تیتر خبرها

بازخواني اولين تجاوز نظامي ارتش آمريكا به خاك ايران

■ جرقه‌اي در دل آتش

شايد كسي فكرش را نمي‌كرد كه در يكي از روزهاي سرد و پر تب و تاب آبان 1358 سه دانشجو از سه دانشگاه مختلف تهران، هسته اوليه گروهي را شكل دهند كه دانشجويان پيرو خط امام نام گرفت و همين گروه باعث بحراني عميق براي دولت آمريكا شوند. آن سه كه بعداً كميته‌اي پنج نفره شدند به اتفاق دانشجوياني ديگر از دانشگاه‌هاي تهران ساعت 10 صبح روز 13 آبان 1358(4 نوامبر 1979) پس از هماهنگي با محمد موسوي خوئيني‌ها و كميته‌هاي انقلاب و اطمينان محسن رضايي فرمانده سپاه پاسداران مبني بر حفاظت و حمايت از آنان، طي يك برنامه و هدف از پيش تعيين شده از ديوارهاي سفارت آمريكا واقع در خيابان تخت جمشيد (طالقاني) بالا رفتند و 66 نفر از اعضاي سفارت آمريكا را به گروگان گرفتند.

شايد هراس از كودتايي ديگر شبيه 28 مرداد توسط آمريكايي‌ها بنياد فكري چنين اقدامي بود كه انقلابيون مي‌خواستند از چيزي شبيه آن جلوگيري كنند. پيش از آن در 25 بهمن 1357 يك بار ديگر سفارت آمريكا توسط 150 نفر از افراد مسلح گروه‌هاي چپ و ماركسيستي مورد حمله قرار گرفته بود اما سفارت در طول سال گذشته به كار خود ادامه مي‌داد و در 28 بهمن همان سال نيز دولت آمريكا، دولت موقت را به رسميت شناخته بود.

اين اقدام بي‌سابقه واكنش‌هاي بسياري در پي داشت. به هر حال سفارت يك كشور طبق موازين بين‌المللي جزو خاك آن كشور محسوب مي‌شود. اما دانشجويان در سفارت مدارك بسياري از دخالت دولت آمريكا و ارتباطات آنان با برخي عوامل در داخل ايران را يافته و تحت عنوان اسناد لانه جاسوسي منتشر كردند. دو روز بعد قرارداد 1959 ميان ايران و آمريكا لغو شد و دولت موقت استعفا داد.

در 16 آبان شوراي امنيت سازمان ملل خواستار آزادي فوري گروگان‌هاي آمريكايي شد اما تهران هيچ واكنشي به اين خواسته انجام نداد و بحران گروگان‌گيري در تهران به مهم‌ترين مسأله در صدر خبرها تبديل شد. حالا همه‌ي نگاه‌‌ها متوجه ايران شده بود.

■ جيمي بدشانس

هزاران كيلومتر آن‌طرف‌تر در اتاق بيضي كاخ سفيد به جيمي كارتر به عنوان بدشانس‌ترين رييس‌جمهور آمريكا گزارش‌هاي ناگواري مي‌رسيد. وي شتاب‌زده دستور اخراج برخي از ايرانيان را از خاك آمريكا داد و دستور داد خريد نفت از ايران متوقف شود و دارايي‌هاي ايران در آمريكا توقيف شد. ديدار جرج هانس نماينده كنگره آمريكا با صادق قطب‌زاده هم نتوانست كمكي به حل ماجرا بكند. آمريكا به ديوان بين‌المللي لاهه شكايت برد اما باز هم انقلابيون به اين اقدام و تهديدها توجهي نكردند.

غير از 10 نفر از كاركنان زن و سياه‌پوست كه آزاد شدند تنها 5 نفر از آنها توانستند زيركانه و تحت پوشش و حمايت سفارت كانادا در تاريخ 8 بهمن از چنگ گروگان‌گيرها بگريزند. صادق قطب‌زاده به عنوان وزير امور خارجه ايران در ديدار با آمريكايي‌ها، آزادي گروگان‌ها را منوط به كشتن شاه مي‌داند و شاه مابين چند كشور معلق و آواره بود.

تمام اين بحران‌ها دولت جيمي كارتر را تحت شديدترين فشار دوران رياست جمهوري خود گذاشته و افكار عمومي آمريكا را متوجه او ساخته بود و او بايد كاري مي‌كرد. او دوسال پيش در تهران گيلاس مشروبش را به افتخار شاه بالا برده بود و ايران را جزيره ثبات خوانده بود و حالا اوضاع دقيقاً برعكس تمام آنچه بود كه فكرش را مي‌كرد.

■ به جنگجويان بگو

وقتي ديپلماسي شكست مي‌خورد، جنگ آغاز مي شود و جنگ خيلي وقت بود آغاز شده بود. كارتر يك ماه بعد از گروگان‌گيري، كنگره آمريكا را به دادن يك بودجه هنگفت براي دخالت نظامي تشويق كرد و با تاييد كنگره استارت كار زده شد.

در صحراي آريزونا يك گروه كماندويي متشكل از 90 نفر كماندوي زبده از نيروهاي دلتا تعليمات نظامي ويژه‌اي مخصوص عمليات در خاك ايران و تحت شرايط شبيه‌سازي شده ديدند. هدف از آموزش آنان درگير كردن در يك عمليات پيچيده براي آزادسازي مستقيم گروگان‌هاي آمريكايي در تهران بود.

با شكست تمام تلاش‌هاي ديپلماتيك و انواع تحريم‌ها و فشارها عليه ايران، روز 22 فروردين 1359 (11 آوريل) كارتر طي يك جلسه اضطراري شوراي امنيت ملي آمريكا به «زبيگنيو برژينسكي» مشاور امنيت ملي رئيس جمهوري آمريكا مي‌گويد: «به نظرم امكان خلاصي گروگان‌ها بسيار بعيد به نظر مي‌رسد و ما بايستي حاكميت خود را اعلام كنيم و حالا وقت آن است كه عمل مناسب انجام پذيرد و جدول زماني آن هم تهيه شود».

جدول زماني بلافاصله براي عمليات تهيه شده و ژنرال جونز رييس ستاد مشترك ارتش آمريكا 4 ارديبهشت را به عنوان شروع عمليات «پنجه عقاب»اعلام مي‌كند.

■ پنجه عقاب

كماندوهاي آموزش ديده در صحراي آريزونا پس از برنامه ريزي به قاهره اعزام شده و روز پنج شنبه 4 ارديبهشت 1359 شش هواپيماي سي -130به همراه آنان به ناو هواپيمابر اتمي «يو اس اس نيميتز» كه در درياي عمان منتظر آغازعمليات بود، منتقل شدند.

قرار است هواپيماها با 8 فروند هلي‌كوپتر در صحراي طبس فرود آيند سپس آنها را به اطراف تهران منتقل كرده و آنجا با كاميون به سفارتخانه حمله كنند. پيش از آن برخي عوامل در ايران با اين نقشه هماهنگ شده بودند. جيمي كارتر با تجهيزات كنترل ماهواره‌اي نظارت بر عمليات را بر عهده داشت.

برژينسكي در كتاب خود «انتخاب‌هاي دشوار» مي‌نويسد: «عمليات نظامي نيروهاي دلتا جمعا دو روز (از چهارم تا ششم ارديبهشت ۱۳۵۹) به طول مي‌انجاميد. در شب اول، هشت هلي كوپتر و شش هواپيماي سي ـ۱۳۰ در عمق خاك ايران در ميان كوير فرود مي‌آمدند. هلي‌كوپترها پس از سوخت‌گيري شبانه در نزديكي طبس، به نقطه اي در نزديكي تهران حوالي دماوند پرواز مي‌كردند و تمام روز را در انتظار فرا رسيدن شب در اين نقطه توقف مي‌نمودند. حمله به سوي سفارت كه محل نگاهداري گروگان‌هاي آمريكايي بود، در شب دوم با كاميون‌هاي ارتشي كه قبلا تدارك شده بود، انجام مي‌گرفت و يك گروه جداگانه هم براي نجات بروس لينكن كاردار سفارت و دو آمريكايي ديگر كه در محل وزارت امور خارجه ايران نگاهداري مي‌شدند در نظر گرفته شده بود».

■ جايي كه عقاب‌ها مي‌ميرند

با ورود به حريم هوايي ايران، يكي از هلي‌كوپترها در 120 كيلومتري راور كرمان دچار نقص فني شده و ناگزير فرود مي‌آيد و سرنشينان آن به هلي‌كوپتر ديگري منتقل مي‌شوند. همان هلي‌كوپتر نيز دچار نقص فني شده و به ناچار به ناو هواپيمابر نيميتز برمي‌گردد.

شش هواپيما و شش هلي‌كوپتر ديگر خود را به صحراي طبس رسانده و در تاريكي شب فرود مي‌آيند. در حال سوختگيري يكي ديگر از هلي‌كوپترها دچار نقص فني مي‌شود و در مجموع هنوز عمليات آغاز نشده سه فروند هلي‌كوپتر از دست مي‌رود. با از كار افتادن اين هلي‌كوپتر برنامه عمليات به هم مي‌ريزد زيرا طبق محاسبات براي مرحله بعدي حداقل به شش هلي‌كوپتر نياز داشتند.

به مركز عمليات و سپس به كارتر گزارش مي‌شود و وي دستور توقف عمليات و بازگشت نيروها را مي‌دهد. اما هنگام برخاستن هواپيما و هلي‌كوپترها توفان شن آغاز مي‌شود و يك هواپيما و يك هلي‌كوپتر به هم خورده و هر دو آتش مي‌گيرند. در اين حادثه هشت نفر از نيروهاي آمريكايي در آتش مي‌سوزند و بقيه موفق مي‌شوند خود را به نيميتز برسانند.

برژينسكي در مورد حالت كارتر پس از دستور توقف عمليات مي‌نويسد: «وي بعداً سرش را ميان دو دست گرفت و به مدت چند ثانيه روي ميز گذاشت. من فوق‌العاده دلم براي او سوخت. همين طور براي كشورم. ساعت 5 و پانزده دقيقه بود كه كارتر خبر ديگري مبني بر برخورد يك هلي‌كوپتر با يك هواپيماي سي-130 و آتش گرفتن آنها از ژنرال جونز دريافت كرد. اين برخورد همراه با تلفات جاني بوده است. كارتر باشنيدن اين خبر مانند مار زخمي به خود پيچيد و آثار درد و نگراني بر تمامي صورت او آشكار شد». و بدين ترتيب عمليات شكست خورده و پنجه عقاب مي‌شكند.

■ شانس بازنشستگي

شكست عمليات افكار عمومي آمريكا را متوجه كارتر كرد. او شكست خورده و به قولي شرافت ملي آمريكايي را زير سؤال برده بود. چند روز بعد سايروس ونس وزير امور خارجه آمريكا در اعتراض به اين امر استعفا داد. مدتي بعد جنازه‌هاي سوخته سربازان آمريكايي به دولت آمريكا تحويل شد. كارتر چند ماه بيشتر دوام نياورد و در آبان همان سال جاي خود را به رونالد ريگان داد و چند ماه بعد از روي كار آمدن ريگان با كش و قوس‌ها و تهديدات فراوان از دو طرف، بالاخره با مذاكراتي كه انجام شد و با ميانجي‌گري الجزاير مبني بر بازپس دادن 70 درصد از اموال بلوكه شدن ايران، گروگان‌ها پس از 444 روز و در سي‌ام دي 1359 آزاد شدند.

كارتر كه در زمان رياست‌جمهوري‌اش با بحران‌هاي بسيار بدي روبرو بود پس از رياست جمهوري اقبال بيشتري داشت! او بعد از رياست جمهوري توانست با ميانجي‌گري در مسائل مختلف جهاني، در نقش يك فرد صلح‌دوست ظاهر شود و جايزه صلح نوبل 2002 را براي دفاع از حقوق بشر، پيشرفت دموكراسي و پيشرفت اقتصادي ببرد!

■ پايان ميهماني

پس از شكست عمليات بدين شيوه، ابوالحسن بني‌صدر رييس جمهور وقت به عنوان فرمانده كل قوا بلافاصله دستور بمباران لاشه هواپيما و هلي‌كوپتر به جا مانده را مي‌دهد. دولتمردان ايران اين كار او را اكنون خيانت براي از بين بردن مدارك داخل هلي‌كوپترها مي‌نامند به ويژه اين كه در محل بمباران محمد منتظرقائم فرمانده سپاه يزد نيز كه در حال محافظت از منطقه بوده بر اثر بمباران جان مي‌بازد.

ابوالحسن بني‌صدر در كتاب خاطرات خود (درس تجربه) مي‌نويسد: «موقعي كه مسأله طبس پيش آمد در خوزستان بودم. رئيس‌ ستاد ارتش سرلشگر شادمهر به من تلفن كرد و گفت كه هواپيماها و هليكوپترهاي آمريكايي آمدند به طبس. من به خلبان گفتم كه برود بالاي آن منطقه. آنها گفتند، ممكن است آمريكايي‌ها هنوز آنجا باشند و هواپيماي ما را بزنند. گفتم: بايد خطر را پذيرفت. يعني چه آمريكايي‌ها آمدند به آنجا؟ مگر ارتش خواب بود؟ به هر حال، خلبان به سوي آن منطقه پرواز كرد و كمي هم ارتفاع را كم كرد. آن چه در آن وضعيت ديدم، چند هليكوپتر و دو هواپيما روي زمين مانده بود… بعد كه آمدم به تهران، رفتم در تلويزيون و قضيه را توضيح دادم. همان شب، سرلشگر شادمهر به من تلفن زد و گفت: «اگر آمريكايي‌ها شبانه بيايند و اين هليكوپتر‌ها و هواپيما‌ها راببرند، ديگر هيچ آبرويي براي ارتش باقي نمي‌مونه. اينجا كه آمدند، نديديم. حالا، اگر بيايند و ببرند خواهند گفت، پس توي كشور هيچ كس به هيچ كس نيست … بعد از اين توضيحات، او گفت: «پس اجازه بدهيد كه ما هواپيما بفرستيم و از بالا ملخ‌هاي هواپيما و هليكوپترهاي آمريكايي را بزنيم تا آنها نتوانند ببرند.» خب، من كه نظامي نبودم، قاعدتاً مي‌بايد سخن مسؤول نظامي را مي‌پذيرفتم و آن پيشنهاد را پذيرفتم و گفتم همين كار را بكنيد. وقتي هواپيمايي را فرستاده بودند به طبس تا از آن بالا، ملخ‌هاي هلي‌كوپتر را بزنند، تعدادي از پاسدارها آنجا بودند و به يكي از آنها تير خورده بود… بعد از اين جريان، ملاتاريا شروع كرد به داستان سازي كه چون اسناد مهمي در آن هليكوپترها بوده و براي اين كه اين اسناد به دست جمهوري اسلامي نيفتد، دستور دادند تا از بالا، آن هواپيما و هليكوپتر را بزنند. در حالي كه عقل يك بچه هم نمي‌تواند بپذيرد كه آمريكايي‌ها، يك عده‌اي كماندو بفرستند و چند تُن هم مدارك با اين كماندوها همراه كنند و آن هم در داخل خاك ايران؟!».

اما به نظر مي‌رسد در مجموع چنين چيزهايي حتي اگر «مدارك كاغذي» در آنها نباشد، خود مدرك محسوب مي‌شود و توجيه بني‌صدر هم در اين مورد دور از عقلانيت سياسي است.

درباره ی سید محمد هاشم پوریزدانپرست

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام تسخیر لانه جاسوسی

مطلب پیشنهادی

خاطراتی از حاج احمد آقا درباره تسخیر لانه جاسوسی

خاطراتی از حاج احمد آقا درباره تسخیر لانه جاسوسی   دانشجویان مسلمان پیرو خط امام …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *