیروزی انقلاب اسلامی بسته شد.فریادی دراوج سکوت تقویم، چهارم آبان سال 1343 را نشان می‏داد. آن روز، روز ولادت دخت بزرگ پیامبر، حضرت زهرای اطهر علیهاالسلام بود، ولی بر سیمای فرزند او، خمینی بزرگ رحمه‏الله ، نشانی از شادی و آرامش دیده نمی‏شد. گویی آن روز، روز عزای ملت ایران بود و البته این‏گونه بود. مدرسه فیضیه قم، از جمعیت موج می‏زد و آماده حضور مرجع بزرگ ایران بود. خمینی کبیر رحمه‏الله سخنان روشن‏گرانه خود را این‏گونه آغاز کرد: «إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ. من تأثر قلبی خودم را نمی‏توانم انکار کنم. قلب من در فشار است. ایران دیگر عید ندارد. عید ایران را عزا کردند ما را فروختند، استقلال ایران را فروختند. عزت ما پای‏کوب شد. عظمت ایران از بین رفت. عظمت ارتش ایران را پای‏کوب کردند. قانونی به مجلس بردند… مستشاران نظامی (خارجی) را… با خانواده‏هایشان، با کارمندان اداری‏شان، با هر کس به آنها بستگی دارد، اینها از هر جنایتی که در ایران بکنند، مصون هستند. اگر یک خادم امریکایی یا اگر یک آشپز امریکایی، مرجع تقلید شما را وسط بازار ترور کند، پلیس ایران حق ندارد جلو او را بگیرد. دادگاه‏های ایران حق ندارند او را محاکمه کنند باید برود امریکا. آنجا ارباب‏ها، تکلیف را معیّن کنند. ما این قانون را که در مجلس واقع شد، قانون نمی‏دانیم. ما این مجلس را مجلس نمی‏دانیم، ما این دولت را دولت نمی‏دانیم، اینها خاینند به مملکت ایران، خاینند».تعریف کاپیتولاسیون کاپیتولاسیون در روابط بین‏الملل عبارت است از معاهده‏هایی که به موجب آن، کشوری خارجی در مملکتی دیگر، از بعضی حقوق و امتیازها برای اتباع خود برخوردار می‏شوند که از آن جمله، حق قضاوت کنسولی و اجرای مجازات است. حق قضاوت کنسولی یعنی اینکه قوانین دولت خارجی از سوی کنسول آن کشور، در محل اجرا می‏شود. کاپیتولاسیون از نظر حقوقی هم قراردادهایی است که کشورهای زورمند و استعمارگر به ویژه در قرن نوزدهم بر دولت‏های ضعیف تحمل می‏کردند. بر پایه آن قراردادها، اتباع دولت‏های استعماری پس از ورود به کشور ضعیف، تحت حاکمیت محکمه‏های دولت متبوع خودشان باقی می‏ماندند و دادگاه‏های کشور ضعیف، حق محاکمه آنها را نداشتند. بنابراین با استفاده از کاپیتولاسیون، کشوری که از نظر سیاسی، نظامی و اقتصادی برتری داشت، به راحتی می‏توانست خود را از قید و بندهای قوانین جزایی و مدنی کشور ضعیف‏تر خارج کند و با این عمل، به تحقیر ملت‏ها و دولت‏های ناتوان بپردازد و دستگاه و تشکیلات قضایی و دادگاهی آنها را بی‏اعتبار نشان دهد.تاریخ کاپیتولاسیون در ایران در دوره صفویه، قاجار و پهلویدوران صفویه، دوره روابط گسترده ایران و اروپا بود. حاکمان ایرانی، امتیازهای گوناگون را در فرمان‏ها و معاهده‏های متعددی به دولت‏های استعمارگر اروپایی دادند. در این دوران، کشورهای انگلستان، هلند و فرانسه، حق قضاوت کنسولی را در ایران به دست آوردند. در دوره قاجار، بستن قرارداد ترکمن‏چای با روس‏ها، سرانجامِ انحطاط سیاسی ایران در سیاست جهانی بود و ایران را به منطقه نفوذ روس‏ها تبدیل کرد. با روشن شدن ماهیت کاپیتولاسیون و آسیب‏هایی که در پی داشت، در دوران مشروطه و پس از آن، آهنگ مخالفت با کاپیتولاسیون آغاز شد و تقریبا تمامی دولت‏ها از آن پس به دنبال لغو کاپیتولاسیون بودند. با انقراض سلسله قاجار، انگلیس‏ها که خیالشان از بابت وجود حکومت قوی ضدکمونیستی در ایران راحت شده بود، مانعی ندیدند که رژیم رضاخان، بعضی از امتیازهایی را که بیگانگان در قرن نوزدهم گرفته بودند، لغو کند تا بدین وسیله، بر اعتبار خود بیفزایند. یکی از این امتیازها، کاپیتولاسیون بود که سال 1306 لغو شد تا آنکه در37 سال بعد؛ یعنی سال 1343، حکومت پهلوی بار دیگر به چنین ذلتی تن سپرد.مبارزه امیرکبیر با کاپیتولاسیون در زمان قاجارامیرکبیر، شخصیتی بیدار و وطن‏دوست بود که از نتایج اجرای کاپیتولاسیون در ایران به خوبی آگاهی داشت. او در بسیاری موارد، این قانون را نادیده گرفت و شجاعانه به مجازات خاطیان وابسته به سفارت‏خانه‏های خارجی پرداخت. به دستور او، یکی از مأموران سفارت روس را که در برابر دیدگان مردم بدمستی کرده بود، دستگیر کردند و در میدان ارگ تهران شلاق زدند. در زمان امیرکبیر، سفارت‏خانه‏ها و کنسولگری‏های بیگانه، به پناه‏گاه افراد مجرم تبدیل شده بود و امیر از این وضعیت اظهار نارضایتی و نگران

درباره ی مدیریت

مطلب پیشنهادی

متن معاهده گلستان

جنگ اول ايران و روس اعليحضرت قضا و قدرت، خورشيد رايت، پادشاه جم جاه و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *