مطالب تصادفی
Home / بخش 2) لانه جاسوسی آمریکا در ایران / 2)8) مقالات پیرامون تسخیر لانه جاسوسی و اقدامات آمریکا بر علیه ایران و تحریمهای یکجانبه و قرارداد الجزایر / مفاد قرار داد الجزایر بین ایران و آمریکا چیست؟ منابع و کتبی که پیرامون این برهة تاریخ معاصر (اشغال لانة جاسوسی و گروگانگیری ۴۴۴ روزه) نوشته شده را معرفی نمائید؟

مفاد قرار داد الجزایر بین ایران و آمریکا چیست؟ منابع و کتبی که پیرامون این برهة تاریخ معاصر (اشغال لانة جاسوسی و گروگانگیری ۴۴۴ روزه) نوشته شده را معرفی نمائید؟

مفاد قرار داد الجزایر بین ایران و آمریکا چیست؟ منابع و کتبی که پیرامون این برهة تاریخ معاصر (اشغال لانة جاسوسی و گروگانگیری ۴۴۴ روزه) نوشته شده را معرفی نمائید؟

پاسخ :

در پاسخ به این سوال چند جهت را باید مورد توجه و بررسی قرار داد:.

۱٫ زمینه‌های پیدایش مسأله گروگانگیری و تسخیر لانة جاسوسی آمریکا.

۲٫ مفاد قرار داد الجزایر بین ایران و آمریکا.

۳٫ معرفی منابع جهت بررسی این رویداد.

زمینه‌های پیدایش تسخیر لانة جاسوسی آمریکا و مسأله گروگانگیری

عواملی که سبب تسخیر لانة جاسوسی آمریکا شد اجمالاً عبارتند از:

۱٫ این‌که سفارت آمریکا در ایران تحت پوشش فعالیتهای دیپلماتیک به فعالیت‌های اطلاعاتی و جاسوسی و برپایی انواع  توطئه ها و شورشها بوسیله ایادی خود برای سرنگونی نظام نو پای اسلامی مشغول بود.

فرانسیس آنتونی بویل (استاد دانشکدة حقوق دانشگاه دیلینوی آمریکا) چنین می‌گوید: «این‌که سفارت آمریکا در تهران درگیر فعالیتهای گستردة اطلاعاتی و امنیتی بود که مأموران اطلاعاتی آمریکا تحت عنوان دیپلمات در آنجا انجام می‌دادند، غیر قابل انکار است چرا که سفارت، اولین منبع برای هدایت مسائل اطلاعاتی و امنیتی آمریکا بود.[۱]»

۲٫ پذیرفتن شاه معدوم توسط دولت آمریکا

اقدام دولت آمریکا در پذیرش شاه فراری نه تنها از نگاه انقلابیون داخلی بلکه به اعتراف ناظران خارجی نیز احتمال مداخله جدی امریکا در ایران به منظور ناکام گذاشتن حرکت انقلابی مردم و بازگرداندن شاه به سلطنت و اجرای سناریویی همچون کودتای ۲۸ مرداد را به شدّت افزایش داده بود و عکس العمل انقلابی ملّت ایران از جمله تصرف سفارت آمریکا و گروگانگیری در پشت در ایران با توقیف دیپلماتهای آمریکا در ۴ نوامبر ۱۹۷۹ آغاز نشد بلکه تصمیم کارتر مبنی بر پذیرش شاه برای معالجه که امکانات آن در دیگر جاها نیز فراهم بود باعث بروز این بحران گردید.»[۲]

مفاد قرارداد الجزایر بین ایران و آمریکا

در ۲۳ آبان ۱۳۵۸ یعنی۱۰ روز بعد از گروگانگیری، آمریکا کلیه اموال و دارائیهای ایران را مسدود کرد و در ۲۰ فروردین سال ۵۹ روابط خود را با ایران قطع کرده همچنین در تاریخ ۵ اردیبهشت ۵۹ آمریکا سعی کرد با یک سلسله عملیات کماندویی گروگانها را آزاد نماید که منتهی به ماجرای طبس شد و ناامید از صحنه عقب نشست و سعی در حل مناقشه از راه مذاکره نمود از سوی ایران «در مجلس، کمیسیون ویژه‌ای به نام کمیسیون بررسی و حل مساله گروگانها تشکیل شد، این کمیسیون ویژه در ۱۱ آبان ۵۹ گزارشی از موضوع تهیه کرد که در جلسة علنی مجلس ارائه شد و در پایان آن اعلامیه‌ای به صورت قطعنامه صادر کرد که ۴ شرط برای آزاد شدن گروگانها قائل شده بود ۱٫ آزاد شدن و رفع انسداد از داراییها و اموال داخلی ایران؛ ۲٫ ختم کلیة دعاوی و قرار توقیفها علیه ایران؛ ۳٫ برگرداندن اموال شاه و خانوادة وی؛ ۴٫ عدم دخالت آمریکا در امور ایران؛[۳] دولت شهید رجائی با در دست داشتن همین قطعنامه وزیر مشاور در امور اجرایی (آقای بهزاد نبوی) را مأمور قضیه کرد و گروهی از کارشناسان بانک مرکزی و وزارت خارجه و مشاورین حقوقی تشکیل شد و در شرایط سیاسی کاملاً فشرده و خاصی که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هم در جریان بود مذاکرات غیر مستقیمی از طریق دولت الجزایر با آمریکا شروع شد که دو ماه واندی بیشتر طول نکشید و بالاخره منجر شد به انعقاد و انتشار بیانیه‌های الجزایر در تاریخ ۲۹ دیماه ۱۳۵۹ (۱۹ ژانویه ۱۹۸۱)، «بیانیة الحزایر مشتمل بر دو سند اصلی است که عبارتند از بیانیة کلی و بیانیة حل و فصل دعاوی و دارای یک سند تعهدات است که در واقع راه و روشهای اجرای بعضی توافقهای مالی طرفین را مشخص کرده است.»

ـ سند اوّل بیانیة کلی است که حاوی اصول کلی مورد توافق دو کشور است و شامل ۴ بخش و ۱۷ بند است

بخش ۱٫ عدم مداخله آمریکا در امور داخلی ایران «حاوی ۱ بند»

بخش ۲ و ۳ ـ استرداد داراییهای ایران و حل و فصل دعاوی «حاوی ۱۰ بند»

بخش ۴ برگشت داراییهای خانواده شاه

«حاوی ۵ بند» این بیانیه متضمن یک مؤخره تحت عنوان حل و فصل اختلافات ناشی از اجرا یا تفسیر خود بیانیه نیز هست که در یک بند توضیح داده شده است در مقابل دولت ایران متعهد شده است که ۵۲ تن اتباع آمریکا (گروگانها) را آزاد نماید همچنین دعاوی آمریکا علیه دولت ایران که در دیوان بین‌المللی دادگستری در خصوص تصرف سفارت آن کشور در تهران و دستگیری دیپلماتهای آمریکایی مطرح می‌شود را بپذیرد همچنین دو کشور توافق نمودند که حل و فصل دعاوی مطروحه علیه ایران در محاکم آمریکا یا سایر کشورها از طریق ارجاع آن‌ها به یک داوری بین‌المللی انجام شود

ـ سند دوّم عبارت است از بیانیة حل و فصل دعاوی که دارای ۸ ماده است و طی آن توافق گردید که یک هیئت داوری ۹ نفره به نام «دیوان داوری دعاوی ایران ـ آمریکا» در شهر لاهة هلند تشکیل شود تا به دعاوی طرفین شامل دعاوی اتباع یک طرف علیه دولت طرف مقابل و دعاوی تجاری دو دولت علیه یکدیگر، نیز دعاوی و اختلافات ناشی از تفسیر و اجرای بیانیه‌های الجزایر و بالاخره دعاوی متقابل ناشی از آن‌ها رسیدگی نماید.

ـ سند سوم از مجموعه اسناد موسوم به بیانیه‌های الجزایر عبارت است از سند تعهدات که در واقع مکانیسم اجرای پاره‌ای از تعهدات مالی آمریکا و ایران است که اساس آن‌ها در بیانیة کلی آمده است.»[۴]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

۱٫ محبی، محسن بیانیه‌های الجزایر، نشر خیام تهران ۷۸ از ص ۲۶۵ تا ۳۵۵٫

۲٫ امیر رضا ستوده، حمید کاویانی، بحران ۴۴۴ روزه در تهران، نشر ذکر، تهران ۷۹ از ص ۱۴۴ تا ۱۵۹ «از ص ۱۶۰ تا ۱۸۰» (متن کامل گزارش نخست وزیر «شهید رجائی» به مجلس که مضمون قرار داد الجزایر در آن بیان شده است)[۱] . ستوده، امیر رضا، کاویانی، حمید، بحران ۴۴۴ روزه در تهران، نشر ذکر، ۷۹،ص ۷۸٫

[۲] . همان، ص ۷۲ و ۷۳٫

[۳] . محبی، محسن بیانیه‌های الجزایر، نشر خیام، تهران ۷۸، ص ۲۵ و ۲۶٫

[۴] . محبی، محسن بیانیه‌های الجزایر، همان، ص ۲۷۰ و ۲۷۱ و ۲۷۲٫

About سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>